Errua eta erantzukizuna

Tragedien luzapenak sufrimendua areagotu eta oinazea handitu arren, eguneroko arreta guneetatik ezkutatu eta ahazteko joera hartu ohi du. Hondamendiek gehienetan eragile jakinak izaten dituzte, baina arrazoiak eta erantzukizunak denboraren laino artean galtzen dira. XX. mendea hasi zenetik asko dira gizakiak eragindako bidegabekeriak, baina hirutan errudunen izen-abizenak begien bistakoak izan arren, ez da ahalegin txikiena izan, ez erantzuleak epaitzeko, ezta zer edo zer gaizki egin dutela salatzeko ere.

Mendearen historiari zalantzarik gabe New Yorkeko Dorre Bikien aurkako atentatuek eman zioten hasiera, ordura arte bere mugen barruan erasorik jasan gabeko herrialdeak sarri kanpoan eragindako oinazearen zauriak pairatu zituen etxean. Erantzuna berehalakoa izan zen, Estatu Batuek duten indar guztia erabili zuten atentatuak bere gain hartu zuen taldearen babesleak agintetik botatzeko. Orain dela 18 urte hasitako gerra hura ez da oraindik amaitu, jendearen sufrimenduak denborak handitutako neurri jasanezina hartu du, baina gehienoi ahaztu zaigu Afganistanen gerran direla.

Handik gutxira Estatu Batuek Irak jarri zuten jomugan. Goi agintaria zen Sadam Husseini gizakiak egin ditzakeen krimen beldurgarrienak leporatu zizkioten, gehienak gezurra izan arren, Nazio Batuetan salaketen faltsukeria egiaztatu eta Segurtasun Batzordeak erasorako baimena espresuki ukatu arren, iparramerikarrek, egiaren jabe eginez, herri oso bat suntsitzea erabaki zuten.

2011n, Mendebaldeko herrialdeek, NATO erakundearen zuzendaritzapean, Libian aldaketa ordua iritsi zela erabaki zuten. Gerra hegazkinek, batez ere europarrek, Muamar Gadafiren armada desegin zuten, bere aurka altxatutakoei eskuak aske utzita nahi zutena egiteko.

Urteak pasa dira, Afganistan, Irak eta Libia eguneroko albisteetatik ezabatu ditugu, beste kontu batzuek hartu diete lehentasuna, baina herri horietako egoera beldurgarria da. Afganistanen talibanak dira berriro nagusi probintzia gehienetan. Iraken, gerrak eragindako txikizioak benetako infernu bilakatu du herritarren eguneroko bizimodua, azken astetako protestatan 600 pertsona hil dituzte eta milaka asko zauritu. Jendea kalera irten da duintasuna eta errespetua aldarrikatzera, politikoen lapurretak eta arduragabekeriaren kontra. Libia komunikabideetatik erretiratu dugu lotsa sortzen duelako han gertatutakoak. Hiru herrialde hauetan Mendebaldeko agintariek gobernuak bota zituzten eta estatuko egiturak desegin ordezko ezer eraiki gabe.

Gaur egun, Iraken eta Libian Sadamen eta Gadafiren garaian baino askoz okerrago daude, bietan giza aberearen maltzurkeria zikinenak bizitzera derrigortu dituzte. Zeinek eta zergatik eragin zuen hori jakina da, baina kasu hauetan ere, justizia indarra baino ahulagoa da.