Artea
Artea zer den zehaztea ez da lan erraza, leku bakoitzean, egoera ezberdinetan eta garai guztietan eztabaida eragile izan baita. Gizakiok, inguratzen gaituena adierazteko, ulertzen ez duguna mugatzeko, gure trebezia erakusteko edo jakituria irakasteko erabili izan dugu. Sarri giza taldeen eta herrien arima dela ere esan dute adituek…
Horregatik Emmanuel Macron presidenteak Frantzian dauden artelan afrikarrak itzultzeko azaldutako asmoak, oihartzun zabala izan du eta aspaldiko eztabaida berriro jarri du mahai gainean. Zer da artea? Norena da artelana? Zeini dagokio mendetako altxor hori kudeatzea?
Historian zehar herri gehienek antzerako jokaera izan dute egoera beretsuetan. Izan duten eragina indarrari, garapenari eta teknologiari lotutakoa izan da ia beti. Inperioek, mendean izan dituzten lurrak ustiatu eta askotan xahutu egin dituzte. Eremu horietan zegoen guztia, gizakiak barne bereganatzen zuten, tartean mendean hartutako herri horien jainkoak eta arima bera. Gaur egun azken mendetako bi inperio handienen museoak mundu guztiko artelanez, margoz, irudiz eta edozein motatako giza adierazpenez beteta daude. Behin baino gehiagotan eskatu zaie itzul ditzatela, baina legeak jartzen dituen eragozpenez gain, Frantzia eta Erresuma Batuko agintariek eta adituek diote ia nori itzuli behar dioten, gaur egungo estatuek eta garai bateko zibilizazioek ez dutelako zerikusirik. Eta, gainera, museo horietan beste inon baino hobeto daudela, ondo zainduta, babestuta eta nahi duenarentzat ikusgai.
Egipto eta Mesopotamia dira seguruenera lapurreta handienak jasan dituzten lurraldeak, baina Egipton 2.300 urtetan ez zen bertako agintaririk izan, greziarrak, erromatarrak, bizantziarrak, arabiarrak, mamelukoak, otomandarrak, britainiarrak eta frantsesak izan ziren bertan agintari. Erromatarrek Mediterraneoko lurretan egindako akueduktuak, galtzadak, eraikuntzak, margoak eta mosaikoak norenak dira? Nori itzuli behar zaizkio atzerrian artistek eta artisauek inoiz egin zutena, han babesa eta bizimodua lortu ondoren?
Gaur egungo estatu gehienak beste lur batzuekin batera zati edo menpeko ziren orain dela gutxi arte. Stefan Zweig idazleak behin baino gehiagotan esan zuen, Vienako bere etxetik mugitu gabe, 20 urteko epean hiru hiritartasun, hiru pasaporte izan zituela…
Egun, gehiegitan pertsonaren edo herriaren balioa, dituen ondasunen arabera neurtzen dugu: hainbeste duzu, hainbeste balio duzu. Balioa eta prezioa finkatzea askoz zailagoa izan arren, artelanak merkatu berean sartu izan ditugu. Orain berriz agian beste aukera bat sor liteke, artea ez dela inorena aitortzeko, artista anonimoak kobazuloetan euren beldurrak eta sinesmenak irudikatzen hasi zirenetik, gaur egungo egile miretsienen lanetaraino, guztion islada, guztion kemena, guztion ametsa direla sormen ororen eragile.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.