Poliki-poliki haizetan, agudo-agudo sareetan

Izkribu hau noiz irakurtzen duzun arabera, 24 ordu baino gutxiago izango duzu komentatu behar dizudan dokumental itzela ikusi ahal izateko. Bai, "Loving Highsmith" filmak muga-data, iraungitze-data badu Filmin plataforman eta gaur beteko da. Gaurko gauerdian. Ordu txikiak hasten diren momentu berean.

Ni zu izango banintz esku artean, buruan, bihotzean, hezurretan dudan guztia utziko nuke bertan eta piztuko ordenagailua. Edo telebistako pantaila. Edo egongelako home zinemakoa (norberaren harrikada eta kontu korronte egoeraren arabera, hor ere). Baina ez galdu. Ez baituzu denbora soberan. Ez baduzu minutu bat ere galdu behar.

Bai, badakit. Koro Navarrok euskarara ekarri zuen "Slowly, Slowly in the Wind" nobela hartako izenburuak "poliki-poliki haizetan" esan nahi du. Alta, guk ez dugu gaur patxadan ibiltzerik. Ordu gutxi barru, akabo. Betiko (edo ia betiko, postariak beti deitzen duelako bitan...) galduko duzu/dugu.

Eta hitzematen dizut, zin egiten dizut, Suitzakoa den Eva-Vitija-Scheidegger zinemagilearen arte/maisulana galduz gero, penatuko zara in sipula sipolorum Amen. Betiereko damutuko. Are gehiago inoiz Josu Barambonesek euskaraturiko Lardaska, Igela argitaletxeak plazaratutako Ripley trebea eta Ripleyeren jokoa (biak Asun Garikano Iruretagoienak itzuliak) irakurri badituzu.

Infinitua izango da zure tristezia zure zeluloidezko oroipen-kutxan Hitchocken "Strangers in a train", Alain Delonek antzezturiko "Plein Soleil, Wendersen Der Amerikanische Freund", Minghellaren "The Talented Mr Ripley" (Matt Damonekin) eta Todd Haynessen "Carol" gordeta badituzu altxor.

Bai. Asmatu duzu. Ziztu batean, segundo bat ere galdu barik (ez baitugu segundorik galtzeko gaur), bihar ikusterik izango ez duzun filma Patricia Highsmith idazleaz da. Bai, Beraz. Baina ez pentsa, ez da literaturaren inguruko mintegi filmatu bat. Baina zaude lasai, ez da kamera aurrean mugimendurik gabeko plano motz batean isildu gabe mintzatzen diren adituen bilkura aspergarria. Ez izan beldur, ez da bere lanetan oinarritutako filmen "ebatsi eta itsatsi" bat. Ezta bere liburuen entresaka ere. Ez. Tronuen Jokoan Tartheko Brienne gerlari noble eta garaiezina antzezten duen Gwendoline Christie aktorea narratzaile dela, dokumentalak ardatz, oinarri, amets, abiapuntu eta zimendu hartzen ditu Patricia Highsmithek intimitatean idatziriko egunkariak eta dotorezia handiz zirriborraturiko koadernoak (bada gaztelaniazko edizio bat, Anagramakoa, "Diarios y cuadernos personales" izenburupean) eta oroigarri ederra sortzen du. Ez ordea oroigarri hilik, harrizkoa. Inolaz ere. Bizia dario filmari. Amodioa. Sexua. Argirik ikusten ez duten gauen zaporea. Bikote baten hausturaren usain samina. Nostalgia. Tabakoaren gustua. Alkoholak eragindako aje ez hain mingarria. Filmari literaturari zor zaion errespetua dario, bai, baina Patriciaren larru azal eta erraietan erakusten du literaturak bere maitaleengan utzitako orbanen isla.

Ez, ez dira adituak mintzatuko pelikula honetan, Patricia maitatu, Patricia abandonatu, Patricia ulertu edo ez ulertu, Patriciarengandik babestu behar izan zuten horiek baizik…

Baina denbora gehiago ezin dugu galdu lerro hauetan. Bota begirada bat "Poliki poliki haizetan" horren hasierari Taylor Cheeverek liburuak buruan idazten zituen, inoiz ez paperean. Hil zen garairako, hirurogeitabi urte zituela, hamalau liburu zituen idatziak eta ehun eta hogei pertsonaia sortuak, berak behintzat gogoan oso zehatz zituenak guzti-guztiak….) eta zoaz, azkar! "Loving Highsmith" alokatzera zure plataforman. Berandu da eta.