Txina

Proiektuari esker 405 milioi euro inbertitu eta 700 lanpostu inguru sortuko dira, lehen fasean, Nafarroan, eta bigarren fasean mila lanpostu ere izan daitezke. 

Txina Irango eta Persiako golkoko beste herrialde batzuetako petrolio eta gas inportatzaile handia da. Hala ere, herrialdearen erreserbak maximo historikoetan daude, eta auto elektrikoen eta energia berriztagarrien aldeko apustuari esker, gerrak ez dio askorik eragin, momentuz. Horrela, Iran bazkide estrategikoa duen arren, Txina erantzun diplomatikoaren alde dago, epe luzerako estrategia baitarabil.

Horren helburua 400 milioi euroko inbertsioa eta 1.000 lanposturaino beharko dituen bateria enpresa ezartzeko urratsak aurreratzea da.

Maria Chivitek atzoko iragarpena formalizatu du, eta akordioa "zuhurtziaz" lantzen ari direla nabarmendu du, besteak beste, lantegia non kokatuko den erabakitzeke baitago. Aukeraketa bat dator Nafarroako politikek energian eta enplegua sortzearen alde egin duten apustuarekin, baita Hithiumek Europara hedatzeko duen nahiarekin ere.

Iaz 80.000 pertsona inguru hil ziren AEBn drogekin lotutako gaindosi eta intoxikazioengatik; horietako asko, kokaina eta metanfetamina fentaniloarekin nahastuta kontsumitzeagatik.

Europako Batzordearen ustez, Txinako plataformak ez du Europako araudia betetzen, ez delako gardena bere gomendio-sistemekin eta legez kanpoko artikuluak merkaturatzeko aukera ematen duelako, besteak beste, haurren sexu-edukiko materiala.

Txinako Atzerri Ministerioko bozeramaileak ohartarazi duenez, Washingtonek indarra erabiltzea arriskutsua da Latinoamerikako eta Karibeko bakearentzat eta egonkortasunarentzat.

Munduko harreman komertzialak hankaz gora jarri ditu Donald Trumpek, eta AEBren eta Txinaren arteko merkataritza lehia oso bizia izan da. Euroguneak uste baino hobeto eutsi dio, baina industriak hartu du kolperik handiena. 

Ozeano Barea Asia eta Amerika arteko itsaso handi-handia da. Han zehar itsasbideak, urpeko kableak eta era guztietako merkataritza trafikoa daude, etengabe. Horregatik, bide horiek bereganatu nahi dituzten potentziek ezinbestekoa dute ozeano erraldoi horretan dauden irlak kontrolatzea, base logistikoak, eta, kasu askotan, militarrak direlako. Hain zuzen, Estatu Batuek eta Txinak Pazifikoko 14 herrialde horiek kontrolatzeko sokatiran ari dira. Papua Ginea Berria milioi bat biztanle duen uharte bakarra da; txikiena, Niuee izeneko uhartea, ez da 2.000 biztanlera ere iristen. 14 horietatik 11 Txinarekin daude lerratuta. Hiruk baino ez dute Taiwanen subiranotasuna aitortzen. Batzuek, Papua Ginea Berria kasu, Estatu Batuekiko segurtasun akordioei eusten diete, beste batzuek, ordea, Txinarekin defentsa akordioak sinatu dituzte. Horren adibide da Salomon Uhartea. Mikel Reparaz, EITBren nazioarteko burua, han izan da.

Groenlandian ustiatu gabeko lur arraroen aztarnategi handienetako batzuk daude. Ezinbesteko elementuak dira garapen teknologikorako, eta, hori dela eta, guztiek dute begiz jota Artikoko lurralde hori. Baina, zer nahi dute Groenlandiako biztanleek beren etorkizunerako? Mikel Reparaz, ETBko nazioarteko burua, han izan da.

Estatu Batuetako eta Txinako indarren artean talka arriskua eragin dezakeenik badago, Hegoaldeko Txinako Itsasoa da. Pekinek ur horien zati bat beretzat nahi du, bederatzi puntuko lerro bat eginez, Taiwan, Filipinetako zati bat eta uharte artifizialak eraiki dituen uhartetxoak barne. Horrek talka egiten du hainbat herrialderen subiranotasunarekin, hala nola Filipinak, Vietnam eta Malaysia. Horren aurrean, AEBk presentzia militarra sendotu du eremu horretan. Mikel Reparaz, EITBren Nazioarteko arloburua, bertan izan da.

Mundua Ukrainara eta Gazara begira dagoen bitartean, AEBk eta Txinak gerra isila dute planetaren nagusitasun komertzial, militar eta teknologikoagatik. Panamako kanala, Ormuzko itsasartea, Txinako Itsasoa, Ozeano Barearen hegoaldea eta Groenlandia dira bi potentziek gogokoen dituzten gune geografikoak, "mundua nork gobernatzen duen" argitzeko lasterketa batean.

Bide hau urrats estrategikoa da, eta, hori dela eta, bi potentzia handik kontrolatu nahi dute. Batetik AEB dago, duela mende bat baino gehiago kanala eraiki zuen herrialdea, eta bestetik, Txina. Munduko merkataritzaren % 5 bertatik igarotzen da, Hego Amerika inguratzea saihesteko, eta horrek onura handiak ematen dizkio Panamari, duela 26 urtetik kanala kontrolatzen duen herrialdeari.

Frantziako Gobernuak Sheini eginiko mehatxua, haur itxura duten panpina sexualak saltzeagatik, plataformaren lehen denda fisikoaren inaugurazioarekin batera gertatu da, Notre-Dame katedraletik bi pausotara.

AEBk % 20tik % 10era murriztuko ditu fentaniloa dela eta Txinako produktuen gainean ezarritako muga-zergak, eta, trukean, Pekinek lur arraroak inportatzen utziko die Ameriketako Estatu Batuei eta fentaniloaren trafikoaren aurkako kontrolak indartuko ditu.

Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak iragarri du akordioa, 2019tik Txinako buruzagiarekin izandako lehen bileraren ostean. Halaber, Txinak soja estatubatuarra berriz kantitate handitan erosiko du, eta fentaniloaren trafikoaren aurkako kontrolak indartuko ditu. Xi Jinpingek, berriz, epe luzerako lankidetza eskatu dio AEBri, "gurpil zoro batean ez erortzeko". 

Txinako 'Istanbul Bridge' zamaontziak Artikoan barrena lehen bidaia komertziala egin berri du Europara iritsi ahal izateko. Zetaren bide berria ere deitu diotenari esker, Asiako erraldoiaren eta Europaren arteko nabigazio denbora heren bat baino gehiago murriztuko da ohiko bidearekin alderatuta (Suezko kanala), eta horrek aukera berriak irekiko dizkie Txinako AliExpress, Shein eta Temu erraldoiei, besteak beste.