Informazioa eta mugak
Egun hauetan 10 urte beteko dira Julian Assangek eta bere kideek Wikileaks sortu zutela. Azken urteetan webgune horretan, Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak eta Zerbitzu Sekretuek ezkutuan izan ohi duten informazio asko zabaldu dute. Orain dela 3 urte, berriz, Edward Snowden CIA erakundeko kide ohia Zerbitzu Sekretu horien lanari buruzko xehetasunaz argitaratzen hasi zen. Gure ordenagailuan bilatuz gero aukera dugu, orain dela gutxi arte pentsaezinak ziren informazioa jasotzeko.
Wikileaksek kanpora begira egindakoak erakutsi dizkigu: soldaduek atzerrian izandako jokaera, diplomatikoek bildutako informazioa, mundu guztiko politikari eta arduradunek egin dituztenak; gaizki egindakoak batez ere. Snowdenen bidez ezagutu dugunak, ostera, estatuak berak herritarrak kontrolatzeko sortutako sarea agerian utzi du. Jendea, pertsona arruntak biluzteko duen ahalmena eta ia mugagabekoa den botere horren erabilera.
Argitaratutako gehiena ezaguna zen: bagenekien soldadu estatubatuarrek torturak eta gehiegikeriak egin dituztela Iraken eta Afganistanen, bagenekien politiko eta diplomatiko askoren jokaera lotsagarria izan dela, badakigu gure bizitza, gure harremanak, gure komunikazioak kontrolpean daudela. Hala ere, hori guztia hain nabarmen azaltzen zaigunean -zuzenean adierazten bazaigu gure telefonoaren bidez edo ordenagailuaren bitartez pentsamendu ezkutuena, sekula adieraziko ez genukeena nonbaiten idatzita dagoela eta bateren batek horren berri baduela- zerbait astintzen zaigu eta hor sortzen zaizkigu galderak. Dena jakin behar al dugu? Non dago muga? Intimitaterik gabe bizi al gaitezke? Pertsonok ditugun muga urratu ezinek balio al dute estatuari buruz ari garenean? Estatuak berak gainditu al ditzake muga batzuk gehiengoaren eskubideak eta segurtasuna babesteko bada? Egiten duen guztia jakina balitz, estatuak, edozein erakundek bere eginkizunak bete ahal izango lituzke?
Wikileaksek eta Snowdenek argitara eman duten guztia ez da ilegala edo giza eskubideen aurkako erasoa, baina munduko herrialde boteretsuenaren ezkutuko jarduera oro agerian geratu da. Batzuetan legea bete dute, lege horrek diona askorentzat erabat onartezina izan arren. Beste batzuetan mugak, arauak eta hesiak gainditu dituzte epai eta zigorren gainetik daudelako. Gatazka garaietan ezjakintasuna bide egokiena da errugabeak babesteko; sasoi ilun hauetan informazioak errudun bihurtzen gaitu.
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek gutxienez bost pertsona hil ditu UNRWAk Gazako iparraldean duen eskola baten inguruan egindako eraso batean
Dagoeneko ia 1.300 palestinar hil dira Zerrendan Israelgo Armadaren esku 2025eko urrian indarrean sartu zen su-etenaz geroztik.
Marokoko ministro batek Ceuta eta Melillaren “askapenaz” hitz egin du Mohamed VI.aren aurrean
Bi hiri autonomoei buruz hitz egin du, Afrikako iparraldeko lurralde hori 1580an Espainiaren subiranotasunaren mende egon aurretik Ceutan jaiotako bi aditu islamiko aipatuta.
Ormuzen aldi baterako igarobide seguru bat irekiko dutela laster aurreikusi du Omanek
Iranek eta Omanek negoziazio teknikoekin jarraituko dute itsas ibilbide iraunkor bati buruzko akordio bat lortzeko, bai eta informazioa trukatzeko, itsas trafikoa kudeatzeko eta nabigazio- eta segurtasun-zerbitzuak emateko mekanismoak ezartzeko ere.
1.500 haurrek igeriketa-ikastaro doakoen amaiera ospatu dute Gazako itsasoan bainu handi bat hartuz
Astearte honetan, 1.500 haur palestinar elkarrekin sartu dira itsasora Gazako hegoaldeko Mawasi hondartzan udako doako igeriketa-ikastaroak amaitu dituztela ospatzeko. Eskolak Tantesh Akademiak antolatu ditu, eta 1999tik darama haurrei igerian irakasten. Familiak hondartza ondoan kanpin-dendetan eta egoera gogorrean bizi diren arren, akademiak eskolak ematea lortu du, hondartzan bertan behin-behineko igerilekuak eraikita.
Merzek herrialdeak erregistratutako azken dron erasoen arduradunak zigortuko dituela agindu du
Alemaniako agintariek astearte honetan jakinarazi dutenez, hirugarren drone bat aurkitu dute Leipzigeko aireportutik gertu; hilabete hasieran lehergailuz kargatutako beste bi artefaktu aurkitu zituzten inguru horretan bertan.
Singapurrek 47.000 euro emango ditu seme-alaba bakoitzeko, jaiotza-tasa sustatzeko asmoz
Familiei zuzendutako neurriek, halaber, hobekuntzak dakartzate etxebizitzan, haurtzaindegietan eta seme-alabak hazteko baimenetan. Laguntza-paketea 2026an jaio diren edo 1-17 urte betetzen dituzten Singapurreko haur guztiei zabalduko zaie.
Tornado batek gutxienez 40 zauritu eta 300 etxe kaltetu ditu Frantziako hegoaldean
40 pertsona baino gehiago zauritu dira eta 15 ospitaleratu dituzte. Gainera, bi lagun Pomas herritik falta dira, Aude departamenduan, Frantziako hegoaldean.
Trumpek % 50era igoko ditu Kanadako automobilen eta beste produktu batzuen gaineko muga-zergak
Trumpen arabera, erabaki horren arrazoia da Kanadak AEBko nekazarien produktuen gainean ezartzen dituen zergak. Ildo horretatik, Kanadako lehen ministroak nabarmendu du bere herrialdea AEBren "funtsezko hornitzailea" dela, batez ere energia, mineral jakin batzuen eta hornidura-kateetarako ezinbesteko produktuen arloan.
AEBk zigorrekin mehatxatu ditu Iranekin lotura ekonomikoak dituzten herrialdeak
AEBko Altxorraren idazkariak ohartarazi duenez, Teheranekin negoziatzen duen "inor ez dago salbuetsita" zeharkako zigorren jomuga izatetik.
EBk onartu egin du Ukrainari 6.100 milioi ematea, misilak eta aire-defentsarako sistemak erosteko
Boluntarioen Koalizioak Ukrainako aireko defentsak premiaz indartzeko konpromisoa hartu du. Bilera egin dute astelehen honetan.