Beltzak eta zuriak
Egun hauetan gure artean dabil Angela Davis, Estatu Batuetan beltzen eskubideen alde borroka gogorra egin duen emakumea. Davis 1944an jaio zen eta Jim Crow izeneko legeen eragina bere buruan eta familian pairatu zuen. Lege hauek honakoa diote, gutxi gorabehera: ·zuriak eta beltzak berdinak gara, eskubide berdinak ditugu, baina bereizita bizi gaitezen·. Bereizketa beltzen kasuan bazterketa eta zapalkuntza bihurtu zen; ezin zituzten erabili zurien eskolak, dendak, tabernak, komunak eta garraioak. Estatu Batuetako hegoaldeko estatuetan egoera horrek luze iraun zuen.
Bigarren Mundu Gerran milaka izan ziren Estatu Batuetako armadan borrokan egin eta hildako soldadu beltzak. Gerra hartan aliatuek nazismoaren aurka eta askatasunaren alde egin zuten borroka, baina Estatu Batuetara itzuli zirenean, beltz askok ez zuten ez askatasunik, ez demokraziarik izan.
50ko eta 60ko hamarkadak bereziki gogorrak izan ziren Estatu Batuetako hegoaldeko beltzentzat. Eskubideak bazituzten, baina zuriek ez zieten eskubide horiek erabiltzen uzten ( boto eskubidea, esate baterako) eta jartzen zizkieten trabak gaindiezinak izaten zirelako. Beltzen eskolak, etxeak, lanak … okerrenak ziren eta beraien kontrako erasoak eguneroko kontua zen urte haietan.
60ko hamarkadan egoera aldatzen hasi zen; Malcom X, Martin Luther King, Pantera Beltzak edo Angela Davisen lana eta borrokari esker, bazterketa basatiena behintzat gainditzen hasi ziren.
Debekatuta zeuzkaten lekuetan sartu eta guneak erabiltzen hasi ziren. Apurka apurka, bazirudien urtetako ametsa betetzen has zitekeela, Pantera Beltzek aldarrikatutako 10 ataleko adierazpena egi bihurtuko zela, beltzek eskola duinak, lan egokiak, osasun sare zabala eta doakoa izango zutela, bigarren mailako herritarrak izateari utziko ziotela …
Iaz bertako erakundeek zabaldutako datuen arabera, Estatu Batuek 320 miloi biztanle dituzte, beltzak %12 dira, 40 miloi inguru. Estatu Batuetako espetxeetan 2 miloi preso daude, erdia beltzak dira. Beltzak, batez beste, zuriak baino 6 urte gutxiago bizi dira, langabezia 4 bider handiagoa da beltzen artean eta pobrezia egoeran diren hiru estatubatuarretatik bat beltza da. Abortuen % 37 emakume beltzek egiten dituzte, % 13 besterik ez izan arren ,eta urtero hies gaitza harrapatzen duten pertsonen % 65 beltzak dira.
Zure interesekoa izan daiteke
Pentagonoak kargutik kendu du AEBko Armadako Estatu Nagusiko burua
Erasoen gorakadaren erdian, Randy Georgek agintea utzi du eta Trumpek bere erretorika belizista areagotu du.
Artemis II misio espaziala Ilargira bidean da jada
Bidaia tripulatuak bueltan dira Ilargira, 50 urteren ostean, baina oraingoan ez da ilargiratzerik aurreikusi.
Trumpek kargutik kendu du Pam Bondi fiskal nagusia, Espstein auziaren kudeaketarekin hainbat desadostasun izan ostean
AEBko presidenteak 2024ko azaroan jarri zuen karguan, baina denbora horretan hainbat enfrentamendu izan dituzte. Todd Blanchek ordezkatuko du Bondi, Trump presidente izan aurretik jasotako lau inputazio penaletan defendatu zuen abokatuak, alegia.
Amazonek Bahrainen duen zentro baten aurkako erasoa egin duela aldarrikatu du Iranek
Irango Guardia Iraultzaileak Microsoft, Apple, Google, Meta, Boeing, Tesla eta beste 14 enpresaren aurkako erasoak egiteko mehatxua egin zuen asteartean, Iranen kontrako "operazio terroristetan parte hartzea" leporatuta.
Erreskate faltsuak gauzatzen zituen sare bat desegin dute Nepalen
Mendizaleei iruzur egiten saiatzen ziren, beharrezkoak ez ziren ebakuazio medikoen bidez. Agintariek faltsututako 171 erreskate baieztatu dituzte 2022tik 2025era. Ikerketak zabalik jarraitzen du, eta ez da baztertzen kaltetuen kopurua handitzea.
Texasko petrolioak ia % 13 egin du gora, gerra laster amaitzeko zantzurik ez dagoelako
Trumpen azken agerraldiak gerra azkar amaitzeko itxaropena zapuztu du inbertsiogileen artean. Wall Streetek % 1,28 egin du behera, Trumpek Irani "gogor" erasotzen jarraituko duela iragarri ostean.
Artemis II-ko komuna, Ilargira bueltatzeko misioa kolokan jarri duen ustekabea
Tripulazioak akats bat antzeman zuen Orion ontziko hondakinen sisteman. Hala ere, arazoa konpondu zuten, aireratu eta ordu batzuk geroago, misioa arriskuan jarri gabe.
Albiste izango da: "Artemis II" ilargi-bidaia, NAN digitala mugikorrean eta Balmasedako prozesioa
Orain-eko albisteen laburpena, minutu batean.
AEB Iranen dituen helburuak betetzetik gertu dagoela ziurtatu du Trumpek, eta eraso gehiago iragarri ditu
AEBko presidenteak aste gutxi barru aurreikusten du gerraren amaiera, eta Ormuzko itsasartea "modu naturalean" irekiko dela dio. Bien bitartean, Teheranek ukatu egin du su-etena eskatu izana.
"Artemis II" aireratu da Ilargira bidean
NASAko tripulazioa Lurreko orbitan erabat sartu da, eta 10 eguneko bidaiari ekin dio. Gorabehera txikiak izan dira jaurtiketan, baina konpondu dituzte.