Munduko Gobernua
Historiak ezagutu duen gerra basatiena amaitu zenean, gerraren irabazleek horrelakoak betirako galaraziko zituen tresna sortzea erabaki zuten. 1945ko urrian 51 herrialdek Nazio Batuen Erakundea sortu zuten.
Gatazkak eta arazo larrienak elkarrizketa eta negoziazioen bidez konpontzea zen erakunde haren helburu nagusia. Ondoren egitura aberasten eta zabaltzen joan da, gizakion jarduera oro arautu eta bideratzeko asmotan. Lana, osasuna, ekonomia, politika… legeak eta hitzarmenak, gabeziak eta desorekak, sor zitezkeen arazoak mahai gainean jarri eta aztertzeko.
Injustiziak, boteretsuenen okerrek eta ahulenen ezinak sortutako arazoak konpontzeko azpi-erakundeak ere asmatu zituzten: kasko urdinak, errefuxiatuen laguntzarako, goseari aurre egiteko, nekazaritzan emaitza hobeak lortzeko...
Baina seguruenera Nazio Batuen lorpen handiena giza eskubideen aldarrikapena izan da. 1948an egin zuen aldarrikapen hori eta gaur egun 193 herrialdek onartzen dute horiek direla oinarrizko eskubide urraezinak eta gizaki guztioi dagozkigula.
Nazio Batuak, Munduko Gobernua osatzeko orain arte egin den ahalegin sendoena da,eta ahalegin horretan mundu guztia ohartu da zein zaila den horrelako proiektu bat aurrera ateratzea.
Nazio Batuei leporatu izan zaie boteretsuenen interesak defenditzen dituela,burokrazia gehiegi duela, jendearen arazoetatik urruti dagoela, sinesgarritasunik ez duela ez duelako jakin egoera askotan zuzen jokatzen.
Egungo egoerara egokitzeko zailtasuna ere egotzi zaizkio, besteak beste, Bigarren Mundu Gerraren irabazleek beto eskubidea dutelako oraindik.
Nazio Batuek 5.500 milioiko aurrekontua dute eta dirutza horren zati handiena Ameriketako Estatu Batuek jartzen dute, ondoren ekarpen handiena Japoniak eta Alemaniak egiten dute, gerra hartan galtzaile izan zirenek, alegia.
Dirua jartzen dutenek beti eskatu dute proiektuak eta ahaleginak zehatzak eta garbiak izan daitezela. Horretarako funtzionarioak eta langileak ezinbestekoak dira, Nazio Batuek 40.000 funtzionario dituzte eta beste milaka asko misio bakoitzaren beharren arabera hartzen dituzte.
Nazio Batuei leku guztietatik iristen zaizkie kritikak, batzuk gobernuen interesak babestea leporatzen diete,beste batzuk aldiz gobernuz osatuta dagoela ahaztu eta ordezkaritzarik ez duten taldeei kasu gehiegi egitea edo oinarrizko aldarrikapenak baztertzea.
Baina kritikak kritika mundu guztiak, gobernu guztiek, erakunde guztiek, talde guztiek Nazio Batuetara jotzen dute euren aldarrikapenak oihartzuna izan dezaten, sinesgarritasuna lortzeko edo gizateriaren aurrean zer diren edo zer nahi duten azaltzeko.
Aste honetan 70 urte bete dituen erakunde hau seguruenera ordezkatzen duen munduaren isla da, onerako eta txarrerako, baina egongo ez balitz asmatu egin beharko genuke.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Gutxienez pertsona bat hil da eta 80 inguru zauritu dira Machu Pichura zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean
Gutxienez pertsona bat hil da eta beste 78 zauritu dira astearte arratsalde honetan Machu Picchuko Parke Arkeologiko Nazionalera zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean, Ollantaytambo herrian, Urubamba probintzian, Peru hegoaldean.
Hamar herrialdek eskatu diote Israeli UNRWAk eta GKEek esku har dezatela egoera "katastrofikoaren" aurrean
Israelek UNRWAren operazioen etetea azkartzen duen lege bat onartu du, NBEren agentzia 2023ko urriaren 7ko erasoetan inplikatuta dagoela iritzita.