Iruzkina
Gorde
Kendu nire zerrendatik

Koloniak

Oraindik kolonia dezente dago munduan, baina kolonialismoaren garaia Bigarren Mundu Gerra ondoren amaitu zela esan genezake. Hala ere neokolonialismoa iragana baino latzagoa da herrialde askotan.

Gizakia gizaki denetik pertsonen eta taldeen arteko harremanak indarra izan dute oinarri. Baten batek bere jatorria nonbaiten dagoela egiaztatzeko, aitortu beharko du, berak edo bere arbasoek indarra erabili dutela han kokatzeko, han zeudenak botatzeko edo sartu nahi zutenak uxatzeko.  Kolonialismoa giza taldeen antolaketa bezain zaharra da. Indar handiagoa, teknologia hobea edo armada indartsuagoa zeukatenek mendean hartzen zituzten ondoko edo urrutiko herriak, uztarriak gehienetan zama handia eta baldintzak gogorrak zekartzan.

Egia da kolonialismo guztiak ez direla berdinak izan, eta askoren iraganeko oinazeak onura nabarmenak eragin dizkiela gaur egungo oinordekoei, kolonialismoak hizkuntzak, kulturak,  teknologia, legeak eta antolaketa erak ekarri eta eraman dituelako. Greziarren filosofiarik gabe,  erromatarren zuzenbidea eta obra publikoak izan ez bagenitu, arabiarren zientzia eta teknologia jaso ez bagenu, gaur egun ez ginateke garenak izango. Baina gehienontzat kolonialismoa onartu ezin daiteken jarduera da, gure borondatearen aurka ezarritakoari alde onak aurkitzea zaila zaigulako.

Baina egun hauetan ohiko usteak itxuraldatzen dituen gatazka bizi dugu. Hong Kong 150 urtetan Erresuma Batuaren kolonia izan ondoren,orain dela 22 urte Txinaren agindupean utzi zuen Londresek. Berez horrela zegokiola esan genezake, Txina baita lurraldez, baina bertako biztanle gehienek ez zuten aldaketarik nahi, nahiago zuten ordurarteko estatusari eutsi edo independente izan. Londresek eta Pekinek lortutako hitzarmenaren arabera 50 urtetan zehar Hong Kongo egoera berezia izango da, ondoren Txinako erregimen orokorrera bildu beharko du. Eta horixe da egun hauetako borrokaren eragile.

Hong Kongen botere banaketa dago, herritarrek boto eskubidea dute eta sare sozialetan ia askatasun osoz ibili daitezke. Ez da erabateko demokrazia,baina gardentasuna eta parte hartzea Txinan baino askoz ere handiagoak dira. Eta egun hauetako protestek helburu garbia dute, milaka eta milaka pertsona kalera irten dira atzerapausorik nahi ez dutela aldarrikatzeko, orain arte bezala bizi nahi dutela, eta Pekinen esku-hartzea salatzeko. Paradoxa bitxia gertatzen da kasu honetan, kolonizatuek ez dute ustez dagokien lekura eta baldintzetara itzuli nahi, eta kolonialistek aldarrikatzen dute eskubideei eta demokraziari errespetua.

Oraindik kolonia dezente dago munduan, baina kolonialismoaren garaia Bigarren Mundu Gerra ondoren amaitu zela esan genezake. Hala ere neokolonialismoa iragana baino latzagoa da herrialde askotan, batez ere Afrikan. Beste zenbait lekutan kolonialismoaren ondorioak egungo ondare dira.

Zure interesekoa izan daiteke

CRANS-MONTANA (Switzerland), 01/01/2026.- People console one another near the Le Constellation bar and lounge where a fire broke out following an explosion in the early hours of New Year's Eve, in Crans-Montana, Switzerland, 01 January 2026. According to the police, several dozen people lost their lives in the fire and around one hundred people were also reported injured. (Suiza) EFE/EPA/JEAN-CHRISTOPHE BOTT
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean

"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.

Gehiago ikusi
Publizitatea
X