Animaliak
Esan ohi da animaliekiko tratuan azaltzen dela benetako gizatasuna. Animalien erabileran eta beraiekin ditugu harremanetan gure izaera azaleratzen omen da onerako eta txarrerako.
Gizakion eta animalien arteko harremana aspaldikoa da, orain dela 10.000 urte etxekotu genituen lehendabizikoak, basatiak abere bihurtu genituen gure oinarrizko beharrak ase ahal izateko. Lanerako, jantzietarako gaiak lortzeko, jakiak eskura izateko, jolasetarako, bakardadea uxatzeko, jainko babesle bihurtzeko… Anitzak eta ugariak dira animaliei emandako erabilerak.
Urteen poderioz moralaren oinarriak, pentsaerak, gure arteko harremanak eten gabe aldatu dira. Horrek zuzeneko eragina izan du inguruarekiko portaeran eta aldiro-aldiro gizartearen irizpideak lehendabizi, eta ondoren, eta ondorioz legeak eraldatu ditugu. Gure jarrerak ingurumena dela eta, edo animaliei eman beharreko tratuaz ez dira orain dela urte gutxi arte genituenak. Inguruan ditugun animaliekiko harremana ere asko aldatu da.
Orain dela gutxi arte baserriko abereak genituen gertuen, mendira edo landa eremuetara jo behar genuen animaliak ikusteko. Urte gutxitan berriz etxe-aberez inguratu gara. Katuak, zakurrak eta orain dela gutxi arte basatiak zirenak lagun bihurtu ditugu. Hurbiltasun honek eta eguneroko erlazioak eragin handia izan dute mendebaldeko gizarteetan. Denbora gutxian, zokoan edo atean lotuta genituenak, eskubideen jabe omen dira orain. Sentiberatasun horrek erabat itxuraldatu ditu jende askoren jarrera, ikuspegia eta aldarrikapenak.
Europar Batasuna zenbait talderen eskariak, sen ona eta legeak uztartzen ahalegindu da. Animaliekiko tratua, garraioa, hiltzeko erak arautu egin dituzte alferrikako sufrimendua galarazteko. Esperimentuak eta ikerketak egiteko baldintza zehatzak bete beharra dago. Animalien jendaurreko erabilera legeztatuta dago, eta legeak urratzen dituenak zigorra jasoko du. Baina, hala ere, baten batzuek gehiago nahi dute, iruditzen baitzaie animaliekiko harreman oro zapalkuntza dela, ustiaketa onartezina. Badira animaliei pertsonen eskubide eta tratu bera aitortu behar zaiela eskatzen dutenak, eta hori onartzeko prest ez daudenak torturatzaile errukigabeen parean jartzen dituztenak.
Animaliekiko harremanek adierazten digute gure izaera nolakoa den, zentzuz jokatzen dugunean, eta baita patologietatik harago dauden jarrerak erakusten ditugunean ere. Erdibideren bat izango omen da animalia jendaurrean jipoitu eta odolustu nahi duena eta plater berean jateko prest dagoenaren artean…
Zure interesekoa izan daiteke
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.