BCBL, kultura orokorrak zer ezagupen bildu behar dituen zehaztu nahian
Jon Andoni Duñabeitia Basque Center on Cognition, Brain and Language Donostiako zentroko ikertzaileak gidatuta, kultura orokorra zer den eta zein ezaguera bildu behar dituen zehazteko ikerketa bat egiten ari dira, eta, bide horretan, mito okerrak argitara atera dituen galdetegi bat sortu dute.
Ikerketarako prestatu duten galdetegiaren emaitzak Frontiers in Psychology aldizkarian kaleratu berri dituzte: 300 bat unibertsitate ikaslek erantzundako 132 galdera dira, zailtasun maila ezberdinetakoak eta AEBn eginiko antzeko bi ikerlanetatik ateratakoak.
Galderei erantzun ez ezik, ikasleek galdera bakoitzaren zailtasun maila zehaztu behar zuten ere, 1etik 7rako mailaketan.
Balioztapen subjektibo honek agerian utzi du parte-hartzaileek herri sineskera batzuk egiatzat hartzeko duten joera eta, gisa berean, uste baino ezaguera txikiagoa dutela gai hauei buruz.
Hitler, Erreformako burua
Parte-hartzaile gehienek “oso erraztzat” jo zuten Australiako hiriburuari buruzko galdera bat, baina guztion % 28k soilik asmatu zuten Canberra zela. Unibertsitate ikasleen % 43k Sydney zela erantzun zuten.
Lurreko ozeano handiena zein zen galdetuta, % 49k asmatu zuten Barea zela, baina % 46k erantzun okerra eman zuten, Atlantikoa zen ustean.
Beste galdera batzuen erantzun zuzena ikerketan parte hartu dutenetako oso gutxik eman dute, hala nola Alemanian Erreforma nork hasi zuen galdetzen zienarena. Ikasleen % 6k soilik asmatu zuen Martin Luther izan zela , eta % 27k Adolf Hitler izan zela ihardetsi zuten.
“Kultura orokor unibertsala”
Kultura orokorra neurtzeko test honetarako erabili duten galdetegia Nelson eta Narens adituek AEBn 1980ko hamarkadan sorturiko 300 galderako sortaren (Psikologiaren arloan memoriaren gaineko ikerketak egiteko gehien erabilitakoa da) gaztelaniazko itzulpena izan da.
Ikertzaileen esanetan, BCBLk eginiko ikerketaren eta AEBn galdera berekin egindakoen arteko korrelazio maila oso altua da, eta bi ikerketetan parte hartu duten ikasleek oso erantzun antzekoak eman dituzte.
“Hortaz, pentsa dezakegu kultura orokorraren kontzeptuan zerbait ‘unibertsala’ dagoela”, azaldu du Duñabeitia ikerketaren arduradunak.
Duñabeitiaren lantaldea Sapientia Project nazioarte mailako proiektu handian parte hartzen ari da, hainbat herrialdetan ikerketak eginez kultura orokor unibertsalaren definizio komuna ezartzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Igandean hasiko dira aurtengo maskaradak, Irurin eta Ozazen
Urtarrilaren 18tik apirilaren 26ra, 15 saio egingo dituzte Zalgize, Mendikota, Ozaze eta Iruriko gazteek.
Indarkeria matxista "normalizatuta" dago ikus-entzunezkoen eta arte eszenikoen euskal sektoreetan
(H)emen Elkarteak eta EAB Euskal Aktoreen Batasunak bultzatutako ikerketa batek agerian uzten du ikus-entzunezkoen eta arte eszenikoen sektoreetan "indarkeria matxista ez dela kasu isolatuen emaitza, baizik eta sektorearen egiturarekin lotutako errealitate sistemikoa".
"Linguae Vasconum Primitiae" euskaraz inprimatu zen lehen liburuak azken eguna du Euskal Herrian
Bernat Etxeparek 1545ean idatzitako lana, euskaraz argitaratu zen lehen liburua, Bordelen izan da ikusgai. Frantziako Liburutegi Nazionalak du liburuaren kopia bakarra, eta azken hiru hilabeteetan Baionako Euskal Museoan izan da ikusgai. Hainbat erakundek eta hautetsik bertan uzteko eskatu badute ere, Parisko liburutegira itzuliko da, hiru urtez ilunpean gordeta edukitzeko.
Errobik azken kontzertua eman du Donostiako Victoria Eugenia Antzokian
Anje Duhalde eta Mixel Ducau buru dituen talde lapurtar historikoak bere azken zuzenekoa eskaini du Donostiako Victoria Eugenia Antzokian. Errobi taldea euskal rock progresiboaren aitzindari bihurtu zen 70eko hamarkadan. Iaz hasi zuten Errobiren 50. urteurrena ospatzeko agur-bira, eta arrakasta handia izan dute Euskal Herriko hainbat herritan. Astearte honetan, abenduaren 30ean, amaituko dute ibilbide oparo hori, sarrera guztiak agortu dituen kontzertu batekin.
Hauek izan dira kultura arloko urteko albiste nagusiak
2025. urteak sekula ikusi gabeko bideak ireki ditu euskal musika industrian. Bukatzera doan urte hau sold outen eta kontzertu handien urtea izan zela gogoratuko dugu ezinbestean.
“Itzalaldia”, “soldadutza”, “flotilla” eta 2025ean “desiraungi” diren beste hitz batzuk
UZEI terminologia eta lexikografia zentroak bukatzear den urtean ahoz aho ibili diren 25 hitz aukeratu ditu. Joan den astean, “muga-zerga” aukeratu zuten urteko hitz bezala UZEIk berak eta Euskaltzaindiak.
Aitor Etxebarriazarragak jantzi du txapela
Onintza Enbeita izan du lehiakide buruz burukoan, eta puntu erdiko aldea izan da bien artean: 1.163 puntu jaso ditu lehen sailkatuak eta 1.162,5 bigarrenak. Bizkaiko laugarren finala zuen gaurkoa bertsolari gernikarrak.
Pantxoa eta Peioren bigarren agur-kontzertua: 2027ko urtarrilaren 9an BECen!
Bikoteak bere ibilbideari amaiera emango dio bi kontzerturekin BEC!en: urtarrilaren 10ekorako sarrerak ordu gutxitan agortu ziren eta bigarrena iragarri dute orain: 2027ko urtarrilaren 9an.
“Muga-zerga” izan da aurtengo hitza Euskaltzaindiarentzat eta UZEIrentzat
“Atzerriko produktuei aduanan ezartzen zaien zerga” adiera duen izena aukeratu dute Akademiak eta UZEI terminologia eta lexikografia zentroak urteko hitz gisara. “Aduana-zerga” Euskaltziandiaren Hiztegiak jasotzen duen forma baliokidea “askoz gutxiagotan” erabili da.
!["Dan Flavin
b erdeak berdeetan zehar (Piet Mondrian berdegabeari) [greens crossing
greens (to Piet Mondrian who lacked g reen)], 1966" Guggenheimen](https://eitb.scene7.com/is/image/eitb/danflavin?fmt=webp-alpha&qlt=80)
Goya, Jasper Johns, Steve McQueen, Dan Flavin, Ruth Asawa eta Rosalind Nashashibi, euskal museoetan 2026an
San Telmo Museoak, Artiumek eta Guggenheim Bilbao Museoak datorren urteko programazioa aletu dute.