Demokrazia

Demokrazia zer den galdetuko baligukete, gehienok esango genuke herriaren gobernua, edo herriak azken hitza duen sistema politikoa dela. Hori nola gauzatzen den zehaztu beharko bagenu, batzuek esango lukete botoen bidez aukeratutako ordezkariek hartuko luketela antolaketaren erantzukizuna; beste batzuek, aldiz, demokrazia zuzena aldarrikatuko lukete, bitartekaririk gabea.  

Baina, horrelako sistema batean parte hartzea orekatua izan dadin, derrigorrezkoa da gehienok aukera bertsuak izatea. Ikasteko, ditugun dohainak garatzeko, bizimodu duina izateko aukera ez da hutsetik sortzen, horretarako gizarteak antolatutako egiturak eta erakundeak behar ditugu, eta horrek dirua eskatzen du.

Gaur egungo gizarteak anitzak, nahasiak eta konplexuak dira. Arazoen konponbideek eta erakundeen eraketak, era askotako ahaleginak eskatzen dituzte, baina azken finean helburua aukera berdintasuna bada, beharren arabera jaso beharko dute batzuek eta duten ahalmenaren neurrian jarri besteek. Eta hori zerga sistema egoki baten bidez lor daiteke bakarrik, ondo antolatutakoa, eta noski bakoitzak dituen erantzukizunak beteaz bideratutakoa.

Onurak eta kalteak ekarri dizkigun globalizazioak, lehen genituen arazoak eta abantailak neurri gabe handitu ditu besteak beste. Indartsuenek, aberatsenek, boteretsuek inoiz baino aukera gehiago dute legeak eta estatuen mugak eta arauak saihesteko. Ahulenek aldiz betiko lekuan segitzen dute, teknologia bakarrik ez delako nahiko ametsak egi bihurtu eta betiko oztopoak gainditzeko.

Egoera honetan, gainera, paradoxak eta ekimen kontrajarriak gero eta ugariagoak dira. Bakarkako interesek, edo talde txikienenek jende kopuru handien ahalbideak urratu eta mugatzen dituzte. Leku batean ona eta egokia dena, aldi berean, hondamendi bilaka liteke handik urruti. Demokrazia deitu izan duguna bera, kontrolaezina bihurtu zaigu, ustez kudeatu beharko zuketen esparrua menderaezina bihurtu zaielako gure ordezkariei. Urrutikoa hurbildu bazaigu ere harrapaezina da gehienontzako.

Demokrazia hitza hitzetik hortzera erabiltzen dugu, hori baita zuzen eta oker darabiltzaten arteko bereizketa egiteko bide errazena. Baina, taldeari egin diezaiokegun ekarpen eraginkorrena hitzen eta boto txartelen gainetik dago, ongizate gizartearen oinarria eta euskarri nagusia zergak direlako, besteak ahaztu gabe, baina bakoitzak dagokionaren araberako aitorpena eginez.