Legea eta justizia

Justizia egiteko legea ezinbestekoa da, baina legea erabiltzeak ez digu beti justizia ziurtatzen. Justiziak emakume irudia du, begiak estalita ditu eta eskuan balantza, plater batean egia jartzen omen du eta bestean justizia, erabakiaren zuzentasuna adierazteko. Egiptoarrek hil eta Anubis jainkoaren aurrera iristen zirenean bihotza eman behar izaten zioten, honek balantzaren plater batean bihotza jartzen zuen eta bestean egiaren luma, pertsonaren okerren edo bekatuen adierazle. Bihotzak gehiago pisatzen bazuen zerura zihoan hildakoa, kontrakoa izanez gero itxura izugarriko munstroak bihotza jan egiten zuen eta hildakoa ezerezean amildu, egiptoarrek ez zutelako infernurik. Jainkoak tarteko, gizakiek ez zuten zalantzarik, justizia beti zuzena zen.

Gugandik gertu eta urrutiagoko eremuetan, gero eta sarriago sortzen dira justiziaren erabakiekiko zalantzak. Berdin al da pertsona bat hil edo 10 hilketa egitea? 20 edo 30 urteko espetxe zigorra nahikoa al da izugarrikeria handienak zigortzeko? Heriotza zigorra berreskuratu behar al genuke?

Esan ohi da justizia ez dela berdina guztiontzat, hori egia da, besteak beste, ez daudelako bi kasu berdin. Legeak parlamentuek egiten dituzte, lerro zehatz batzuen bidez era askotako delituak multzo berean sartzera behartuta daude. Hor ezin dira kontutan hartu egoera bakoitzean zerk eragin duen jokaera bat edo beste. Baina hori posible balitz ere, gero fiskalak, abokatuak eta epaileak, abiapuntu beretik jomuga ezberdina dute, aurrez uste genuena goitik behera alda lezakete bakoitzaren trebeziaren arabera. Legeak erabat zuzenak eta zehatzak balira, ez genuke akusatzaile eta defendatzailearen beharrik, egindakoa eta legea parez pare jarri eta zigorra edo errugabetasuna besterik gabe sortuko litzaiguke.

Baina justizia ez da hori. Gizakiok egiten ditugu legeak, gizakiok hartu behar ditugu erabakiak, ondorioz, emaitza beti eztabaidagarria izango da. Justiziak egin lezaken oker handiena errugabe bati heriotza zigorra ezartzea da. Ameriketako Estatu Batuetan egindako azken ikerketek diote zigor hori saihesteko abokatu ona edukitzea ezinbestekoa dela. Fiskalak azken zigor hori eskatzen badu, abokatu egokiak kontratatzeko baliabiderik ez duten gehienek, ia guztiek, heriotzaren korridorean amaitzen dute. Eskuak eta arropak odoletan zituztela harrapatutakoek, berriz, zigorrik gabe irtetea lortu dute abokatu bulego onenaren zerbitzuak hartzeko dirua zeukatelako.

Legetan oinarritutako justiziak beti sortuko ditu zalantzak, ez ditu sekula biktimak aseko, baina ezinbestekoa zaigu norberaren eta besteen arteko mugak zehazteko, elkarrekin bizi ahal izateko.