Ukronia
"Sobiet Batasunaren erorketa XX. mendeko hondamendi geopolitiko handiena izan da. Errusiarrentzat drama izugarria bihurtu zen, egun batetik bestera idealik gabe, ametsik gabe, ondasunik gabe geratu zirelako eta aberria zatituta eta sakabanatuta". Hitz hauek Vladimir Putin Errusiako presidenteak egin zituen 2005an Errusiarrei zabaldutako urteroko mezuan. Sei urte lehenago Errusian bertan eta Nazioartean inork ezagutzen ez zuenean, Putinek Dumaren aurrean egindako hitzaldian bere asmoen berri eman zien errusiarrei lehen ministro kargua hartzerakoan: "Errusia ahulduta eta suntsitzeko arriskuan da eta Errusiarrak babesik gabe. Errusia beti izan da potentzia handia eta oraindik bada eta guk bere lekua berreskuratu eta munduak errespeta dezan egin beharreko guztia egingo dugu".
Putin 1952an jaio zen, bere haurtzaroan eta gaztaroan Sobiet Batasuna Munduko lehen potentzia zen, espazioko lehian Estatu Batuen aurretik zihoan, armategiak eta armadak parekatuta zeuden eta komunismoak ospea zuen mundu guztian. Mendebaldeko intelektual askok doktrina hura zeukaten euren pentsamoldearen ardatz eta kolonialismotik irteten ari ziren herri askoren estatu eredua zen. Sobiet Batasunean bertan soldatak eta pentsioak duinak ziren eta jendeak garaiz jasotzen zituen eta munduan Sobiet Batasunak miresmena eta errespetua eragiten zituen. Putin lehen ministro izendatu zutenean 16 hilabetetako epean izendatutako seigarrena zen. Errusiak ordainketak eten egin behar izan zituen dirurik ez zeukalako, zorrak gainezka egin zuen, jendeak soldata eta pentsio urriak jasotzen zituen jasotzen zituztenean, beti berandu. Errusiak errukia eragiten zuen eta garai bateko herrialde indartsuak ez zeukan inongo eraginik munduko arazo nagusiak bideratu eta konpontzerako orduan.
Egun hauetan 15 urte bete dira Vladimir Putin Errusiako presidentetzara iritsi zela, bi agintaldi egin ondoren Dimitri Medvedev aukeratu zuten presidente, baina benetan agintzen zuena Putin bera zen lehen ministro kargutik. 2012an berriro irabazi zituen presidentetzarako hauteskundeak. Urte hauetan Putin 1999an agindutakoak betetzen ahalegindu da. Ekonomian erregaien prezioek asko lagundu dute eta Errusiak hazkunde handia izan du. Errusiaren eragin esparruak garbi adierazita geratu dira eta Putinek ez du eragozpenik izan muga horiek zehazteko ez Georgian 2008an, ez Ukrainan 2014an. Nazio Batuetako Segurtasun Batzordean duen beto eskubidea eta bere armategi indartsua erabili ditu munduan oraindik zer esana baduela adierazteko. Errusia barruan bere helburu eta eginkizunak eragotzi zezaketen guztiak paretik kendu ditu, oligarkak, kazetariak,espiak edo oposizioko kideak erori dira eta "demokrazia soberanoa" asmatu du, herriak emandako boterea eta eskumenak agintari gorenak bere irizpide eta helburuen arabera ia nahi bezala erabili ditzake. Baina Errusia ez da Sobiet Batasuna, XX. mendea ez da XX.a eta mundua beste eragile eta indarren arabera mugitzen da.
Putinek ondo ezagutu zuen Sobiet Batasuna, KGBko kidea izan zen eta barrutik bizi izan zituen ospea eta miseria. Gaur egun Errusiaren aberastasuna, Barne Produktu Gordina Italiakoa baino txikiagoa da, biztanleei dagokionez munduko bederatzigarrena da eta bere ahulezia erakutsi du mendebaldeak zigorrak ezarri eta petrolioaren prezioa jaitsi denean.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Gutxienez pertsona bat hil da eta 80 inguru zauritu dira Machu Pichura zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean
Gutxienez pertsona bat hil da eta beste 78 zauritu dira astearte arratsalde honetan Machu Picchuko Parke Arkeologiko Nazionalera zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean, Ollantaytambo herrian, Urubamba probintzian, Peru hegoaldean.
Hamar herrialdek eskatu diote Israeli UNRWAk eta GKEek esku har dezatela egoera "katastrofikoaren" aurrean
Israelek UNRWAren operazioen etetea azkartzen duen lege bat onartu du, NBEren agentzia 2023ko urriaren 7ko erasoetan inplikatuta dagoela iritzita.