Monterroso
"Esnatu zenean, dinosauroa oraindik hantxe zegoen". Inoiz idatzi den ipuin motzenak behin eta berriz gertatu ohi den egoera azaltzen digu. Loak eta ametsek ez dute denborarik, nahi adina iraun lezakete, baina gertakizun batzuk iraunkorragoak dira, uste eta nahi baino gehiago luzatzen dira. Ideia eta pentsaera zenbait gizakia bezain zaharrak dira, garai bakoitzera egokitzeko indarra izan arren.
Azken egun hauetan ustekabea nagusitu da, inguruko eta kanpoko mugetan uste baitzuten ezaugarri batzuk zeuzkaten alderdiek ezingo zutela inoiz ordezkaritza lortu Pirinioen hegoaldean. Berehala azaldu den horri izena jartzen ahalegindu gara, Europako beste herrialde batzuetan lehenago sortu diren beste mugimendu eta taldeen parean jarri ditugu, baina ziur aski leku bakoitzean gertatutakoak ezaugarri eta eragile ezberdinak ditu.
Gaur egun eskuin muturra deitzen dugun hori XX. mendean sortu zen Europan. Nazismoa eta faxismoa krisi egoera larriari erantzuteko sortutako ideologiak dira. Ideologian oinarritutako masa mugimenduak dira biak, gizartea eta gizakien arteko harremanak nola antolatu ondo zehaztuta dute. Eredu politikoa eta euskarri dituen pentsamolde zutabeak idatzita daude…
Europan azken urteetan ernaldu eta zabaldu diren mugimenduek ez dute horrelako aurreantolaketarik. Gehienek krisiaren astinduak barreiatutako beldurra dute abiapuntu.Lana galtzeko beldurra edo lana galtzeagatik amorrua.Kanpotik etorritakoen mehatxua. Gure izaera eta betiko ohiturak ezabatu nahi dituztenen aurkako jarrera. Gure ezinegonaren errua baten bati leporatzeko beharra. Mugimendu hauei botoa ematen dietenak ez dira faxistak edo Hitleren jarraitzaileak, ahuleziaren eta ezinaren adierazle baizik.
Bigarren Mundu Gerra ondoren Europan sortutako lehia politikoak ezaugarri bereziak izan zituen, orduan kontinentea bitan zatitu zuen hesiaren bi aldetakoek krisi sakona gainditzeko premia zeukaten.Etsaiak irudi eta bandera ezagunak zeuzkan. Bloke bakoitzak kanpoan eta barruan zeuzkan arerioak. Gerra garaian zorigaiztoko ideologiak galtzaile izan ziren eta inork ez zituen bere egin nahi. Komunismoak ere bazeuzkan etsaiak, ugari eta anitzak, baina garaile izan ziren eta lurrean paradisua sor zitekeela agindu ziguten.
Baina hesiak erori eta hormak apurtu genituen.Bazirudien gatazken sasoia iragana zela, baten batek historiaren amaiera ere aldarrikatu zuen… baina, halako batean, esnatu ginen, eta betikoa ikusi genuen.Modu batera edo bestera deituta, era honetara edo hartara antolatuta esanahi bera duena: beldurra, etsipena, etsaiaren beharra, kanpokoarekiko mesfidantza… Horri izena jarri geniezaioke,baina ametsaren aurreko kontuak dira beti.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.