Klima Aldaketa

"Duela gutxi esaten zuten mundua desagertuko zela 'klima aldaketagatik'. Gezur horrek ez zien inoiz funtzionatu, eta orain hurrengoaren bila doaz", adierazi du AEBko presidenteak.

Tenperatura altuak izan dira eta ez du ia euririk egin. Horren ondorioz, apenas egon da onddoek eragindako gaixotasunik, eta mahatsaren kalitatea "bikaina" da. Ifrentzuan, baldintza meteorologikoek alkohol graduazioa igoarazi dute; "upategian konpentsatu beharko dute hori", azaldu dute. 

Europa osoan, erregistroak daudenetik hirugarren udarik beroena izan da, 2024 eta 2022koen atzetik. Mendebaldeko Europaren kasuan, historiako beroena izan da, 2003koa gaindituz.

Nekazaritza elkarteek eta sindikatuek, besteak beste, EAE lehorte-eremu izendatzea nahi dute, eta neurri bereziak hartzea. Bilera 16:00etan izango da, Eusko Jaurlaritzaren Gasteizko egoitza nagusian. 

Hezkuntza Sailak pilotajea jarri du martxan Bizkaiko lau ikastetxetan: Bagatza HLHI (Barakaldo), Luis Briñas-Santutxu BHI (Bilbo), Pagasarribide IPI (Bilbo) eta Indautxu HLHI (Bilbo).

Euri-faltak eta ondoz ondoko bero-boladek ibaien emaria murrizten dute, eta eragina dute nekazaritzan, garraioan eta ur-horniduran.

Xabier Iraola nekazarien sindikatuko bozeramaileak zehaztu duenez, 5.000 baserri inguru daude Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ur-hornidurako sare publikotik kanpo. Udako lehorteen ondorioz, gero eta gehiago pairatzen dute ur-falta. 

Pirinioetatik Bardearako bidean, Enrique Ballent artzain transhumantearekin izan gara. 1.800 buruko artaldea gidatuko du, bazka bila. Izan ere, klima aldaketaren kontraesanak tarteko, jateko gehiago dago basamortuan goi mendietan baino. 

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Ajangiz, Arratzu, Bermeo, Busturia, Ea, Elantxobe, Gernika-Lumo, Forua, Gautegiz-Arteaga, Ibarrangelu, Kortezubi, Mendata, Mundaka, Murueta, Muxika, Sukarrieta, Ispaster, Berriatua, Etxebarria, Markina-Xemein eta Ondarroa dira ur-eskasiak kaltetutako herriak.

Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean 200 euroko isunekin zigortzen dituzte ingurumen-etiketarik gabeko ibilgailuak, eta Barakaldo, Getxo eta Irun bide beretik doaz, baina oraindik ez dute neurria indarrean sartu. 

Copernicusen Klima Aldaketaren Zerbitzuak adierazi duenez, egoerak "muturreko prezipitazioak eta uholdeak izateko arriskua areagotzen du".

Beroak ez du atsedenik emango, gutxienez, bihar iluntzera arte. EAE osoan alarma gorria egongo da ezarrita barrualdean, eta laranja, kostaldean. Nafarroan ere, abisu laranjapean egongo dira bihar egun osoan.

Ekaitz tropikalak, zikloiak, uholdeak eta muturreko bero aldiak. Lehen aztarnak laster sumatuko dira; puntu gorena urte amaieran izan ohi da.

2026ko Munduko Futbol Txapelketako partiden laurdenean bero izugarria egin behar du, eta arriskutsua izan daiteke. Estatu Batuek, Mexikok eta Kanadak antolatuko duten txapelketan jokalari eta zaleek izango dituzten arriskuez ohartarazi du ikerketa zientifiko batek.

Copernicus zerbitzuak eta Munduko Meteorologia Erakundeak elkarlanean egindako "Europako Klimaren Egoera 2025ean" txostenaren arabera, glaziarrek izotz masa galdu zuten, inoiz baino hektarea gehiago erre ziren eta itsasoetako gainazaleko tenperatura inoizko beroena izan zen.

Ikertzaileek ozeanoko aldaketen lau hamarkada berreraiki dituzte, eta, lehen aldiz, behaketa zuzenen bidez baieztatu ahal izan dute berotze globala modu kezkagarrian ari dela aldarazten Ozeano Australeko korronteak. Aldaketa horiek planeta osoan karbonoa eta beroa erregulatzeko ozeanoek duten gaitasunean eragiten dute.

2025ean, munduko batez besteko tenperatura 14,97 °C-koa izan zen, 1991-2020 erreferentziako aldiko batezbestekoa baino 0,59 °C beroagoa. Europan ere 2025a beroenetan hirugarrena izan zen, batez besteko tenperatura 10,41 °C-koa izan baitzen, 2024ko errekorra baino 0,30 °C baxuagoa baina batezbestekoa baino 1,17 °C altuagoa.

Berotze ozeanikoa ez da uniformea, eta honako hauek dira gunerik beroenak: ozeano tropikala eta Hego Atlantikoa, Ipar Ozeano Barea eta Ozeano Australa, mundu osoko 31 erakundek eta 50 zientzialarik baino gehiagok egindako ikerketa baten arabera.

Egoerarik okerrenean, itsasoaren maila 0,72 metro igo liteke 2100. urterako. Horrek guztiak zuzenean eragingo die EAEko biztanleriaren % 32ri (700.000 pertsonari baino gehiagori) kostaldean eta bokaletik hurbil dauden ibai haranetako biztanleei. Hori dela eta, Eusko Jaurlaritza onartu du, behin-behinean, Itsasertza Babestu eta Antolatzeko Lurralde Plan Sektorialari.