Koldo Almandoz: “Gorroto ditut pertsonaia jator eta hunkigarriak, eta pertsonak ere bai”

Halako batean, bestsellerak eta errealitatea aurrez aurre jartzen ditu pertsonaietako batek. Zelako harremana izan duzu, generoko lan honetan, sinesgarritasunarekin, egiantzekotasunarekin, errealismoarekin, errealitatearekin eta fikzioarekin?

Nerea García pertsonaiak batean eta bestean azpimarratzen du “hori serietan soilik gertatzen da” edo “txosten horrek bestsellerra dirudi”.

Gustatzen zait bat-batean pertsonaia kontziente izatea bere fikziozko izaeraz. Laugarren pareta haustea bezalakoa da, eta, dirudienaren kontra, pertsonaia errealistagoa egiten du, ikuslearen pare jartzen duelako.

Atsegin dut genero beltza. Gaur egun, zineman eta serieetan beti egoten da kausa argi bat, aldarrikapen moralki eztabaidaezina edo agendako gai bat.

Generoak ahalbidetzen du gizarte gaiez hitz egitea, baina pankarta beti aurrean gabe. Modu ez zuzenean. Horrenbeste errepikatutako eta hain agerian egindako aldarriek indarra galdu dutela uste dut. Egiten dituenaren promozio kanpaina bihurtu dira.

Genero beltzak, pudorea ahalbidetzen du. Diskrezioarekin eta autokritikarekin batera, desagertzear dagoen portaera bat. 

Aurreko elkarrizketa batean, Hondar ahoaken parte hartu zenutenen borondateak eta ilusioak eskasia material eta denbora aldekoak estali zituztela esan zenuten. Aldatu dira baldintza horiek bigarren honetarako?

Hondar ahoak errepikaezina den mirari bat izan zen. Lantaldeak eskuzabal jokatu zuen, baina argitu nahi dut denek kobratu genuela konbeniotik gora. Ez zen lan amateurra izan.

Zeru ahoaken, babes gehiago izan dugu. ETB hasieratik izan da gure partaide, baina oso justu ibili gara eta gauza batzuk hobeto egin zitezkeen euskarazko fikzioa bultzatu beharko luketenen babes gehiago izan izan bagenu.

Batzuetan iruditzen zait plataformen logoen lilurak nahastu egiten dituela gure agintarien helburu eta estrategiak. Duela lau urte lau astean egin genuena, bost astean egin dugu orain. Hobeto? Bai. Nahikoa? Ez. Horregatik lantaldeak egin duen lanarekin harro nago, eta gurekin izan duten leialtasunarekin oso eskertuta.

Nerea García ikertzailearen pertsonaia garatzeko parada eman dizu bigarren istorio honek. Zelan joan zaio Nereari urte hauetan guztietan? Nola aurkituko dute Hondar ahoak ikusi zutenek?

Bada, bost urte igaro dira. Ertzaintzatik kaleratu zuten, Bilboko pisu batean bizi da, eta apenas ateratzen da etxetik. Ez dago bere onenean.

Mantentzen du bere nortasun sarkastiko eta zorrotza, baina baditu beste dependentzia eta ahultasun batzuk. Benetan pasatu diren bost urteak errespetatu ditugu, eta uste dut pertsonaiei eta istorioari mesede egiten dietela begizulo eta zimurrek. 

Nolako harremana duzu zure pertsonaiekin? Nerearen kasuan, esaterako, ikusleari haren portaera ulergarri egiteko informazioa ematen zaio, baina ez da gozatzen halabeharrez, publikoak maita dezan, adibidez. Nola zaintzen du sortzaileak “aitatxoaren” lilura eta “epailearen” herra, berak sortutako pertsonaien aurrean? 

Suposatzen dut egile bakoitzak bere pertsonaia kuttun edo gustukoa sortzen duela. Nerea Garciak asko du niretik, eta uste dut asko eman diola Nagore Aranburuk ere.

Ez da sinpatikoegia, marmartia da, eta, aldi berean, lotsatia. Bere buruarekin gupidagabea, eta besteenarekin, ere bai. Ez da zoriontsua, eta asumituta dauka. Ironiak eta umore beltzak salbatzen du.

Nire mantretako bat beti da pertsonaiak maitatzeak ez duela esan nahi guztia barkatu behar diegunik. Egia esan, gorroto ditut pertsonaia jator eta hunkigarriak. Eta pertsonak ere bai. Bizitza osoa inbertitzen dutenak guztien gustuko izaten beren hileta egunean eliza jendez betetzeko. 

Generoaren konbentzioek ezartzen duten hezurduraren barruan, mami pertsonalago eta sakonago bat ageri da seriean, ikurrez, sinboloz eta keinuz betea. Nola josten dira bi mundu horiek elkarrekin?

Nire ustez, berebizikoak dira keinu eta erreferentzia horiek, Zeru ahoak euskal ikusleei zuzentzen zaielako. Ilusio izugarria egiten dit seriea munduan barna zabaltzeak, baina guretzat dago egina; horregatik, gure erreferenteak behar ditu.

Ezinbestekoa da gure kosmologia propioa izatea, eta autoerreferentzialtasuna. Horrek bihurtzen du Zeru ahoak lan berezi eta bereizgarria.

Adibidez, koltxoiarenak, Berri Txarraken esaldia dirudienak (“Jaio. Lana. Hil” margotuta duen koltxoi bat agertzen da, gorpu baten ondoan), badu beste geruza bat: Ismael Iglesias artista durangarraren obrari eginiko omenaldia da. Urteak eman ditu Bilbo eta inguruetako kaleetan lagatako koltxoiak esprai arrosaz pintatzen lelo eta bere burutazioekin.

Eta bide batez gureak ere badira, geureratu ditugulako, Genet, Passolini edota Spider Man, euskaldunak munduan eta gaur egunean bizi garelako, eta ez soilik Mitoaroan, kar-kar.

Zinemaldiko Sail Ofizialerako hautatu dute Zeru ahoak. Ez duzu lehen aldia Zinemaldian, ezta gutxiago ere eta… Nola hartzen duzu aukeraketa hori? Zer esanahi du zuretzat eta zer emango dio lanari?

Serieak nolabaiteko “maila” zinematografikoa duela bermatzen du Zinemaldian egoteak. Horrelako serie txiki batentzat garrantzitsua da horrelako erakusleiho bat izatea. Normalki, ez da horrelako aukerarik izaten. Ikusgarritasuna ematen dio lanari, eta lan hori egin dugunoi.

Telesaila pantaila handian eta osorik ikusiko da Donostian, lau atalak jarraian, hasi eta buka. Telesail tripakaden eta serieak mobilean abiadura bikoitzean ikusten diren garaian, nola ikusteko dago sortua Zeru ahoak?

Pelikulak geroz eta luzeagoak dira. Nire aburuz, gehiegi. Ez dut ulertzen nola nahiago dugun aretoetan jendea aspertu, gogoz utzi baino.

Baina kasu honetan, begira, mesede egiten digu. Zeru ahoakek bi ordu eta erdi pasatxo irauten du ,osotara. The Brutalist baino ordubete gutxiago da, eta egungo pelikula handien iraupenaren antzekoa.