GATAZKA, OSASUN PUBLIKOA
Espainiako Lurralde Arteko Osasun Kontseiluaren amaieran Alberto Martinez Osasun sailburuak adierazi duenez, gatazkari konponbidea emateko "aukera galdu" da eta Monica Garcia Osasun ministroari leporatu dio mediku, sindikatu eta autonomia erkidegoei entzungor egitea.
GATAZKA, OSASUN PUBLIKOAN
Urtebete pasa daramate medikuek protestan, euren lanbidearen berezitasunak aintzat hartuko dituen estatutu propioa aldarrikatuz. Uste dute Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak onartu berri duen Estatutu Markoaren erreformak ez dituela aintzat hartzen medikuen eskakizunak. Lan-baldintza hobeak nahi dituzte.
Egun 1 Mundiala hasteko
AEBko presidenteak Munduko Txapelketarik "handiena, seguruena eta zoragarriena" agindu du, eta hitzordua probestuko du bere burua proiektatzeko, kontraesanak agerian gera daitezkeen arren.
24.700 ikasletik gora aurkeztu dira Hego Euskal Herrian USPra, hizkuntza-ereduen arabera aldeak nabarmenak izanik: Euskadin, euskaraz ikasi dutenen %96,80k gainditu dute proba, eta gaztelaniazko ereduan %89,71k; Nafarroan, berriz, bi hizkuntza-ereduek %96tik gorako gainditze-tasak izan dituzte.
Nahi den karreran sartzeko gutxieneko nota ez lortzeak ez ditu ate guztiak ixten, eta itxarote-zerrendak, antzeko graduak eta Lanbide Heziketa aukera baliagarriak izan daitezke. EHUko eta Batxilergoko orientatzaileek eta Lanbide Heziketako adituek adierazi dutenez, ikasleek bide alternatiboak dituzte nahi duten karrera horretan sartzeko.
Ospakizuna
Graduazio bateratua egingo du EHUk, estreinakoz, ostiral honetan, San Mamesen. Nøgen eta Janus Lester musika-taldeek eta Maialen Lujanbio eta Amets Arzallus bertsolariek girotuko dute ekitalditzarra.
Lehendakariak egonkortasun politikoa eta lankidetza defendatu ditu Euskadik aurrera egiteko: uztaila baino lehen transferitzeke dauden eskumenak ixtea eskatu du, eta ohartarazi du ustezko ustelkeria kasuak ezin direla aitzakia izan gobernatzeari uzteko.
Asteazken honetan egin den Kongresuko kontrol-saioan, Feijook dimisioa emateko eta "zabor hori ez luzatzeko" eskatu dio Sanchezi. EH Bilduk, bestalde, legealdiarekin jarraitzearen alde egin du.
Maya onik dago, eta Iruñeko Udaltzaingoaren iturrien arabera, oraingoz ez dute inor atxilotu.
Euskadiko Alderdi Popularraren buruak azaldu duenez, Ministerioak ez du egin beharrekoa egin, baina Jaurlaritzak badu nahikoa eskumen arazoari aurre egiteko. Horrez gain, argitu duenez, itunpeko osasun-zerbitzuetara jotzea ez da neurri berri bat, 2009tik dekretu batean jasotako eskubidea baizik. Ziurtatu duenez, Osakidetzan arazo estrukturalak daude, besteak beste, mediku eskasiari aurrez heldu ez zaiolako.
Naomi Long Ipar Irlandako Justizia ministroak indarkeria giroa hauspotzea leporatu dio eskuin muturrari. Pasa den astelehenean Sudango 30 urteko migratzaile batek gizon bat labanaz larri zauritu ondoren istiluak lehertu dira Belfasten. Ipar Irlandako alderdi nagusietako agintariek lasaitasunerako deia egin dute.
Ameriketako Estatu Batuek aireko defentsa sistemak, lurreko kontrol estazioak eta Irango radarrak jo dituzte, Ormuzko itsasartetik gertu.
Peruko Hauteskundeen Epaimahai Nazionalak (JNE) adierazi duenez, herrialdeko presidentea aukeratzeko hauteskundeen bigarren itzuliko emaitza ofizialak 30 eguneko epean jakinaraziko dituzte.
EAEko administrazio orokorreko plantilla gaztetzeko eta berritzeko planaren arabera, 63 urtetik gorako 700 funtzionariok baino gehiagok erretiro aurreratua hartu ahal izango dute. Trukean, lanaldi murrizketak, egun libreak eta antzinatasunagatiko opor gehigarriak izango dituzte. CCOOk eta UGTk babesa helarazi diote, baina oraingoz ez dute akordiorik sinatu.
Epaimahaiak atzera bota du irakasleak Gipuzkoako Probintzia Auzitegiaren epaiaren aurka jarritako errekurtsoa, eta 4 urte eta erdiko kartzela-zigorra bete beharko du, eta, behin irtenda, beste lau urtez egongo da zaintzapean aske. Ebazpena ez da irmoa, eta errekurritu egin daiteke, Auzitegi Nagusian bertan.
Irekiera
Bilboko museo zaharberrituaren ateak gaur goizean ireki dituzte, hainbat urteko lanen eta 20.397.401,53 euroko inbertsioaren ostean. Hamar egunez, sarrera doakoa izango dute herritarrek.
Halley Tour deitu diote abenduan Biarritz, Azpeitia, Gasteiz, Iruñea, Donostia eta Bilbon emango duten kontzertu sortari.
Donostian hasi eta Madril, Granada, Bartzelona, Las Palmas, Dublin, Londres eta Bruselatik igaroko dira artista eta bere banda, ‘ARKITEKTURA’ diskoaren jendaurreko aurkezpenean.
Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrena
Urteurrena oroitzeko 40 ekimen baino gehiagoko agenda antolatu du Jaurlaritzak eta, besteak beste, solasaldiak, erakusketak, kultur eta kirol ekitaldiak egingo dira urte osoan zehar. Horien bidez, Agirre lehendakariaren eta bere lantaldearen ondarea gogoraraziko da eta Gobernu haren sorreraren oinarri izan ziren demokrazia, askatasuna eta justizia sozialaren balioak etorkizunerantz proiektatuko dira.
Neskek adierazle okerragoak dituzte antsietateari eta depresioari dagokienez (% 17,5; mutilek, % 9,8), baita suizidio-arriskuari dagokionez ere (% 7,8; mutilek, % 4,1), astearte honetan Bilbon Unicefek aurkeztu duen Haurrak, nerabeak eta ongizate digitala txostenaren arabera.
Suizidioa heriotza ez-naturalaren kausa nagusietako bat da Euskal Herrian eta baita Espainiako Estatu osoan ere. Osasun publikoko lehen mailako arazoa da, eta prebenitu daitekeen errealitatea. Zelan jokatu oinazeak harrapatzen zaituenean? Zer egin senide edo lagun batek ideia suizidak baldin ditu?
Nerabeei eta ongizate digitalari buruz Unicefek kaleratutako txosten batek ondorioztatu duenez, Euskadiko adingabe eta gazteen erdiak baino gehiago gogaituta daude hiperkonexioarekin. Azterlanaren datuek erakusten dute pantailak itzaltzeko beharra gero eta handiagoa dela, eta mugikorrei lotutako arrisku-jokabideak (sextinga, bikote-indarkeria digitala...) nabarmen gutxitu direla.
Lehen fasea 2026ko urriaren 1ean hasiko da, Metro Bilbaoren eta Euskotrenen arteko proba pilotu batekin. Era berean, lurraldea 5 gunetik 3ra pasako da, eta horrek egungo tarifa-sistema sinplifikatzea ahalbidetuko du.
Astearte honetan argitaratutako ikerketa baten arabera, EAEko hiriburuak "alokairu espresa" gehien jasaten dutenen artean daude: Gasteizko tasa % 24koa da, eta Bilbokoa, % 23koa.
Halaber, sei pertsona atxilotu ditu Espainiako Polizia Nazionalak, Europol eta Interpolekin elkarlanean Nafarroan egindako operazioan.
Heriotza goizaldeko 00:30ak aldera gertatu da, labe batean izandako leherketa baten ondorioz.
Erasoa ekainaren 5ean izan zen, ostegun goizaldean, Taconera parkean. Bertan, bi gizonek gizon gazte bati eraso egin zioten, eta sexu-abusuak egin zizkioten. Gizonetako bat espetxean dago, eta Polizia bigarrena identifikatzen saiatzen ari da.
Familiak salaketa bat aurkeztu zuen neskatoaren desagerpenagatik igandean, eta asteartean topatu dute.
CAF enpresan sutea piztu da astearte goizaldean, Miirako pintura‑kabinan. LABek jakinarazi duenez, sutearen inguruko nabeetako langileak atera dituzte, eta ez da zauriturik izan. LAB sindikatuak enpresari arduraz jokatzeko eta prebentzio sistemak berrikusteko eskatu dio.
2023 eta 2026 urteen artean 15 sute eragitea leporatzen diote. 17.000 eurotik gorako kalteak eragin zituzten suteek.
Entrenatzaileak 2027-2028 denboraldiaren amaierara arte zuzenduko du Nafarroako taldea. Ramis, 55 urtekoa bera, Hypermotion Ligako Burgos CF taldetik iritsi da Osasunara; azken denboraldian, Burgos igoerarako play-offerako sailkatzetik oso gertu gelditu da.
Erdilari gipuzkoarrak lau denboraldi egin ditu Arabako taldean, 148 partida ofizial jokatuta.
Bilboko klubearen presidenteak eta Mikel Gonzalez Futboleko zuzendariak agerraldia egin dute, asteartean, San Mamesen, denboraldiaren gaineko hausnarketa egitea helburu. Uriartek eta Gonzalezek, Athleticen lehen taldeak egindakoaz gain, Edin Terzic entrenatzaile berria eta Nico Williams ere izan dituzte hizpide, besteak beste.
Munduko kultura askotan eguzkia gurtu izan da ia jainko bat bezala. Naturalena gauez ezkutatu eta goizean itzultzea zen. Horregatik, egunez eklipse bat ikustea beldurgarria izan da urte askotan munduko ia kultura guztientzat.
Bailyko perlak, diamante eraztuna eta eguzki koroa ikusgarria abuztuaren 12ko 20:27tik aurrera ikusi ahal izango dira. Eguraldiko lantaldeak fenomeno horiek erakutsi dizkigu gertakari astronomiko garrantzitsu horri buruzko erreportajeen hirugarren atalean.
2026ko abuztuaren 12an eguzki eklipse oso bat ikusiko da Euskal Herrian, eta "Eguraldia" horretan murgildu da errealitate birtualari esker. Sei bideo prestatu ditugu gertatuko dena azaltzeko. 114 urte geroago, minutu batetik gora emango dugu erabateko iluntasunean, eta Eguzkiaren koroa ikusteko aukera egongo da. 19:30 inguruan hasiko da, baina 20:30 baino lehen izango da une gorena. Euskal Herria ikusteko lekurik onenetarikoa izango da.
2026ko abuztuaren 12an eguzki-eklipse oso bat ikusiko da Euskal Herrian, eta Eguraldia barruan murgildu da errealitate birtualari esker. Hau da horrelako sei bideoetatik lehenengoa.. 114 urteren ondoren, minutu batetik gorako erabateko iluntasuna izango da, eta Eguzkiaren koroa ikusteko aukera egongo da. 19:30 inguruan hasiko da, baina 20:30 baino lehen izango da une gorena. Euskal Herria izango da ikusteko lekurik onenetarikoa.
Abuztuaren 12an, eguzki eklipse osoaz gozatzeko aukera izango dugun egunean, hainbat zunda-globo botako dira estratosferatik eklipsearen irudiak lortzeko asmoz.
Egunero ikusten dugu zeruko zirkulu perfektu bat bezala, baina eguzkia dirudiena baino askoz konplexuagoa da. Galileok ikusitako orbanetatik hasi eta horren barrua astintzen duten asalduretaraino, gure izarraren fisikan murgilduko gara Teresa del Rio adituaren eskutik.
Eguzki eklipse osoak ez dira asko izaten. Abuztuaren 12koa igaro ondoren, hurrengoa 2180. urtean izango da. Hori dela eta, zientzialarientzat une hori oso garrantzitsua izan ohi da. Ateratako irudiekin hainbat ikerketa egiten dituzte urteetan zehar. Horren adibide, 1860an, Erresuma Batuko astronomo bat Euskal Herrira etorri zen, orduan izan zen eklipse bati argazkiak ateratzeko.
Datorren abuztuaren 12an eguzkia erabat ezkutatuko da ilargiaren atzean, eta eklipse horren ondorioz, bigarren fenomeno bat ikusi ahal izango dugu Euskal Herriko hainbat txokotan: eguzki-koroa. Virginia Garcia Aranzadiko astronomoak azaldu digu zertan datzan.
24.700 ikasletik gora aurkeztu dira Hego Euskal Herrian USPra, hizkuntza-ereduen arabera aldeak nabarmenak izanik: Euskadin, euskaraz ikasi dutenen %96,80k gainditu dute proba, eta gaztelaniazko ereduan %89,71k; Nafarroan, berriz, bi hizkuntza-ereduek %96tik gorako gainditze-tasak izan dituzte.
Graduazio bateratua egingo du EHUk, estreinakoz, ostiral honetan, San Mamesen. Nøgen eta Janus Lester musika-taldeek eta Maialen Lujanbio eta Amets Arzallus bertsolariek girotuko dute ekitalditzarra.
Epaimahaiak atzera bota du irakasleak Gipuzkoako Probintzia Auzitegiaren epaiaren aurka jarritako errekurtsoa, eta 4 urte eta erdiko kartzela-zigorra bete beharko du, eta, behin irtenda, beste lau urtez egongo da zaintzapean aske. Ebazpena ez da irmoa, eta errekurritu egin daiteke, Auzitegi Nagusian bertan.
Nahi den karreran sartzeko gutxieneko nota ez lortzeak ez ditu ate guztiak ixten, eta itxarote-zerrendak, antzeko graduak eta Lanbide Heziketa aukera baliagarriak izan daitezke. EHUko eta Batxilergoko orientatzaileek eta Lanbide Heziketako adituek adierazi dutenez, ikasleek bide alternatiboak dituzte nahi duten karrera horretan sartzeko.
Bi urte eman ditu karguan, eta bere denbora horretan, kritika ugari jaso ditu Osasunbideak, besteak beste, hitzordua eskatzeko egon diren arazoengatik eta izandako atzerapenengatik.
Erasoa ekainaren 5ean izan zen, ostegun goizaldean, Taconera parkean. Bertan, bi gizonek gizon gazte bati eraso egin zioten, eta sexu-abusuak egin zizkioten. Gizonetako bat espetxean dago, eta Polizia bigarrena identifikatzen saiatzen ari da.
Familiak salaketa bat aurkeztu zuen neskatoaren desagerpenagatik igandean, eta asteartean topatu dute.
Urteurrena oroitzeko 40 ekimen baino gehiagoko agenda antolatu du Jaurlaritzak eta, besteak beste, solasaldiak, erakusketak, kultur eta kirol ekitaldiak egingo dira urte osoan zehar. Horien bidez, Agirre lehendakariaren eta bere lantaldearen ondarea gogoraraziko da eta Gobernu haren sorreraren oinarri izan ziren demokrazia, askatasuna eta justizia sozialaren balioak etorkizunerantz proiektatuko dira.
SATSE sindikatuak ekainaren 17tik uztailaren 2ra bitarteko mobilizazioen egutegiaren berri eman du. Sindikatuaren arabera, arazoa "profesionalen kontratazio eta planifikazio falta" da. Ez da baztertzen beste ESI batzuek deialdiarekin bat egitea.
Talde arabarra Europa parkeko oholtzara igoko da datorren abuztuaren 26an.
Espainiako Lurralde Arteko Osasun Kontseiluaren amaieran Alberto Martinez Osasun sailburuak adierazi duenez, gatazkari konponbidea emateko "aukera galdu" da eta Monica Garcia Osasun ministroari leporatu dio mediku, sindikatu eta autonomia erkidegoei entzungor egitea.
Hamasei autonomia erkidegok, horien artean Euskadik eta Nafarroak, agiri bateratu bat sinatu dute, Osasun Ministerioari eskatzeko medikuekin berriro hitz egin dezala eta bere gain har dezala Estatutu Marko berriaren inguruan sortutako gatazka konpontzeko erantzukizuna.
Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu duenez, 16 autonomia erkidegok dokumentu komun bat sinatu dute, eta Lurraldearteko Osasun Bileran lehen puntu gisa jorratuko da. Osasun Ministerioari egindako kritikak azpimarratu ditu, profesionalekin eta autonomia erkidegoekin akordiorik lortu ez izana egotzita, eta azpimarratu du ministroa "inor barik" geratu dela gatazkaren kudeaketan.
EAEko administrazio orokorreko plantilla gaztetzeko eta berritzeko planaren arabera, 63 urtetik gorako 700 funtzionariok baino gehiagok erretiro aurreratua hartu ahal izango dute. Trukean, lanaldi murrizketak, egun libreak eta antzinatasunagatiko opor gehigarriak izango dituzte. CCOOk eta UGTk babesa helarazi diote, baina oraingoz ez dute akordiorik sinatu.
Monica Garcia Osasun ministroak adierazi duenez, Espainiako Gobernuak bete egin du jada estatutu markoaren erreforman zuen egiteko zatia, eta ziurtatu du orain autonomia erkidegoei dagokiela medikuen lan-baldintzak hobetzeko erantzukizuna beren gain hartzea. Garciak azpimarratu du autonomiek dutela "gatazkaren giltza", eskumena baitute guardien ordainsariak eta lanaldiak arautzeko eta profesionalekin elkarrizketa mahaiak antolatzeko.
Orain-ek gaur landuko dituen albiste nagusien laburpena.
Erkidegoetako osasun arduradunek batzarra egin zuten atzo, denen artean adostutako dokumentu bat helarazteko Osasun ministroari, euren ezinegona azalduz. Alberto Martinez eta Fernando Domingez EAEko eta Nafarroako Osasun sailburu-kontseilariak bileran izango direla baieztatu dute.
Urtebete pasa daramate medikuek protestan, euren lanbidearen berezitasunak aintzat hartuko dituen estatutu propioa aldarrikatuz. Uste dute Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak onartu berri duen Estatutu Markoaren erreformak ez dituela aintzat hartzen medikuen eskakizunak. Lan-baldintza hobeak nahi dituzte.
Berritasun gisa ezarri da Euskadiko lehen Gobernuaren eguna, 90. urteurrena omentzeko.
Osasun ministroak gogorarazi du 2000. urtetik erkidegoen esku daudela Osasun Sistemaren baitako hainbat eskumen, horien artean, kudeaketarekin, langileen planifikazioarekin, giza baliabideekin eta lan-baldintzen hobekuntzekin lotutakoak.
CAF enpresan sutea piztu da astearte goizaldean, Miirako pintura‑kabinan. LABek jakinarazi duenez, sutearen inguruko nabeetako langileak atera dituzte, eta ez da zauriturik izan. LAB sindikatuak enpresari arduraz jokatzeko eta prebentzio sistemak berrikusteko eskatu dio.
Langileen ordezkariek eta Grupo CL taldeak lortu duten akordioari esker, Errenteriako paper-fabrikaren salerosketa gauzatu ahal izango da. Subrogatuko diren langileen kopurua hasierako proposamenekoa (% 72) baino handiagoa izango da, eta, trukean, bi urtez soldatak izoztea eta lanaldia luzatzea onartu da.
Asteazken honetan egin den Kongresuko kontrol-saioan, Feijook dimisioa emateko eta "zabor hori ez luzatzeko" eskatu dio Sanchezi. EH Bilduk, bestalde, legealdiarekin jarraitzearen alde egin du.
Euskadiko Alderdi Popularraren buruak azaldu duenez, Ministerioak ez du egin beharrekoa egin, baina Jaurlaritzak badu nahikoa eskumen arazoari aurre egiteko. Horrez gain, argitu duenez, itunpeko osasun-zerbitzuetara jotzea ez da neurri berri bat, 2009tik dekretu batean jasotako eskubidea baizik. Ziurtatu duenez, Osakidetzan arazo estrukturalak daude, besteak beste, mediku eskasiari aurrez heldu ez zaiolako.
Lehendakariak egonkortasun politikoa eta lankidetza defendatu ditu Euskadik aurrera egiteko: uztaila baino lehen transferitzeke dauden eskumenak ixtea eskatu du, eta ohartarazi du ustezko ustelkeria kasuak ezin direla aitzakia izan gobernatzeari uzteko.
Maya onik dago, eta Iruñeko Udaltzaingoaren iturrien arabera, oraingoz ez dute inor atxilotu.
Bilboko museo zaharberrituaren ateak gaur goizean ireki dituzte, hainbat urteko lanen eta 20.397.401,53 euroko inbertsioaren ostean. Hamar egunez, sarrera doakoa izango dute herritarrek.
Sorkunde Aiarza Bilbao Bizkaia Museoak erakundearen zuzendari kudeatzailearekin batera jardungo da Paya Euskal Museoa Bilbao, Bilboko Berreginen Museoa eta San Frantziskoko komentuko aztarnategia kudeatzen dituen erakundea gidatzen.
Lau urtean behingo lehiaketako lehenengo fasean zazpi saio izango dira, seiren ordez, bat lurralde bakoitzean. Saio guztietarako sarrerak ekainaren 17an jarriko dituzte salgai, finalerakoak ere bai.
Erein argitaletxeak Ene Jesus Ramon Saizarbitoriak 1976an argitaratu zuen eleberria berrargitaratu du. Joxean Muñozen hitzaurre eta ilustrazio sail batek laguntzen du "amari buruz" diharduen istorioa, Muñozen hitzetan, "zaila baino gehiago, gogorra den kontakizuna".
17 kontzertu sinfoniko programatu dira, eta 10 ganbera kontzertu. Leire Bilbao poetak testu proposamenak egingo ditu hainbat kontzertutan, Guernica opera berreskuratuko dute, Xabier Anduaga eta Vanessa Goikoetxea arituko dira bi kontzertutan, ET filma zuzeneko musikaz ikusi ahalko da eta Juanjo Mena BOSera itzuliko da bere agurreko denboraldian, 1999tik 2008ra zuzendu zuen orkestrara.
Ekainaren 8tik 11ra, 3,5 eurokoa izango da zinemarako sarreren prezioa. Ipar Euskal Herrian, Fête du Cinéma ekainaren 28tik uztailaren 1era izango da.
Zazpi film labur hauek hautatu dituzte euskal film laburrak sustatu eta zabaltzeko: ‘Aho beltza' (Alba Lozano), 'Al otro lado' (Pablo Esteo, June San Sebastián, Leyre Fernández, Antton Gorroño, Leire Martínez, Irune Aguirreazaldegui eta Javier Martínez), 'Bitartean, gero' (Raúl Barreras), 'Hemen gaude' (Sébastien Boulard), 'High River' (Daniel Alegrete), 'Joare Tte' (Ekaitz Bertiz) eta 'Los Divulgators' (Pablo Hernando Esquisabel).
Mendian jardunaldiak musika eta umorea eskainiko ditu hilaren 7an Bilbao BBK Live jaialdia hartzen duen eremuan, Musika Tresna Birziklatuen Cateura Orkestraren, Suakai Philharmonic nafar taldearen eta Grison musikari eta umoristaren eskutik.
Biarritzen egindako ekitaldi batean, sektoreko elkarteak Olaia Inziarte, Jon Sáenz, Maite Ruiz de Erentxun, Sara Zozaya, Maite Larburu, Izaki Gardenak, Ezezez, Ødei, Fermin Muguruza, Javier Corral “Jerry” eta Xabi Aburruzaga saritu ditu.
“Tamara ta Mara” umorez beteriko euskarazko fikziozko telesaila da, komedia zoro eta feminista bat. EITBren ‘Formatu txikiak, Talentu berriak’ deialdiaren barruan garatu den bigarren telesaila da. Bilboko Azkuna Zentroan estreinatu ostean, Primeran plataforman dago jada ikusgai.
?fmt=png-alpha&qlt=80)
