Epaileak
Zenbait alderdik dio Espainiako Aginte Judiziala politikoen eta boteretsuenen menpe dagoela, erabakiek ez dutela legean oinarria, interes ilunenetan baizik. Estatu Espainiarrean 1985 arte epaileek, beraiek aukeratzen zituzten euren ordezkariak eta justizia erakunde nagusietako kideak.
Justizia demokraziaren zutabe ezinbestekoa denez, epaileen zilegitasuna zalantzan jartzen hasi ziren gizartea eta politikoak, inork ez zituelako aukeratu eta asko eta asko diktadura garaitik zetozelako. Parlamentuak legea aldatu zuen, sinesgarritasuna eta zilegitasuna herritarren botoek ematen dituztelako, eta horregatik, beraiei, politikoei, zegokielako justizia erakunde gorenetako ordezkariak izendatzea. Berez, zuzena eta egokia izan zitekeen erabakiak ondorio desegokiak ekarri ditu, neurri handi batean epaileen erakundeak alderdien menpe jarri dituelako.
Botere banaketa nola gauzatu erabakitzea ez da erraza, herrialde bakoitzak bide ezberdinak erabiltzen ditu horretarako. Estatu Batuetan herritarrek aukeratzen dituzte zuzenean epaileak estatu batzutan, Auzitegi Goreneko kideak berriz presidenteak izendatzen ditu, Senatuak oniritzia eman ondoren. Bizi guztirako dira eta horrek erabakitzeko askatasun handia ematen diela dirudi.
Erresuma Batuan politikoek aukeratzen dituzte aginte judizialeko arduradunak, baina epaileei prestakuntza egokia eta jantzita egotea eskatzen zaie, kargura iristeko gainera azterketa gogorra pasa behar dute. Europako herrialdetan nahasketa dagoela esan genezake, ordezkari batzuk parlamentuek izendatzen dituztelako eta beste batzuk epaileek aukeratu.
Demokrazia botere oreka da, erabakiak hartzen dituztenak gizartearen esanetara egon beharko lukete, horretarako euren portaera zuzena, legeei lotutakoa dela egiaztatzeko erakunde orekatzaileak behar ditugu. Justiziaren eginkizunetako bat horixe da, baina nondik lor lezakete epaileek eta justizia erakundeek derrigorrezkoa duten zilegitasuna? Zeinek aukeratu behar ditu? Non dago oreka? Erantzuna ez da erraza, orain arte asmatutako bide guztietan eragozpenak sortu izan direlako. Justizia erakundeek hiru zutabe izan beharko lituzkete ziur aski, herritarrok aukera ditzagula modu batera edo bestera, zuzenean edo zeharka. Kontrol sistema egokien menpe lan egin dezatela. Eta eguneroko jardueran jendearen konfiantza irabazi dezatela.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.