Zer jazo da Donbassen? Hau da gertakarien kronologia
Vladimir Putin Errusiako presidenteak Donetsk eta Luhanskeko errepublika separatisten independentzia onartu du, eta Errusiako tropei probintzia horietan sartzeko agindua eman die, "bakea mantentzeko" helburuarekin. 2014ko apirilera egin behar da atzera Errusiaren eta Ukrainaren arteko talkaren zergatiak azaltzeko. Zortzi urte iraun du tentsioak, eta 14.000 hildako baino gehiago eragin ditu bi aldeetan, NBEren arabera. Hauek dira gatazkaren data gakoak.
2014. Martxoaren 20an, Dumak, Errusiako Parlamentuko Behe Ganberak, Krimeako penintsula bereganatzea onartu zuen, haren estatus politikoari buruzko erreferenduma egin ostean. Krimeako krisiarekin batera, apirilean errusiazaleek administrazioaren egoitzak hartu zituzten Ukraina ekialdeko hainbat hiritan: Donetsk, Kharkiv, Luhansk, Slaviansk eta Gorlovka hirietan, besteak beste.
Maiatzaren 12an, Donetsk eta Luhansk eskualdeek independentzia aldarrikatu eta Errusian sartzeko eskatu zuten. Gatazkaren amaiera sendotzeko asmoz, Errusiak, Ukrainak eta Donetsk eta Luhanskeko herri errepublikek Minskeko Protokoloa sinatu zuten irailaren 5ean, eta su-etena ezarri zuten berehala. Hala ere, itunaren asmo bakezaleak behin eta berriz urratu zituzten hurrengo hilabeteetan.
2015. Otsailaren 12an, Minsk II akordioaren bidez, Donbasseko gerra arintzen saiatu ziren bi aldeak. Akordio horrek "berehalako eta erabateko" su-etena ezarri zuen, baina negoziazio horiek ere huts egin zuten eta su-etena urratu zuten berriro Errusiak eta Ukrainak. Hilabete batzuk geroago, urrian, Errusia, Ukraina, Frantzia eta Alemaniako estatuburuak Parisen bildu ziren bi bandoen armamentua erretiratzeko.
2018. Denis Pushilin (Donetsk) eta Leonid Pásechik (Luhansk) errusiazaleek irabazi zituzten hauteskundeak. Ukrainak, baina, legez kanpokotzat jo zituen hauteskunde horiek.
2019. Apirilaren 21ean, Volodímir Zelenskik Poroxenko garaitu zuen Ukrainako Presidentetzarako hauteskundeen bigarren itzulian. Urte amaieran, Errusiak eta Ukrainak Donbassen bakea lortzeko negoziazioei berrekingo zieten; Putinek eta Zelenskik egutegi bat adostu zuten horretarako.
2021. Apirilean, Kievek eta Moskuk elkarri leporatu zioten mugan tropak mobilizatu izana, balizko erasoaldi baterako prest izateko. Abuztuan, 46 estatuk eta erakundek, tartean NATOk, Krimeako Plataforma sinatu zuten Kieven, eta Mendebaldeak Ukrainako penintsula itzultzeko eskatu zion Errusiari. Tentsioa berpiztu zen Ukrainak drone batekin Errusiako herri bat bonbardatu zuenean. Putinek 100.000 soldadu bidali zituen mugara.
2022. Urtarrilean, Errusiak tropak bidali zituen Bielorrusiara, Ukrainako mugatik gertu maniobra bateratuak egiteko. Aurreko astean, Errusiak iragarri zuen tropa batzuk erretiratuko zituela Ukrainako mugatik gertu. Era berean, Dumak errepublika separatistak aitortzeko eskatu zuen. Astebete geroago, Putinek Donetsk eta Luhansken independentzia onartu, eta Errusiako tropak eskualde horietan sartzeko agindu zuen "bakea mantentzeko". Bestalde, NBEren Segurtasun Kontseiluko kide europarrek iragarri zuten zigorrak ezarriko dizkiotela Errusiari Donetsk eta Luhansk eskualdeetara tropak bidaltzeagatik.
Zure interesekoa izan daiteke
Trumpek kargutik kendu du Pam Bondi fiskal nagusia, Espstein auziaren kudeaketarekin hainbat desadostasun izan ostean
AEBko presidenteak 2024ko azaroan jarri zuen karguan, baina denbora horretan hainbat enfrentamendu izan dituzte. Todd Blanchek ordezkatuko du Bondi, Trump presidente izan aurretik jasotako lau inputazio penaletan defendatu zuen abokatuak, alegia.
Amazonek Bahrainen duen zentro baten aurkako erasoa egin duela aldarrikatu du Iranek
Irango Guardia Iraultzaileak Microsoft, Apple, Google, Meta, Boeing, Tesla eta beste 14 enpresaren aurkako erasoak egiteko mehatxua egin zuen asteartean, Iranen kontrako "operazio terroristetan parte hartzea" leporatuta.
Erreskate faltsuak gauzatzen zituen sare bat desegin dute Nepalen
Mendizaleei iruzur egiten saiatzen ziren, beharrezkoak ez ziren ebakuazio medikoen bidez. Agintariek faltsututako 171 erreskate baieztatu dituzte 2022tik 2025era. Ikerketak zabalik jarraitzen du, eta ez da baztertzen kaltetuen kopurua handitzea.
Texasko petrolioak ia % 13 egin du gora, gerra laster amaitzeko zantzurik ez dagoelako
Trumpen azken agerraldiak gerra azkar amaitzeko itxaropena zapuztu du inbertsiogileen artean. Wall Streetek % 1,28 egin du behera, Trumpek Irani "gogor" erasotzen jarraituko duela iragarri ostean.
Artemis II-ko komuna, Ilargira bueltatzeko misioa kolokan jarri duen ustekabea
Tripulazioak akats bat antzeman zuen Orion ontziko hondakinen sisteman. Hala ere, arazoa konpondu zuten, aireratu eta ordu batzuk geroago, misioa arriskuan jarri gabe.
Albiste izango da: "Artemis II" ilargi-bidaia, NAN digitala mugikorrean eta Balmasedako prozesioa
Orain-eko albisteen laburpena, minutu batean.
AEB Iranen dituen helburuak betetzetik gertu dagoela ziurtatu du Trumpek, eta eraso gehiago iragarri ditu
AEBko presidenteak aste gutxi barru aurreikusten du gerraren amaiera, eta Ormuzko itsasartea "modu naturalean" irekiko dela dio. Bien bitartean, Teheranek ukatu egin du su-etena eskatu izana.
"Artemis II" aireratu da Ilargira bidean
NASAko tripulazioa Lurreko orbitan erabat sartu da, eta 10 eguneko bidaiari ekin dio. Gorabehera txikiak izan dira jaurtiketan, baina konpondu dituzte.
Iranek ukatu egin du su-etena proposatu duenik eta Trumpen adierazpenak "faltsuak" direla esan du
Trumpek sare sozialetan iragarri du Iranek su-etena eskatu duela eta eskaera aintzat har dezakeela Ormuzeko itsasartea irekitzea ahalbidetzen badu.
Hainbat hildako eta zauritu Israelek Beiruten egindako eraso olde baten ondorioz
Duela hilabete inguru Israel eraso gogorrak egiten hasi zen Libanon, airez ez ezik, baita lurrez ere. Orotara, 1.200 pertsona baino gehiago hil ditu bertan Israelgo armadak, eta 3.700, zauritu. Gainera, milioi bat lagunek utzi behar izan dute euren etxea.