Azala eta edukia

Azken krisiaren oldeak izandako ondorioen artean, eskuin muturreko taldeen pizkundea eta suspertzea izan da ikusgarriena. Urte gutxitan, sistemaren eta gizartearen ertzean jardundako taldeak neurri gabe hazi eta politikaren ardatz bilakatu dira. Baina herrialde gehienetan muturreko talde horien gorakadak egoerari lotutako arrazoiak izan ditu. Jendea ez da egun batetik bestera faxista, populista edo jarrera itxien zale bihurtzen. Hainbat alderdiri emandako bozak batez ere ondoeza eta haserrea adierazten dute, alderdi horrekiko gertutasuna edo pentsaeraren onarpena baino.

Azken urte hauetan, hala ere, bi herrialdetan gertatutakoak izan du lehentasuna boto-emaileen jokaerak sortutako harriduragatik. Erresuma Batuaren irudi nagusia Londres hiria izan da, kulturaren eta ideia berritzaileen gune nagusia. Moda eta musika abangoardisten sorleku…Horregatik brexit-ari emandako erantzunak ustekabean harrapatu du europar asko, jarrera kontserbadoreena nagusitu delako.

Baina Erresuma Batuan, batez ere Ingalaterrako barnealdean, landa eremuan, eta baita industria nagusi izan den hirietan, pentsaera kontserbadoreak, iraganari begira bizi diren giza taldeek, atzerritar oro txarra dela uste dutenek sustrai sendoak dituzte. Antzinako garai oparoak etsipenez ekartzen dituzte gogora, amaieraren errua atzerritarrei, etorkinei eta Europari leporatuta.

Ameriketako Estatu Batuak aipatu edo entzuterakoan New York hiria edo Kalifornia datozkigu gogora, XX. mendean han izan direlako iragana aldatu nahi zuten mugimendu indartsuenak. Eskubide zibilak, Vietnamgo gerraren kontrako manifestazioak, musika, droga eta giza harremanak uztartuta, gizarte berria eskaintzen zizkiguten gazte taldeak…Ertzetako kontuak omen dira hauek, erdialdean, Ekialde progresista eta Mendebalde asmatzaile eta dinamikoaren artean, eremu zabala dagoelako. Lur haiek  jainkoaren laguntzaz kolonizatu zituztenen ondorengoak, armaren babesa legearen aurretik jarriko dutenak, arbasoek finkatu eta eraiki zutena babesteko bizia emateko prest daudenak…Horiek dira lur zabal hauetan jaun eta jabe, orain Trumpi botoa eman diotenak, baina lehen ere errepublikanoen artean ideologia atzerakoiena erakusten zuen hautagaiaren alde azaldu izan direnak. Ia guztiak etorkinen ondokoak izan, iritsi berrien aurka jarrera gogorrena erakusten dutenak, "betiko" bizimodua aldarrikatzen dutenak, ohitura horiek hamarkada gutxi batzuk besterik ez badituzte ere.

Europan izan ditugu diktadura beldurgarrienak historian zehar, Erresuma Batua eta Britainia Handia berriz, munduko demokrazia zaharrenak dira. Agian horregatik, gizarte hauek eratu zirenean sortutako pentsamoldeak du horrelako indarra, agerian beste zerbait azaltzen bazaigu ere.