Zuri edo beltz

Bigarren Mundu Gerran, Hegoafrikak aliatuen taldean egin zuen borroka, nazismoaren aurka, gizateriaren balioak eta eskubideak babesteko. Gatazka amaitu eta berehala, 1948an bertako zuriek Apartheid izeneko sistema arrazista eraiki eta arautu zuten. Gizakiak inoiz ezagutu duen gerra basati eta ikaragarrienean, aliatuek ustez defendatu zituzten oinarri etikoak mespretxiatu eta gutxiesten dituen sistema da Apartheid deitutakoa. Pertsonak azalaren kolorearen arabera bereiztu eta sailkatzen ditu legez.

Zurien auzo, ospital, eskola, taberna eta aretoetan ezin zuten koloredunak sartu. Ezin zuten soldata bera izan, arrazen arteko sexu harremanak debekatuta zeuden, beltzak animalien parean zeuden gizarte mailaketan, beltzarak eta jatorri asiarrekoen azpian. Hegoafrikako gizarte antolaketa honek eta eusten zion legediak ez zeukaten bakarrik arrazoi ideologikoak edo politikoak, eragile ekonomikoa begibistakoa da, beltza eskubiderik gabeko langile merkea bihurtu zutelako, nekazaritzan, mehagintzan eta industrian irabaziak biderkatzeko tresna egokia izan zen urtetan Hegoafrikako gehiengo beltza.

Mendebaldeak, eta batez ere Europak egoera honen aurrean izan zuen jokaerak azterketa sakonagoa mereziko luke. Gerra Hotza amaitu zenean, Hegoafrikako zuri zentzudunenek eta beltz kementsuenek egoera iraultzeko adorea izan zuten. Nelson Mandelari buruz esan beharreko guztia esanda dago, ez zuen mendekurik onartu eta erakutsi zigun iraganean aztarrika ibiltzeak gorrotoa eta oinazea besterik ez dituela ernaltzen eta gehienetan ez duela ezer konpontzen. Baina Mandelarekin batera agintera iritsi zirenek, eta batez ere bere oinordeko politikoek ez dute jakin edo ez dute nahi izan, herritarren behar eta aldarrikapenak antzeman eta asetzen.

Mandelaren ondoren presidente izan zen Thabo Mbekik behin baino gehiagotan aitortu zuen ez zutela asmatu herrialde justu eta demokratikoa eraikitzen, aberastasuna banatzen eta urtetan zapalduta egondako gizon eta emakume beltzen duintasuna berreskuratzen. Hegoafrika gaur egun herrialde oso aberatsa da, Afrikako biztanleen %7 izanik, kontinente osoaren aberastasunaren %25 sortzen dute bertan, baina era berean Munduko herrialde desorekatuena da aberastasun horren banaketari dagokionez. Langabeziak %27 gainditu du, lanik gabe dauden gehienak beltzak dira,pobreziak gizartearen %60 harrapatu du, beltzek ghettoetan bizitzen segitzen dute, lan okerrenak dituzte, osasun eta hezkuntza zerbitzu eskasak eta urtero 30 mila pertsona hiltzen dituen indarkeriaren biktimak dira. Hies gaitzak berriz, batez ere beltzak kutsatu eta hiltzen ditu.

Mbekik zion, azken 25 urtetan inoiz amestu gabeko postuetara iritsi diren askok eta askok, euren buruaren eta gertukoen  onura eta ongizatea ziurtatzea bihurtu dutela helburu, historiaren zorrak kitatu eta agindutakoa bete beharrean.