Zer dira arma kimikoak?
Arma kimikoak etsaia hiltzeko, zauritzeko edo gaitasunik gabe uzteko substantzia kimikoen ezaugarri toxikoak erabiltzen dituzten armak dira.
Ez dute lehergaien bidez suntsitzeko ahalmenik, hori da arma nuklearrekin edo ohiko armekin duten ezberdintasun nagusia.
Bestalde, arma biologikoek patogenoak erabiltzen dituzte, hau da, bakterioak edota birusak, gerrarako arma gisa.
Siriako gatazkan arma kimikoak erabiltzen ari ote diren polemikak alerta eragin du nazioartean.
Arma kimiko gisa erabiltzeko gizakiak asmatu duen nerbio-gas bortitzena VX nerbio-gasa da, baina badaude heriotza eragiten duten beste substantzia batzuk ere, tartean mostaza-gasa eta zianuro-hidrogenoa.
Gizakietan eta animalietan behin-behineko gaitasun eza, kalte iraunkorra edota heriotza eragin dezakeen edozein substantzia kimikoren erabilera debekatuta dago.
Lehen Mundu Gerran erabili ziren gas kimikoak eskala handian lehen aldiz. Ypresen Bigarren Guduan hasi ziren 1915eko apirilaren 22an, alemaniarrek kloroarekin Frantziako, Kanadako eta Aljeriako tropei eraso egin zietenean. Harrezkero, 50.965 tona gai kimiko erabili zituzten bi aldeek, biktimen arnas aparatuari kalte egiteko, gas negar-eragile gisa edo larruazalean erredurak sortzeko, hala nola kloroa, fosgenoa eta mostaza-gasa.
Nazioarteak arma kimikoak eta biologikoak erabiltzea debekatu zuen Lehen Mundu Gerraz geroztik.
Hala ere, geroago ere erabili izan dira, besteak bestea, Iranen eta Iraken arteko gerran, 80. hamarkadan, baita eraso terroristetan ere. Tokioko erasoak esaterako, hautsak harrotu zituen. 1995ean, bost eraso bateratutan sarin gasa bota zuten Tokioko metroan.
Debekua
Nazio Batuen Erakundeak suntsipen handiko armatzat ditu arma kimikoak.
Arma kimikoen inguruko Biltzarra arma horiek garatzea, ekoiztea, eskualdatzea, biltegiratzea eta erabiltzea debekatzen duen nazioarteko ituna da.
1993an sinatu zuten eta 1997. urteko apirilaren 29an sartu zen indarrean. Era horretan, arma kimikoen inguruko 1925eko Genevako Protokoloa zorroztu zuten.
Munduko herrialde ia guztiek egin dute bat Biltzarrak esaten duenarekin, baina bost herrialdek oraindik ez dute ituna sinatu: Angolak, Ipar Koreak, Egiptok, Somaliak eta Siriak.
Zure interesekoa izan daiteke
Bruselak ikerketa abiatu du Sheinen aurka, diseinu "adiktiboa" duelakoan eta legez kanpoko produktuen salmentagatik
Europako Batzordearen ustez, Txinako plataformak ez du Europako araudia betetzen, ez delako gardena bere gomendio-sistemekin eta legez kanpoko artikuluak merkaturatzeko aukera ematen duelako, besteak beste, haurren sexu-abusurako materiala.
Adimen artifizialaren gobernantza eztabaidagai Indian: Silicon Valleyeko handikiak eta nazioarteko agintariak New Delhin bildu dira
Sam Altman (OpenAI), Sundar Pichai (Google) eta Jensen Huang (Nvidia) lider teknologikoak batu dira goi-bileran.
Epsteinen paperetan jasotakoak gizateriaren kontrako krimentzat har daitezkeela esan du NBEk
Inpunitate osoz aritzen zen enpresa kriminal bat zela diote kasua aztertu duten errelatoreek. Sexu-esklabotza, bortxazko desagertzea, tortura eta feminizidioa, besteak beste, egin direla frogatzeko moduko dokumentuak daudela ziurtatu dute.
Nola gauzatuko du Israelek Zisjordaniako lurren erregistroa?
Jerusalem ekialdean prozesu bera hasi zenetik, eraginpeko lurren % 1 baino ez da palestinarren izenean erregistratu.
Rubioren hitzetan, AEBk ez du Europa basailu izatea nahi, "aliatu sendo bat" baizik
Bestalde, Atzerri eta Segurtasun gaietako europar idazkari nagusi Kaja Kallasek azken hilabeteotan Trumpen Gobernuak egindako kritikei erantzun die. "Batzuek aurkakoa badiote ere, Europa eroria ez da hiltzen ari den zibilizazio bat", esan du, eta gaineratu du gero eta jende gehiagok batu nahi duela "Europaren klubera".
Ultraeskuinaren gertuko gazte bat kolpeka hil izanak politika giroa nahasi du Frantzian
23 urteko matematikako ikasle katolikoa zen Quentin, eta larunbatean zendu zen, jasotako kolpeen ondorioz eta bi egun koman eman ostean. Lyongo Fiskaltza gertakari horren nondik norakoak ikertzen ari da.
Israelek Zisjordaniako eremu zabalak Estatuaren zati gisa erregistratu ditu, 1967tik lehen aldiz
Palestinako Aginte Nazionalak salatu duenez, Palestinako lurralde gehiena 'de facto' anexionatu du.
Alemaniak, Frantziak, Erresuma Batuak, Suediak eta Herbehereek Navalni oposizioko burua toxina batekin hiltzea leporatu diote Errusiari
Pozoia, jatorriz Ekuadorko igel batek ekoizten duena, ez dago "modu naturalean" Errusian. Von der Leyenek estatu errusiarraren jokabide "terrorista" salatu du.
Rubiok AEBen eta Europaren arteko harremanak hurbildu nahi ditu baina kontinente zaharrak independentzia sustatu nahi du
Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak Europarekiko harremanak goraipatu ditu larunbat honetan Municheko Segurtasun Konferentzian, eta arindu egin du herrialdeko presidenteorde J.D. Vancek duela urtebete emandako hitzaldi gogorraren tonua.
Zelenskik esan du Ukraina erdibitzeak ez duela benetako bakerik ekarriko
AEBk bultzatzen dituen bake-negoziazioek arrakasta izan dezaten ahal duen guztia egiteko prest agertu da Ukrainako presidentea, baita hauteskundeak berehala deitzeko ere, bi hilabeteko su-etena bermatzen bada.