Jendetza
Munduan egunero 280 mila haur jaiotzen dira,urtero ehun miloi gehiago gara eta 30 urte barru 10.000 milioitik gertu izango gara.Hazkunde hori ez da orekatua,Europan gero eta motelagoa da eta herrialde askotan atzera egin dugu, Afrikan, berriz, azken urtetan muga guztiak gainditu ditu, gaur egun, 1.200 miloi dira eta laster 2 mila milioira iritsiko dira.
Europan gero eta zaharragoak gara eta horrek eragozpen handiak sortzen dizkigu, besteak beste jubilatu ondoren jendea gero eta gehiago bizi delako, gaur egun 20 urte bataz beste. Adineko jendeak gero eta behar handiagoak ditu, batez ere, osasunak arreta handiagoa eskatzen duelako eta zainketa lanetan gero eta ahalegin handiagoa egin behar dugulako. Afrikan juxtu kontrakoa gertatzen zaie, biztanleen erdia oso gaztea da, baina Afrikak ezin die gazte horiei lanik eman edo etorkizuna ziurtatu, ondorioz gazte horien artean etsipena zabaltzen ari da, handik alde egingo dute edo edozer gauza onartzeko prest izango dira itxaropenik gabeko egoeratik irteteko.
Azken 50 urtetan Munduko populazioa bikoiztu egin da, gaur egun, 7.300 miloi gara eta horrek esan nahi du gure beharrak gero eta handiagoak direla, baina, mundua, izadia mugatuak dira eta azken urtetan basoak moztu ditugu naturaren berritzeko ahalmena baino azkarrago, edateko ura kutsatu eta agortu dugu naturari ur garbia berriro sortzeko denborarik eman gabe eta eguratsa zikindu dugu eraberritzeko epeak errespetatu gabe. Baina, hor ere desoreka asaldagarria da. Munduko biztanle guztiok Qatarko biztanleen kontsumo maila bagenu 5 planeta beharko genituzke, Belgika edo Estatu Batuena izan ezkero 4 planeta ez lirateke nahikoa izango eta Euskal Herrikoa balitz bi eta erdi gutxi izango lirateke.
Egoera honi nola aurre egin ez dugu oraindik asmatu, aditu gehienek diote lehendabizi populazioaren hazkunde tasa mugatu beharra dagoela, baina hor eragozpen handiak ditugu: pentsaera kasu batzuetan, erlijioa besteetan … herrialde pobreenetan seme-alabak dira etorkizunean euskarri bat izateko itxaropen bakarra … neurri gogorrak hartu dituzten lekuetan eragozpenak sortu dira. Txinan, esate baterako, neska datorrenean abortua ohikoa bihurtu da, emakume falta dute eta seme-alaba bakarraren politikak urte gutxi barru arazoak eragingo ditu gizartea zahartu eta ordezko belaunaldirik ez delako izango.
Itxuraz gizakia irteerarik gabeko bidean trabatuta dago, aldaketak ausardia beharko du, ziur aski, kontinenteen arteko desoreka handi hori, baita populazioarena ere orekatzeko, bestetik gure bizimodua aldatzeko, ahalik eta gehien bizitzea guztion helburua da, gero eta gehiago bizi gara, baina bizitzaren luzatze horrek ondorio gogorrak ditu iristen diren gehienentzat. Gaitzak, mugak eta sarri heriotza baino okerragoak diren egoerak nagusitzen baitira … atzera ezin dugu egin, baina aurrera begira zer edo zer aldatu beharra dago, agian ez du horrenbeste axola luze bizitzea, bizi dugun hori emankorra eta duina izatea baizik.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Gutxienez pertsona bat hil da eta 80 inguru zauritu dira Machu Pichura zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean
Gutxienez pertsona bat hil da eta beste 78 zauritu dira astearte arratsalde honetan Machu Picchuko Parke Arkeologiko Nazionalera zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean, Ollantaytambo herrian, Urubamba probintzian, Peru hegoaldean.
Hamar herrialdek eskatu diote Israeli UNRWAk eta GKEek esku har dezatela egoera "katastrofikoaren" aurrean
Israelek UNRWAren operazioen etetea azkartzen duen lege bat onartu du, NBEren agentzia 2023ko urriaren 7ko erasoetan inplikatuta dagoela iritzita.