Koloniak
Gizakia gizaki denetik pertsonen eta taldeen arteko harremanak indarra izan dute oinarri. Baten batek bere jatorria nonbaiten dagoela egiaztatzeko, aitortu beharko du, berak edo bere arbasoek indarra erabili dutela han kokatzeko, han zeudenak botatzeko edo sartu nahi zutenak uxatzeko. Kolonialismoa giza taldeen antolaketa bezain zaharra da. Indar handiagoa, teknologia hobea edo armada indartsuagoa zeukatenek mendean hartzen zituzten ondoko edo urrutiko herriak, uztarriak gehienetan zama handia eta baldintzak gogorrak zekartzan.
Egia da kolonialismo guztiak ez direla berdinak izan, eta askoren iraganeko oinazeak onura nabarmenak eragin dizkiela gaur egungo oinordekoei, kolonialismoak hizkuntzak, kulturak, teknologia, legeak eta antolaketa erak ekarri eta eraman dituelako. Greziarren filosofiarik gabe, erromatarren zuzenbidea eta obra publikoak izan ez bagenitu, arabiarren zientzia eta teknologia jaso ez bagenu, gaur egun ez ginateke garenak izango. Baina gehienontzat kolonialismoa onartu ezin daiteken jarduera da, gure borondatearen aurka ezarritakoari alde onak aurkitzea zaila zaigulako.
Baina egun hauetan ohiko usteak itxuraldatzen dituen gatazka bizi dugu. Hong Kong 150 urtetan Erresuma Batuaren kolonia izan ondoren,orain dela 22 urte Txinaren agindupean utzi zuen Londresek. Berez horrela zegokiola esan genezake, Txina baita lurraldez, baina bertako biztanle gehienek ez zuten aldaketarik nahi, nahiago zuten ordurarteko estatusari eutsi edo independente izan. Londresek eta Pekinek lortutako hitzarmenaren arabera 50 urtetan zehar Hong Kongo egoera berezia izango da, ondoren Txinako erregimen orokorrera bildu beharko du. Eta horixe da egun hauetako borrokaren eragile.
Hong Kongen botere banaketa dago, herritarrek boto eskubidea dute eta sare sozialetan ia askatasun osoz ibili daitezke. Ez da erabateko demokrazia,baina gardentasuna eta parte hartzea Txinan baino askoz ere handiagoak dira. Eta egun hauetako protestek helburu garbia dute, milaka eta milaka pertsona kalera irten dira atzerapausorik nahi ez dutela aldarrikatzeko, orain arte bezala bizi nahi dutela, eta Pekinen esku-hartzea salatzeko. Paradoxa bitxia gertatzen da kasu honetan, kolonizatuek ez dute ustez dagokien lekura eta baldintzetara itzuli nahi, eta kolonialistek aldarrikatzen dute eskubideei eta demokraziari errespetua.
Oraindik kolonia dezente dago munduan, baina kolonialismoaren garaia Bigarren Mundu Gerra ondoren amaitu zela esan genezake. Hala ere neokolonialismoa iragana baino latzagoa da herrialde askotan, batez ere Afrikan. Beste zenbait lekutan kolonialismoaren ondorioak egungo ondare dira.
Zure interesekoa izan daiteke
Adimen artifizialaren gobernantza eztabaidagai Indian: Silicon Valleyeko handikiak eta nazioarteko agintariak New Delhin bildu dira
Sam Altman (OpenAI), Sundar Pichai (Google) eta Jensen Huang (Nvidia) lider teknologikoak batu dira goi-bileran.
Epsteinen paperetan jasotakoak gizateriaren kontrako krimentzat har daitezkeela esan du NBEk
Inpunitate osoz aritzen zen enpresa kriminal bat zela diote kasua aztertu duten errelatoreek. Sexu-esklabotza, bortxazko desagertzea, tortura eta feminizidioa, besteak beste, egin direla frogatzeko moduko dokumentuak daudela ziurtatu dute.
Nola gauzatuko du Israelek Zisjordaniako lurren erregistroa?
Jerusalem ekialdean prozesu bera hasi zenetik, eraginpeko lurren % 1 baino ez da palestinarren izenean erregistratu.
Rubioren hitzetan, AEBk ez du Europa basailu izatea nahi, "aliatu sendo bat" baizik
Bestalde, Atzerri eta Segurtasun gaietako europar idazkari nagusi Kaja Kallasek azken hilabeteotan Trumpen Gobernuak egindako kritikei erantzun die. "Batzuek aurkakoa badiote ere, Europa eroria ez da hiltzen ari den zibilizazio bat", esan du, eta gaineratu du gero eta jende gehiagok batu nahi duela "Europaren klubera".
Ultraeskuinaren gertuko gazte bat kolpeka hil izanak politika giroa nahasi du Frantzian
23 urteko matematikako ikasle katolikoa zen Quentin, eta larunbatean zendu zen, jasotako kolpeen ondorioz eta bi egun koman eman ostean. Lyongo Fiskaltza gertakari horren nondik norakoak ikertzen ari da.
Israelek Zisjordaniako eremu zabalak Estatuaren zati gisa erregistratu ditu, 1967tik lehen aldiz
Palestinako Aginte Nazionalak salatu duenez, Palestinako lurralde gehiena 'de facto' anexionatu du.
Alemaniak, Frantziak, Erresuma Batuak, Suediak eta Herbehereek Navalni oposizioko burua toxina batekin hiltzea leporatu diote Errusiari
Pozoia, jatorriz Ekuadorko igel batek ekoizten duena, ez dago "modu naturalean" Errusian. Von der Leyenek estatu errusiarraren jokabide "terrorista" salatu du.
Rubiok AEBen eta Europaren arteko harremanak hurbildu nahi ditu baina kontinente zaharrak independentzia sustatu nahi du
Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak Europarekiko harremanak goraipatu ditu larunbat honetan Municheko Segurtasun Konferentzian, eta arindu egin du herrialdeko presidenteorde J.D. Vancek duela urtebete emandako hitzaldi gogorraren tonua.
Zelenskik esan du Ukraina erdibitzeak ez duela benetako bakerik ekarriko
AEBk bultzatzen dituen bake-negoziazioek arrakasta izan dezaten ahal duen guztia egiteko prest agertu da Ukrainako presidentea, baita hauteskundeak berehala deitzeko ere, bi hilabeteko su-etena bermatzen bada.
Europa indartzeko eta AEBrekiko harremana bideratzeko deia egin du Merzek, potentzia handien garaian
Alemaniako kantzilerrak europarren aldeko deia egin du Municheko Segurtasun Konferentziaren (MSC) irekiera ekitaldian. 120 herrialdetako 200 estatuburu, gobernuburu eta ministro biltzen ditu hitzordu garrantzitsu horrek.