Eskubideak

Zuzenbidea gizakion jarduera eta harremanak arautzen dituen lege eta aginduen bilduma da. Eskubideak, berriz, garena garelako dagozkigun errespetua eta egiteko eskumena dira. Zuzenbideak zehazten digu azken finean, zertarako dugun eskubidea eta zer dugun debekatuta. Baina sarri, bata besteari lotuta joan beharko zuketen betebehar horiek elkarrengandik urruti azaltzen zaizkigu.

Nazio Batuetako Batzar Nagusiak 1948an egin zuen Giza Eskubideen aldarrikapena. Adierazpen honen bidez mundu guztiko herrialdeek konpromiso zehatzak hartu zituzten. Modu erraz eta garbian azaltzen da bertan gizabanakook ditugun betebeharrak eta eskubide urra ezinak. 500 hizkuntzatan idatzita dago, hala ere, egunero herrialde guztietan zapaltzen dituzte.

Gaur egun mundu guztiko gobernuek eta ordezkari politikoek hitzetik hortzera erabiltzen dituzte demokrazia, errespetua, askatasuna eta antzerako hitzak. Mundu guztiko konstituzioetan azaltzen dira, eta ez dago inor horien aurka azalduko denik. Baina gero eta leku gehiagotan hitz huts bihurtu dira eta legeak paper antzu.

Zenbait herrialdetan, zoritxarrez munduko leku gehiegitan, giza eskubideen eta demokraziaren zantzuak antzematea lan benetan zaila bihurtu da. Baina urtetan demokraziaren eta askatasunaren aitzindari izan direnetan, susmo oker eta arriskutsuenen aztarnak gero eta nabarmenagoak dira. Aurkariarekiko lehia leiala bilatu beharrean, bestea etsai bilakatzen dugu. Ideien arteko eztabaida proiektu bateratua osatzeko, deskalifikazio soil eta arruntetan desegiten zaigu. Nahikoa da bestea faxista dela esatea, muturreko jarrerak dituela, esan eta egin lezakeen guztiari balioa kentzeko. Nortasun politikorik gabe uzten dugu, izaera hori ukatzen diogu, ondorioz, egin edo erabaki lezakeen guztia baliorik gabe uzten dugu.

Muga horietan mugitzen diren gizarteetan hurrengo pausoa izan ohi da gizaki izaera bera, eta horrek daramatzan muga gaindiezinak ukatu eta ezabatzea. Aurten 100 urte bete dira historiako gerra burugabeena amaitu zela, bortitzenetakoa izan arren. Gatazka lehertu arte inork ez zuen uste horrelakorik gerta zitekeenik, baina Sarajevoko txinpartak sutan jarri zuen Europa lehendabizi eta mundu guztia gero. Ez gobernuek, ez armada buruek, ezta intelektualek eta hiritarrek ere, ez zuten uste hartaraino iritsiko zirenik, baina hitzen eta idatzien bidez, indarkeria normaltzat hartzeko egoera sortu zuten.