Arrakastaren hondamendia
Batzuetan, hala ere, Epiroko Pirro erregeari gertatutakoa gerta dakiguke, borroka irabazi bai, baina galera hain handiak izanda, garaipenak hondamendiaren atarian jartzen gaituela, erabat ahulduta hurrengo erronkari aurre egiteko.
Gizakia gizaki denetik, heriotza saihestea izan du amets, eta hori ezean bere etorrera ahalik eta gehien atzeratu. Azken hamarkadetan, ahalegin honetan lorpen ikusgarriak izan ditugu, gaur egun normaltzat jotzen dugu laurogei urte gainditzea, hortik gora baitago bizi-itxaropena Europako herri gehienetan Baina, batzuen bizia neurri gabe luzatzen den bitartean, jaiotza tasak behera egin du nabarmen, gaur egun Europan populazio kopuruari eusteko beharko genituzkeen bi haur emakumeko ez dugu betetzen, oso urruti gaude horretatik, eta ondorioz, bertako populazioa jaisten ari da eta kanpotarren etorrerak bakarrik oreka lezake galera.
Baina bizia luzatzeak gero eta eragozpen handiagoak ditu. Gaur egun, Europar Batasunean 511 miloi pertsona bizi gara, bostenak 65 urte baino gehiago du, baina 30 urte barru 80 urtetik gorakoak % 11 izango dira, 60 milioi, eta hirutik batek 65 urte baino gehiago izango du. Gazteak zaharrak baino gutxiago izango dira eta ezingo dituzte hauek zaindu eta hauen beharrak ase. Osasun gastua neurri gabe handituko da eta ez da dirurik izango pentsioak ordaintzeko. Baina horrez gain, zahartutako gizarteak berritzeko eta berrikuntzak eragiteko ahalmena galtzen du.
Adituek gero eta gehiagotan aipatzen dute “suizidio demografikoa”, ingurumenari begira gaudela diote, larriagoa den arazoa alboratzen ari garela, Europak eta Mundu guztiak duen arazo larriena hau baita.
Hain handia den populazioaren hazkundeari nola aurre egin dakion ez dute garbi adierazten adituek, hemen ere arrakastak arazo handiagoak sor litzakeelako. Horren adibide nagusia Txinako seme-alaba bakarraren politika izan da; gaur egun, Txina beste edozein lurralde baino azkarrago zahartzen ari da eta haur bakarraren erabakia arazo handiak sortzen ari da.
Egoerari aurre egiteko modu bat izan liteke populazioa orekatzea, gazte asko dauden lekuetatik odol berria behar duten lurretara jendea mugitu. Baina gobernuek, baita gaia ikertu dutenek ere, aitortu dute horrelako mugimenduek zailtasunak sortzen dituztela, batez ere, etorkinak jende heldua direnean, gizarteratzea zailagoa delako eta sortu ohi diren gatazkak zailak konpontzeko.
Gizateriak, historian zehar izan duen desafio handiena du seguruenera, asmatu beharko baitu inoiz izandako bide arrakastatsuena nola eten amildegira eraman ez dezan.
Zure interesekoa izan daiteke
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.