Orain

Orain-ek gaur landuko dituen albiste nagusien laburpena.

Adin guztietako herritarrek bat egin dute martxoaren 8ko egunaren harira antolatutako mobilizazioetan, berdintasunaren alde. Gazteak kezkatuta agertu dira, sare sozialetan hedatzen den feminismoaren kontrako diskurtsoarekin. Emakumeak bat eginda egon daitezela aldarrikatu dute.

Anbulantziak, suhiltzaileak eta Osakidetzako helikoptero bat bertaratu dira zaurituak artatzeko. Auto-ilara luzeak sortu dira inguruan.

Biktimek agenteei jakinarazi diete hiru mutil hurbildu zaizkiela, lurrera bota dituztela eta hainbat ukabilkada eta ostikada eman dizkietela. Homosexualak izateagatik iraindu ere egin dituzte.

Feminista abolizionistek euren kabuz plazaratu dituzte aldarriak. Berdintasuneko gizartea lortzeko, prostituzioa eta pornografia abolitzea eskatu dute, horrek emakumea sexu-objektu gisa ikustea ekartzen duelako. Alokairuzko sabelak debekatzea ere eskatu dute.

Manifestazio jendetsuak egin dituzte Euskal Herriko hiriburu eta herrietan. Mugimendu feministak "borroka eta antolakuntza" aldarrikatu ditu "eskuin-muturraren pilatze eta beldurraren ereduaren aurrean", eta abolizionisten "jarrera transfoboak" gaitzetsi ditu. 

Milaka pertsona atera dira gaur, martxoak 8, Euskal Herriko hainbat hiri eta herritan kalera, mugimendu feministari babesa adierazteko. Martxa jendetsuak eta aldarrikapenez beteak izan dira, eta kaleak protesta kolektiborako agertoki bihurtu dira. Berdintasunaren aldeko aldarriak entzun dira, baita indarkeria matxistaren aurkakoak eta emakumeen eskubideen aldekoak ere.

Itaia Emakumeon Antolakunde Sozialistak Euskal Herriko 6 hiriburutan deitu ditu bilkurak. 'Emakume langileok askatzeko, sozialismoa eraiki' lelopean, salatu dute ideologia faxista indartzen ari dela ultraeskuinaren eta influencer misoginoen eskutik, eta, ondorioz, ideiak eta jarrera matxistak normalizatzen ari direla gizartean. Horri aurre egiteko premia dagoela gaineratu dute.

Nafarroako Gobernuko eta Nafarroako Parlamentuko ordezkariek elkarretaratzea egin dute Emakumeen Nazioarteko Egunean. Desberdintasunen aurka borrokatu eta "estereotipoei" aurre egiteko konpromisoa adierazi dute bertan.

Martxoaren 27an hartuko die deklarazioa, eta pasabide hori barne hartzen duen ibilbideari buruzko dokumentazioa eskatu die Udalari eta Kosten Agintaritzari.

Amurrioko plantillako langileek lanuzte gehiago hasi zituzten bart, bat eginez zuzendaritzaren eta batzordearen arteko bilera erabakigarriarekin, Enplegu Erregulazioko Espedientea (EEE) aztertzeko. Gaur amaituko da kontsulta-aldia, akordiorik ez badago edota luzatzen ez bada.

22:00etan, 24 orduko lanuztea abiatuko dute beharginek. Asteartean ere, 24 orduko lanuztea egingo dute; eta asteazkenetik igandera, 4 orduko geldialdiak egingo dituzte txanda bakoitzean. 

Enpresa batzordeak deituta, ehunka pertsona kalera atera dira Sidenorrek Azkoitiko ijezketa trena itxiko duela eta 36 behargin Reinosara (Kantabria) lekualdatuko dituela salatzeko. 

Ekialde Hurbileko gerrak eragin zuzena du garraioan, eta laster zabal daiteke eguneroko bizitzako beste eremu batzuetara. Kamioilariak oso kezkatuta daude prezioak astebetean izan duen igoera handiagatik.

Garestitzea areagotu egin da martxoaren 1etik aurrera, AEBek eta Israelek Iranen kontra hasitako gerraren ondorioz.

Ekialde Hurbilean piztutako gerraren ondorioz, eskualdeko energia esportatzaile guztiek ekoizpena eten dezakete aste gutxi barru. Horrek petrolio upelaren prezioa 150 dolarrera eramango luke, eta "munduko ekonomiak hondoratu ditzake".

Makina-erremintaren azoka bukatzear dagoenean, behin-behineko balantzea egin dute. 39.000 bisitari jasota, "erresilientzia" nabarmendu duen edizio arrakastatsua izan dela nabarmendu dute antolatzaileek.

Imanol Pradales lehendakariaren hitzetan, Muskizen bentzeno ihesa egon zenean Petronorrek larrialdi-zerbitzuekin izan zuen komunikazioa eta koordinazioa "ez zen behar bezala egin". Sumar taldeko Jon Hernandezek egindako galderari erantzunez egin ditu lehendakariak adierazpen horiek.

Eusko Jaurlaritzak eskola-jantokietan "funtsezko zerbitzua mantentzea" bermatzen duen agindua eman du LAB eta ELA sindikatuek martxoaren 10, 11 eta 12rako deitutako grebaren aurrean. Neurri horren helburua da "adingabe bakar bat ere arretarik gabe ez geratzea bermatzea, aldi berean langileen greba-eskubidea zainduz".

Bigarren eskuko etxebizitzak % 12,7 garestitu dira, eta etxebizitza berriak, berriz, % 10,4, INEren datuen arabera.

Sindikatuaren esanetan, "sabotaje saiakera berri bat"  izan da eta "jazarpen kanpaina bat" jasaten ari dira "jarrera propioa defendatzeagatik".

Ministerioak argitaratutako oharraren arabera, akordioak medikuen aldarrikapenei bide ematen die; lan-kontuetarako elkarrizketa zuzena izatea eta guardien ordainsaria hobetzea adostu dute. Medikuen sindikatuen konfederazioaren arabera, ordea, gatazka desblokeatzeko modu bakarra Greba Batzordeko kide guztiekin bilera formala deitzea da.  

Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.

Kalamua Sopelako antzerki taldeak Euskal Herriko emakume meatzarien historia taularatu du Alas de hierro lanarekin. Taldea osatzen duten sei emakumeek sormena, aldarrikapena eta umorea uztartu dituzte. Ez dute emakume meatzarien abesti edo ereserkirik aurkitu, asko bilatu badute ere, baina hori ez da oztopo izan.

Dozenaka lagunek hartu dute parte Korrikaren lehen kilometroetan, Parisen, eta Euskal Etxearen 70. urteurrena ere ospatu dute, besteak beste, Frantziako Estatuan euskararen ofizialtasuna aldarrikatuz.

Laudioar zinemagileak erreferenteen gorazarrea egin du “M8 - Ikusi eta Izan” EITBk sustatutako ekimenean. Hiru minutuko fikzioan, 26 euskal emakume zuzendariren filmen txatalak josi ditu, erreferente feministei eta zinemaren munduari buruzko hausnarketa egiteko. Estibaliz Urresola Solagurenen (20.000 especies de abejas, Cuerdas…) ikus-entzunezko pieza Primeran plataforman ikus daiteke. 

Martxoaren 4tik 8ra, Madrilgo Arte Garaikidearen Nazioarteko Azokak Euskal Herritik datorren artearen lagin bat hartuko du. Ignacio Mugicaren arabera, orain arte bizi izan dugun jarraipenaren erakusle da aurkitu ahal izango dena, baina galeria gazte gehiagoren falta sumatzen du, "eta arte garaikidea gazteena da, ezarrita dagoenarekin hautsi beharko luketena". 

Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke. 

Carreras Mugica eta Cibrián euskal galeriek programa orokorrean parte hartuko dute, eta Villa Magdalenak “Opening. Nuevas galerías” atalean. “El futuro, por ahora” atalean, June Crespo artistaren lanak erakutsiko dituzte Carreras Mugicak eta P420 Boloniako galeriak.

Jose Luis Rebordinosek 2026ko abenduaren 31n utziko du zinema jaialdiaren gidaritza, eta haren ordezkoa “goi mailako unibertsitate titulua, ingeles maila handia eta euskaraz nahiz gaztelaniaz komunikatzeko gaitasuna dituen pertsona bat” izango da.

Errekonozimendua lortu duten euskal eskultore gehienak gizonezkoak badira ere, emakumezkoek eragin handia izan dute arte molde horretan, arreta gutxiago eman zaien arren. Horrela, euskal eskulturan merezi eta behar duten leku hori aldarrikatzeko E3 Euskal Emakume Eskuloreak elkartean batuta daude batzuk, eta euren lanak Bizkaiko Batzar Nagusien egoitzan ikusgai daude, Bilbon. Erakusketa apirilaren 23ra arte egongo da zabalik.

Emanaldi errenkadak emakume musikarien kontzertuak antolatu ditu berriz Donostian, martxoaren 3tik 7ra.