Gizakion mugak

Eta izatekotan, oso motza izango zela pentsatzen zuten garai haietako jakitunek. Gerrak 70 miloi militar mobilizatu zituen, 20 milioi pertsona hil ziren eta lehen aldiz arma kimikoak neurririk gabe erabili zituzten alde guztiek. Historian zehar izandako gerra izugarriena izan zen, 'Gerra Handia' deitu zioten, inoiz ikusi gabekoak gertatu zirelako lau urte horietan. Hori ziotenek ez zekiten 20 urteko epean gatazka askoz handiagoa eta beldurgarriagoa etorriko zela, suntsipenaren mugak eremu pentsaezinetara eramango zituen giza borroka.

Gerra bezperak nola bizi izan zituzten galdetzen zaienean egoera hori pairatu dutenei, normaltasun osoz erantzuten dute gehienek, eta ez zutela inolaz ere espero hurrengo egunak infernuaren atean jarriko zituenik.

Esan ohi da ezer ez dela gertatzen zerbait gertatu arte. Gizakiok heriotzarik ez balego legez bizi behar dugu, zahartzarora  sekula iritsiko behar ez bagina moduan, oinazeak eta gaixotasunak sekula harrapatuko ez gaituztela pentsatuz, bestela bizitza jasangaitza litzatekeelako. Baina, era berean, ezin dugu errealitatea alboratu, ezin ditugu begiak itxi eta arinkeriaz jokatu. Norberari iritsi arte gaitza ezabatuz ez ditugu arriskuak galarazten, lehertzen direnean areagotu baizik.

Egun hauetan, gizakiak inoiz egindako basakeria izugarriena dugu gogoan, Holokaustoa eta, batez ere, Auschwitz-Birkenau kontzentrazio eremuan gertatutakoa. Naziek 'Azken Konponbidea' deitutako plangintzak ez ditu harriduraren mugak urratzen, sei miloi judu hil zituztelako, hori beldurgarria izan arren. Europako herrialde garatu, prestatu eta aurreratueneko buruzagiek onartzen ez zuten herriari aurre egiteko, herri horretako kide guztiak hiltzea erabaki zutelako. Eta hori ez zen gertatu gizakiok leize zuloan bizi ginen garaietan, Frantzia eta Estatu Batuetako iraultzek giza eskubideak zer ziren erakutsi ondoren baizik.

Zerbait gertatu arte ez zaigu iruditzen gerta litekeenik, begiak ixten ditugu parean duguna ukatzeko, baina horrek ez du zauria sendatzen. Ondoeza nonahi azaltzen ari da gero eta sarriago. Erakundeak eta agintariak ez dira gai egin ez diren galderei erantzuteko, eta hori erabiltzen dute nahasmenaren astiek mirarizko konponbideak eskaintzeko. Bidea erakutsi behar dutenek horretarako ahalmenik ez badute eta besteok sinestezina egiatzat hartzen badugu, atzo arte zentzugabeko aldrebeskeria iruditzen zitzaiguna gure artean nagusituko da.