Artea
Artea zer den zehaztea ez da lan erraza, leku bakoitzean, egoera ezberdinetan eta garai guztietan eztabaida eragile izan baita. Gizakiok, inguratzen gaituena adierazteko, ulertzen ez duguna mugatzeko, gure trebezia erakusteko edo jakituria irakasteko erabili izan dugu. Sarri giza taldeen eta herrien arima dela ere esan dute adituek…
Horregatik Emmanuel Macron presidenteak Frantzian dauden artelan afrikarrak itzultzeko azaldutako asmoak, oihartzun zabala izan du eta aspaldiko eztabaida berriro jarri du mahai gainean. Zer da artea? Norena da artelana? Zeini dagokio mendetako altxor hori kudeatzea?
Historian zehar herri gehienek antzerako jokaera izan dute egoera beretsuetan. Izan duten eragina indarrari, garapenari eta teknologiari lotutakoa izan da ia beti. Inperioek, mendean izan dituzten lurrak ustiatu eta askotan xahutu egin dituzte. Eremu horietan zegoen guztia, gizakiak barne bereganatzen zuten, tartean mendean hartutako herri horien jainkoak eta arima bera. Gaur egun azken mendetako bi inperio handienen museoak mundu guztiko artelanez, margoz, irudiz eta edozein motatako giza adierazpenez beteta daude. Behin baino gehiagotan eskatu zaie itzul ditzatela, baina legeak jartzen dituen eragozpenez gain, Frantzia eta Erresuma Batuko agintariek eta adituek diote ia nori itzuli behar dioten, gaur egungo estatuek eta garai bateko zibilizazioek ez dutelako zerikusirik. Eta, gainera, museo horietan beste inon baino hobeto daudela, ondo zainduta, babestuta eta nahi duenarentzat ikusgai.
Egipto eta Mesopotamia dira seguruenera lapurreta handienak jasan dituzten lurraldeak, baina Egipton 2.300 urtetan ez zen bertako agintaririk izan, greziarrak, erromatarrak, bizantziarrak, arabiarrak, mamelukoak, otomandarrak, britainiarrak eta frantsesak izan ziren bertan agintari. Erromatarrek Mediterraneoko lurretan egindako akueduktuak, galtzadak, eraikuntzak, margoak eta mosaikoak norenak dira? Nori itzuli behar zaizkio atzerrian artistek eta artisauek inoiz egin zutena, han babesa eta bizimodua lortu ondoren?
Gaur egungo estatu gehienak beste lur batzuekin batera zati edo menpeko ziren orain dela gutxi arte. Stefan Zweig idazleak behin baino gehiagotan esan zuen, Vienako bere etxetik mugitu gabe, 20 urteko epean hiru hiritartasun, hiru pasaporte izan zituela…
Egun, gehiegitan pertsonaren edo herriaren balioa, dituen ondasunen arabera neurtzen dugu: hainbeste duzu, hainbeste balio duzu. Balioa eta prezioa finkatzea askoz zailagoa izan arren, artelanak merkatu berean sartu izan ditugu. Orain berriz agian beste aukera bat sor liteke, artea ez dela inorena aitortzeko, artista anonimoak kobazuloetan euren beldurrak eta sinesmenak irudikatzen hasi zirenetik, gaur egungo egile miretsienen lanetaraino, guztion islada, guztion kemena, guztion ametsa direla sormen ororen eragile.
Zure interesekoa izan daiteke
Adimen artifizialaren gobernantza eztabaidagai Indian: Silicon Valleyeko handikiak eta nazioarteko agintariak New Delhin bildu dira
Sam Altman (OpenAI), Sundar Pichai (Google) eta Jensen Huang (Nvidia) lider teknologikoak batu dira goi-bileran.
Epsteinen paperetan jasotakoak gizateriaren kontrako krimentzat har daitezkeela esan du NBEk
Inpunitate osoz aritzen zen enpresa kriminal bat zela diote kasua aztertu duten errelatoreek. Sexu-esklabotza, bortxazko desagertzea, tortura eta feminizidioa, besteak beste, egin direla frogatzeko moduko dokumentuak daudela ziurtatu dute.
Nola gauzatuko du Israelek Zisjordaniako lurren erregistroa?
Jerusalem ekialdean prozesu bera hasi zenetik, eraginpeko lurren % 1 baino ez da palestinarren izenean erregistratu.
Rubioren hitzetan, AEBk ez du Europa basailu izatea nahi, "aliatu sendo bat" baizik
Bestalde, Atzerri eta Segurtasun gaietako europar idazkari nagusi Kaja Kallasek azken hilabeteotan Trumpen Gobernuak egindako kritikei erantzun die. "Batzuek aurkakoa badiote ere, Europa eroria ez da hiltzen ari den zibilizazio bat", esan du, eta gaineratu du gero eta jende gehiagok batu nahi duela "Europaren klubera".
Ultraeskuinaren gertuko gazte bat kolpeka hil izanak politika giroa nahasi du Frantzian
23 urteko matematikako ikasle katolikoa zen Quentin, eta larunbatean zendu zen, jasotako kolpeen ondorioz eta bi egun koman eman ostean. Lyongo Fiskaltza gertakari horren nondik norakoak ikertzen ari da.
Israelek Zisjordaniako eremu zabalak Estatuaren zati gisa erregistratu ditu, 1967tik lehen aldiz
Palestinako Aginte Nazionalak salatu duenez, Palestinako lurralde gehiena 'de facto' anexionatu du.
Alemaniak, Frantziak, Erresuma Batuak, Suediak eta Herbehereek Navalni oposizioko burua toxina batekin hiltzea leporatu diote Errusiari
Pozoia, jatorriz Ekuadorko igel batek ekoizten duena, ez dago "modu naturalean" Errusian. Von der Leyenek estatu errusiarraren jokabide "terrorista" salatu du.
Rubiok AEBen eta Europaren arteko harremanak hurbildu nahi ditu baina kontinente zaharrak independentzia sustatu nahi du
Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak Europarekiko harremanak goraipatu ditu larunbat honetan Municheko Segurtasun Konferentzian, eta arindu egin du herrialdeko presidenteorde J.D. Vancek duela urtebete emandako hitzaldi gogorraren tonua.
Zelenskik esan du Ukraina erdibitzeak ez duela benetako bakerik ekarriko
AEBk bultzatzen dituen bake-negoziazioek arrakasta izan dezaten ahal duen guztia egiteko prest agertu da Ukrainako presidentea, baita hauteskundeak berehala deitzeko ere, bi hilabeteko su-etena bermatzen bada.
Europa indartzeko eta AEBrekiko harremana bideratzeko deia egin du Merzek, potentzia handien garaian
Alemaniako kantzilerrak europarren aldeko deia egin du Municheko Segurtasun Konferentziaren (MSC) irekiera ekitaldian. 120 herrialdetako 200 estatuburu, gobernuburu eta ministro biltzen ditu hitzordu garrantzitsu horrek.