Balioen balorea

Aste honetan Frantziako erretiratutako militar talde batek argitaratu duen idatziak hautsak harrotu ditu. Militar buru hauek, tartean jeneralak izandako 20 azaltzen dira, adierazi dute Frantziaren eta Europaren betiko balioak galtzen ari direla. Etorkinen ugalketa, islamiarren eragin gero eta handiagoa, gazteen axolagabekeria, politikoen arduragabekeria eta gehiengoaren nagikeria eta erantzukizun ezak ekarri gaituzte egoera honetara soldadu izandako hauen iritziz. Ez dira lehenak hori adierazten, beste herrialde batzuetan giza talde ezberdinek erakutsi dute kezka bera, gure izaera, Europak omen duen altxor aberatsena, galzorian da.

Gizartea aldatzen ari dela ukaezina da, zailagoa da aldiz Europarenak liratekeen balio horiek zehaztea. Eskuinak normalean kristautasunak sustatu eta zabaldutako ekarpenak aipatzen ditu; Ezkerrak giza eskubideei eta demokraziari lotutakoak. Zenbait pentsamendu korrontek dio Greziatik jaso genuela arrazoian oinarritutako egia aldarrikatzen, ez iritzietan edo erlijioan finkatutakoak. Erromatik aldiz gizalegea, zuzenbide zibila, hiritartasunak gizaki orori ematen dizkion eskubideak. Giza duintasuna tradizio judeokristauan sustraitutako ideiatan legoke. Pentsaera kritikoa ilustrazioak eman omen zigun. Eta Europak jasotako herentzia hori bere erara moldatzen, egokitzen eta hobetzen ikasi duela diote pentsalari horiek.

Beste batzuek, aldiz, hori eurozentrismoa dela eta arrazakeriaren mugetan egon litekeela uste dute. Balioak unibertsalak direlako, batez ere Nazio Batuek Giza Eskubideen aldarrikapena egin zutenetik. Ziur aski batzuek eta besteek arrazoia dute. Gure kultura eta balioak arriskuan daudela uste dutenek, berriz, historian atzera egin ezkero egiaztatuko lukete Europak kanpotik iritsitakoa bere egin duela, joera eta pentsaera askoren nahasketa dela, eta horrek eman dizkiola aberastasuna eta beraiek aldarrikatzen duten gailentasuna. Eta gainera, balio horien buruan, zerrendan lehena, ezberdinaren onarpena omen dago, Frantzia eta Europa harreraren eta babesaren lurra delako.

Ia guztia erosi daiteken Mundu honetan, gehienak prezioa du, baina gure izaeraren oinarria eta sustraia diren balio horiek aldakorrak izan litezke, egoera bakoitzera egokitu direlako, eta eraso eta zailtasunetatik indartuta atera direlako, baina ez dira buru hezurrean zizelkatutako harrizko zerrenda aldaezinak. Europak aberastasunen bat baldin badu horixe litzateke, moldatzeko, arrotza bereganatzeko, berria eta antzinakoa uztartzeko gaitasuna alegia.