Armen Askatasuna
Estatu Batuetan egunero 93 pertsona hil eta 230 zauritzen dituzte su-armen bidez. Horrek esan nahi du urtero 34.000 pertsona inguru hitzen dituztela edozein lekutan erosi daitezken armak erabilita, gerra egoeran diren lekutan baino jende gehiago. Baina egunero gertatzen den zerbaitek albiste izaera galtzen du, ondorioz sarraski beldurgarriak bakarrik iristen zaizkigu, eta bakoitzean galdera beretsuak egiten ditugu miresgarrienaren eta arbuiagarrienaren irudi eta eredu den herri handi honi buruz.
Estatu Batuetako gaur egungo gizartearen sorburua eta sustraiak Europan daude, sarri Grezia eta Erromaren parean jarri ohi dituzte, baina historiak antolaketa erak eta lehentasun ezberdinak errotu ditu itsasoaren bi aldeetan. Estatu Batuak esploratzaile eta aitzindarien herria da, ezer galtzeko ez zutenena. Lur berri haietan ez zegoen giza antolaketarik, ez zegoen talderik, ez zegoen aterperik. Bakoitzak bere burua babestu behar zuen eta horretarako arma ezinbestekoa zuten. Jatorri hartatik iritsi zaizkie egungo pentsaera eta legeak, estatubatuarren gehiengoak uste du eskubide osoa duela etxean suzko armak edukitzeko, arma horrek eta ez urruti dagoen estatuak babestuko duela arrisku guztietatik. Komunikabideak astintzen dituzten sarraskiak gertatzen direnean arma salmentak ugaritu egiten dira, jendeak uste baitu gero eta arma gehiago eta hobeagoak izan ezkero sendoagoa izango dela bere segurtasuna.
Estatu Batuak Bigarren Mundu gerra ondoren kultura, ohitura eta jokaera ereduen sortzaileak izan dira. Beraiek izan dituzte ikerlari, enpresari, idazle eta artista bikainenak. Etenik gabeko demokrazia izan da XVIII. mende amaieran herri gisa antolatu eta estatua sortzea erabaki zutenetik. Baina Estatu Batuetan bakoitzaren mugetan hasi eta amaitzen da mundua. Aurrera ateratzea lortzen ez duena, bere patuaren erruduntzat hartzen dute. Gizarteak ez dizu ezer eskaintzen musu-truk, guztiak du prezioa eta ordaina. Eta hor uler liteke 322 miloi biztanle dituen herrialde honetan 310 miloi su-arma izatea zibilen esku, eta oraindik estatu gehienetan heriotza zigorra ontzat ematea, estatuak eta gizarteak ez dutelako arduratu behar oinarrizko giza arauak urratu dituenaz.
Esan ohi da bi joera politiko nagusien arteko ezberdintasuna gizakiarekiko iritzian oinarrituta dagoela, Ezkerrak edo berritzaileek uste dute gizakia berez ona dela, dohainez hornituta dagoela eta taldeak, gizarteak berezko izaera hori garatu dezan bideak jarri behar dizkiola;eskuinak edo kontserbadoreek uste dute aldiz jatorrizko bekatua dakarrela, eta izaera hori zuzendu eta bideratu beharra dagoela, hautamen askatasuna bere borondatearen araberakoa balitz hondamendira zuzenduko litzatekeelako. Estatu Batuetan itxuraz ez zaie horrenbeste axola nondik datorren, norantz doan edo nolakoa den parekoa, bakarrik eskatzen diote bere eremuetan ez dadila sartu, ez dezala gizarteak sortu aurreko askatasun arauak hautsi.
Zure interesekoa izan daiteke
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.