Historia
Historia ez omen da iraganean gertatutako zerbaiten kontakizuna, izandako hartaz herri edo gizatalde bakoitzak sortutako irudia baizik. Historia zientzia omen da, baina bizi, gogoratu edo kontatu diguten hura zehazterakoan ezinezkoa zaigu ados jartzea. Hori garrantzirik gabeko gertuko bizipenetan gertatzen bazaigu, milaka eta milaka pertsonak parte hartutako gerra, gatazka edo mugimenduetan kontakizun bateratua lortzea amets hutsa da, benetako kimera.
Orain dela 35 urte, Malvinak edo Falkland izeneko uharteetan gerra harrigarri samarra izan zuten Argentinak eta Erresuma Batuak. Borroka zergatik hasi zen edo izan zituen ondorioak alde batera utzita, aurretik, ondoren eta urte asko pasa eta gero, bi aldeek diote arrazoi osoa zeukatela gerrara joateko.
Malvina uharteak Argentinako kostatik 400 kilometrora daude eta Britainia Handitik 11 milara. Nazio Batuen hitzarmenak eta eskubide aldarrikapenak oinarritzat hartuta Argentinak dio lur okupatuak direla, bereak direla eta eskubide guztia duela egin beharreko guztia egiteko artxipelagoa berreskuratzeko. Nazio Batuen hitzarmenak eta eskubide aldarrikapenak oinarritzat hartuta, Erresuma Batuak dio Falkland uharteetako biztanleek autodeterminazio eskubidea dutela eta galdera egin zaienean aho-batez adierazi dutela euren borondatea. Malvinak espainiarrak, frantsesak, argentinarrak eta britainiarrak izan dira, beti indarrak erabaki du zer ziren une bakoitzean. Baina denborak zilegitasuna eman ohi dio iraganari egoera aldatzen ez bada, jatorria beti eztabaidagarria delako.
Migrazioei buruz hitz egiten dugunean “gu” eta “beste horiek” bereizten ditugu behin eta berriz. ”Gu” hemen ginenak omen gara eta “besteak” kanpotik etorritakoak. Baina noiztik aurrera kontrajarri daitezke bi talde horiek? Zeinek neurtzen du denbora? Noren esku dago bat hemengoa dela eta bestea kanpokoa erabakitzea? . Gizakia gizaki denetik mugitu izan da, guztiok gara migratzaileak, gu edo gure aurrekoak kanpotik etorri zirelako. Gaur egungo lurralde antolaketa guztiak indarraren erabileraren ondorio dira, kanpotik etorritakoen aurretik beti zegoen bateren bat, eta bi giza talde elkartu ohi direnean gatazka ezinbestekoa da. Baina zerk eman edo kentzen digu zilegitasuna? Noiztik aurrera bihurtzen da “gurea” besteei kendutakoa? Eta zeinek erabakitzen du egungo legeen aurretik egindakoa onartu beharra dagoela?
Historia beti momentuko interesen arabera kontatzen dute herriek eta gizakiek, eta beti une horretako baldintzen arabera azpimarratzen dugu gertakizun bat, edo dugu kaltegarri izan litekeena ezabatu. Historiak ez digu ezer argitzen, ez dizkigu egungoa konpontzeko tresnak ematen. Bakar bakarrik erakusten digu antzerako egoeratan, gizaki gehienok antzerako jokaera izan ohi dugula.
Zure interesekoa izan daiteke
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.