Zer moduz dago Libano Israelekin irekitako gerra piztu eta urtebetera?

Israelekin irekitako gatazka piztu eta urtebetera, Libano Hizbula talde Estatuak bakarrik "gerrari eta bakeari" buruz erabakitzeko ahalmena izango duena Estatua soilik izateko, Israelen erasopean eta berreraikitzeko funtsik gabe jarraitzen duen bitartean.

2024ko irailaren 23an, Israelek aurrekaririk gabeko aireko erasoaldia hasi zuen Libanoren aurka, eta 4.000 hildako eta 16.000 zauritu utzi zituen.

Erasoaldiak, Libano hegoaldea inbaditzearekin batera, 1,2 milioi pertsona baino gehiago lekualdatzera behartu zituen, eta azaroaren 27an lortu zuten su-etena adostea.

Hauek dira ordutik hona zer gertatu den eta urtebete geroago egoera nola dagoen ulertzeko gako batzuk:

1. Erasoen jarraipena: Teknikoki gerra duela ia hamar hilabete amaitu bazen ere, Libano intentsitate txikiko gatazka batean murgilduta dago oraindik, eta Israelgo indarrek behin eta berriz aldarrikatzen dute Hizbularen berpizteari aurrea hartzeko eta haren presentzia armatua amaitzeko beharra.

Talde xiitako ustezko kideen aurkako drone-bonbardaketa selektiboak ohikoak dira, eta azpiegitura edo arma-biltegien aurkako erasoak ere jasaten dituzte. Joan den astean bertan, Libano hegoaldeko bost herri desberdin bonbardatu eta ebakuatzera behartu zituen Israelek.

Atzo bertan, tripulaziorik gabeko hegazkin batek bost pertsona hil zituen, horietako hiru haurrak, Bint Jbeileko errepide batean, hegoaldean.

2. Aldaketa politikoa:  Su-etenaren ondoren, Libanok amaiera eman zion bi urtetik gorako hutsune instituzionalari, eta, azkenean, Joseph Aoun aukeratu zuen presidente eta Nawaf Salam lehen ministro. Estatuaren agintea herrialde osora hedatzeko proposamenarekin iritsi ziren biak agintera.

Testuinguru horretan, armak segurtasun indar ofizialen eskuetan bakarrik egotea nahi dute. Hala, abuztuan herrialdean dauden fakzio palestinarrak desarmatzeko prozesu bat hasi zen.

3. Hizbularen desarmea: Baina, helburu hori bete ahal izateko egiteke dagoen lanik handiena Hizbularen desarmea da; izan ere, hilabete luzez egon zen prozesua geldirik, mugimendu xiiak ez zuelako nahi eta Aounek borondatezko desarmatzea bilatzen duelako, barne gatazkak saiheste aldera.

Azkenean, joan den hilean, Ministroen Kontseiluak desarmerako plan bat prestatzeko eskatu zion Armadari. Plan hori faseka ezarriko du erakunde militarrak, bere gaitasunetan oinarrituta eta planaren zatirik handiena urtea amaitu baino lehen osatuko dela aurreikusita.

Gerran bere agintari ia guztiak galdu ondoren, Hizbulak armak uzteari uko egiten jarraitzen du Israelen mehatxuak hor jarraitzen duelako.

4. AEBen esku-sartzeak:  Desarmea gauzatzeko aurrerapausoak Washingtonen presioen erdian gauzatu dira. Etxe Zuriak bitartekari lana egin zuen su-eten akordioa, baina Hizbulak israeldarren mesederako lan egitea egozten dio.

Duela hilabete eskas, NBEko Segurtasun Kontseiluak Libanoko bake misioaren amaiera 2026ko abendurako deklaratzea lortu zuen AEBk, Israelek nahi zuen bezala.

Askoren ustez, Hizbularen etorkizuna Iranekin dauden negoziazio zabalagoetan kokatzen da, horixe baita talde xiiaren babesle nagusia.

5. Berreraikuntzarik gabe: Aireko erasoalditik urtebete betetzear dela, oraindik ez dira hasi Libano hegoaldeko mugako herri suntsituenetako bakar bat ere berreraikitzen, Libanoko Estatua nazioarteko laguntzaren zain baitago oraindik.

Washingtonek eremu ekonomiko bat sortzea proposatu du Israelgo mugan, eta Irango finantziazioa Golkoko herrialdeen inbertsioarekin ordezkatzea. Bien bitartean, ez dute bertan laguntza sartzen uzten, horrek Hizbula desarmatzera behartu dezakeela iritzi baitiote.

6. Armada, ahulduta:  Azken urteko aldaketarik handiena talde xiitak hegoaldeko eskualdean jarduera armatua bertan behera uztea eta Libanoko Armadako 8.000 soldadu inguru hara hedatzea izan da.

Hala ere, AEBen dohaintzak gorabehera, Libanoko tropek ez dute armamentu astunik, eta baliabide edo langile eskasia handia ere badute. Nazioarteko komunitateak laguntza ematea espero da, eta horren inguruan hitz egingo dute dohaintza-emaileen hurrengo konferentzietan.