Marrak eta mugak

Teknologiak eta adimen artifizialak orain gutxi arte ameskeria zentzugabeena zirudiena egi bihurtu dute, eta itxura guztien arabera datozen urtetan gaur egun susmatu ere ezin daitekeena egunero erabiltzeko tresna arrunt eta erabilgarria izango da. Ikerketak eta gizakiaren trebeziak eragindako aurrerapausoek beti sortu izan dute gatazka, batzuentzat erosotasuna eta irabaziak direnak, besteentzat galerak eta eragozpena direlako.

Azken hilabete hauetan lan arloan, gizarte harremanetan, eta hartu-eman horien antolaketan benetako istiluak sortu dira, teknologiak eskaintzen dituen baliabideek zuzeneko eragina izan lezaketelako lan baldintzetan, eta gizakia eta bere inguruaren arteko orekan. Ekonomian, zientzian, ekoizpenaren edozein alorretan aurrerapenak etengabeak dira, eta orain dela gutxi arte ezinezkoa zena, kontutan hartzea merezi ez zuena, gaur egun ezinbesteko osagai bihurtu zaigu. Eta hemen batzuek uste dute zientziak eta gizakion trebeziak ematen dizkigun aukera guztiak erabiltzea zilegi dela, hor ez dagoela inongo mugarik; beste batzuen iritziz, aldiz, baliagarri den orok azterketa behar du derrigorrez gurea bihurtu aurretik.

Robotizazioak eta adimen artifizialak, gaur egun hezur-haragizko pertsonek egiten dituzten lanpostuen herenaren galera ekarriko du, eta itxuraz denbora gutxi beharko dugu hori ikusteko. Pertsonen garraioan, gaien banaketan, edozer gauza erosteko orduan, orain dela gutxi arte aldaezina zirudienak ez du balio. Askorentzat erosoagoa eta merkeagoa denak, beste askorentzat lanpostu galera ekarriko du, eta beste ondorio batzuk ere izango ditu hirien eta herrien antolaketan, familien ohituretan edo aisialdia erabiltzeko eran.

Aurrerapenak mota askotako aldaketak dakartza, eta guztiek dute ondorioren bat. Gizarte antolaketaren beste atal guztietan bezalaxe, hemen ere legeak arautu beharko du egin daitekeena eta debekatuta egongo dena. Modernitatearen gailurrean jarrita, teknologia irabazietarako bide bihurtu dutenek diote mugak jartzea gainditutako jarrera zaharkituen adierazle dela; beste batzuen iritziz, berriz, aurrerabideari hesiak jarri gabe, zentzuz kudea litezke sortzen ari zaizkigun errealitate berriak.

Bill Gates Microsoft enpresako sortzaileak dio robotek zergak ordaindu beharko lituzketela. Klonazioak eta aldaketa genetikoak egiterakoan giza duintasuna da zeharkatu ezin daitekeen muga ikerlari eta zientzialari erakundeen iritziz. Munduko edozein lekutan, inguruan baino askoz merkeago erosi ahal izateak, basamortu bihur litzakete gure herri eta hirietako kaleak. Posible dena zilegi bihurtzeak beti hobekuntza ez dakarrelako.