Emakumeak
Amaitu berria den urteak historia liburuetan zer utziko duen ez dakigu, baina emakumeek gizarteari eman dioten astinduak nonbaiten azaldu beharko du. Horrelakoetan ohi denez, itxuraz aparteko ondoriorik behar ez zukeen gertakariak benetako leherketa eragin eta elur-jauzien gisa aurrean eraman zuen harrapatutako guztia. Eztandaren eragilea Weinstein produktorearen kontrako salaketa izan zen, handik aurrera milaka emakume altxatu ziren ordura arte ezkutuan izandakoa jakinarazi eta salatzeko.
Mugimendu honek emakumeak bizi dituen desoreka guztiekiko eztabaida sortu du, besteak beste, indarkeria fisikoa eta azken muturrean dagoen hilketa. Benetan zaila da Munduan zehar, emakumearen aurkako indarkeriak dituen ezaugarriak zehaztu eta batez ere fidagarriak diren kopuruak aurkitzea. Nazio Batuen datuen arabera 60.000 izan litezke urtero Munduan, bere gertuko gizonek hiltzen dituzten emakumeak, baina herrialde gehienetan ez dago datu zehatzik. Eta argitaratzen dituztenak aztertu ezkero ondorioak benetan harrigarriak dira.
Errusian 12.000 eta 14.000 emakume artean hiltzen dituzte urtero; Estatu Batuetan, 1.700 inguru; Europar Batasunean, 500 bat; Alemanian, 150; Frantzian, 110 eta Espainian, 50. Baina zenbaki hutsak egiaztatzea eta esparru fisikoan eta psikologikoan kokatzea zaila bada ere, eskura daitezken adierazleek diote Europako iparraldeko herrialdetan, Suedian, Finlandian, Norvegian eta Islandian, emakumearen aurkako indarkeria, bai fiskoa, baita psikologikoa eta soziala ere, hegoaldekoetan baino handiagoa dela.
Esan ohi da gizon eta emakumeen arteko parekotasuna lortuko dugula hezkuntza sarea zabaldu eta heziketa orekatua eta kritikoa herritar guztiengana iristen denean, bi sexuek aukera berdinak dituztenean, demokraziaren arauak nagusitzen direnean… Aipatutako herrialde horiek dira Mundu guztian parekotasun handiena dutenak. Horretarako, 4 arlo neurtzen dituzte: ekonomian parte hartzea eta aukerak, heziketa maila, osasuna eta bizitza itxaropena eta autonomia politikoa. Herrialde horiek gure helburu eta ametsen goia jo dute, baina hala ere gizon eta emakumeen arteko harremanetan betiko errotaren bueltan jiraka segitzen dute.
Gaia zaila eta korapilatsua da; konponbidea ez dugu egun batetik bestera lortuko, baina aurre azterketan akatsen bat egiten ari gara. Gizonak Andrea menderatzeko ezer egin behar ez zuenean, bere nagusitasuna ezbaian jartzen ez zenean, ez zuen beharrik indarkeria erabiltzeko, hilketak gutxiago ziren… Garai haietan gaur egungo gizartea fantasia eta ameskeria hutsa zen, baina gailurrerako bidean ezin izan dugu zaramaren usaia astindu.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.