Minbizia

Minbizia gizakia bezain zaharra da. Hitza, lehen aldiz, Hipocrates greziarrak erabili zuen orain dela 2.500 urte, baina Egiptoko papiro batean gaitzaren ezaugarriak adierazi zituzten duela 5.000 urte. Milaka urtetan gizakiaren etsaia izan da, barruak jan dizkio eta sufrimendu jasanezina eragin, baina gizateriak berebiziko ahalegina egin arren, ezin izan du orain arte gaixotasuna menderatu.

Mendetan zehar erasan gaituzten gaitzak banan-banan hartu ditugu mendean, txertoak lortu ditugu, botikak eta tratamenduak. Baina minbiziaren sakoneko ezaugarriak ez ditugu oraindik ezagutzen. Badakigu nola sortzen den, nola hedatzen den, nora eramango gaituen… Baina orain arte lortu dugun bakarra izan da sorreran harrapatu eta garatzea galaraztea.

Bigarren Mundu Gerraz geroztik, mendebaldeko herrialdetan dugun sistema politikoa eta ekonomikoa, pentsaera, ideologia eta ekarpen anitzen ondorioa da. Zalantzarik gabe hobea izan zitekeen, eta eraikitakoak akats nabarmenak dituela ukaezina da. Baina mendetako bidegabekerien ondoren, eta batez ere XX. mendean bizi izandako izugarrikeriak gainditu eta gero, bazirudien hitzarmen egoki samarra izan zitekeela gizakion harremanak bideratu, desorekak berdindu eta nahi zuenaren parte hartzea ziurtatzeko.

Uste genuen taxututakoak oinarri sendoak zeuzkala, eta aldaketak, berrikuntzak eta erreformak eginez gero luze iraungo zuela. Baina halako batean, zorri ikusezinen lana izan bailitzan, barruak usteltzen hasita daudela ohartu gara. Eta gaitza abiada handian ari da zabaltzen. Krisi ekonomikoa, etorkinak, ustelkeria, etsipena, ezina, galdutako garai oparoen mina, kanpotarren ugalketa, erantzun eza, beldurra… Azken 70 urtetan balio izan digunak zalantzak sortzen dizkigu, ez da itxuraz erantzunak emateko gauza. Eta apokalipsiaren iragarleek konponbide eta erantzun errazak eskaintzen dizkigute urte aberats eta zoriontsuetara itzultzeko.

Badakigu hori gezurra dela, baina egiarik gabe geratu gara. Orain artekoa zaharkituta geratu zaigu, eredua agortu dela dirudi, baina inor ez da gai jorra litezken bideak adierazteko, ahaleginak norantz jo beharko zukeen zehazteko, ideia berriak mahai gainean jartzeko. Entzun eta irakurtzen dugun guztia ezaguna da, edo oso ezaguna. Gaur egungoak ez diren egoeretara itzultzea aholkatzen digute. Pentsalariek, filosofoek, adituek, politikoek… ez dakite nora jo, nola erantzun zentzugabekeriei, zer egin orain dela gutxi arte zalantzarik gabe gaindituko lituzketen oztopoen aurrean. Minbiziak harrapatu gaitu, eta hemen ere sendagileak tresnarik eta baliabiderik gabe geratzen direnean, petrikiloek eta ahozabalek hartzen dute haien tokia.