Klima Aldaketa

Copernicus zerbitzuak eta Munduko Meteorologia Erakundeak elkarlanean egindako "Europako Klimaren Egoera 2025ean" txostenaren arabera, glaziarrek izotz masa galdu zuten, inoiz baino hektarea gehiago erre ziren eta itsasoetako gainazaleko tenperatura inoizko beroena izan zen.

Ikertzaileek ozeanoko aldaketen lau hamarkada berreraiki dituzte, eta, lehen aldiz, behaketa zuzenen bidez baieztatu ahal izan dute berotze globala modu kezkagarrian ari dela aldarazten Ozeano Australeko korronteak. Aldaketa horiek planeta osoan karbonoa eta beroa erregulatzeko ozeanoek duten gaitasunean eragiten dute.

2025ean, munduko batez besteko tenperatura 14,97 °C-koa izan zen, 1991-2020 erreferentziako aldiko batezbestekoa baino 0,59 °C beroagoa. Europan ere 2025a beroenetan hirugarrena izan zen, batez besteko tenperatura 10,41 °C-koa izan baitzen, 2024ko errekorra baino 0,30 °C baxuagoa baina batezbestekoa baino 1,17 °C altuagoa.

Berotze ozeanikoa ez da uniformea, eta honako hauek dira gunerik beroenak: ozeano tropikala eta Hego Atlantikoa, Ipar Ozeano Barea eta Ozeano Australa, mundu osoko 31 erakundek eta 50 zientzialarik baino gehiagok egindako ikerketa baten arabera.

Egoerarik okerrenean, itsasoaren maila 0,72 metro igo liteke 2100. urterako. Horrek guztiak zuzenean eragingo die EAEko biztanleriaren % 32ri (700.000 pertsonari baino gehiagori) kostaldean eta bokaletik hurbil dauden ibai haranetako biztanleei. Hori dela eta, Eusko Jaurlaritza onartu du, behin-behinean, Itsasertza Babestu eta Antolatzeko Lurralde Plan Sektorialari. 

Itsas Zaintza Sareak antolatuta, joan den larunbatean egin ziren bilketak. Hondakinak Prebenitzeko Europako Astearen barruan egin zen ekimena. 

Greenpeace eta Ekologistak Martxan elkarteek Brasilgo goi-bileran adostutako akordioa kritikatu dute, erregai fosilen eta deforestazioaren alboratzea bazter uzten dituelako.

Belemen, manifestariek Nazio Batuen Erakundeak kudeatzen duen COP30eko gune urdinean sartzea lortu dute. Amazoniako petrolio-ustiategien aurka protesta egin dute eta milamilioidunenek ingurumen-zergak handiagoak ordaindu ditzatela eskatu dute. Lula presidentearen aurkako mezuak ere zabaldu dituzte, Amazoniaren egoera ofizialki onartzen dena baino okerragoa dela salatuz.

Munduko tenperaturak 1,5 graduko igoeraren langa gainditu zuen 2024an, lehen aldiz, eta geroztik egingo den klimaren inguruko aurreneko goi-bilera da aurtengoa. Azaroaren 10etik 21era egingo da COP30 goi-bilera, Brasilgo Amazonian.

Greenpeaceko ekintzaile batek 30 metroko altueran zintzilik zegoen zinta bat zeharkatu du Madrilgo erdigunean, "Planeta, hari-harian" zioen pankarta batekin batera. Ekintzaren helburua "justizia klimatikoa" eskatzea zen, gaur Brasilen hasiko den Klimaren Goi-bileraren (COP30) atarian.

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Datorren astelehenean hasiko den klima aldaketari buruzko goi-bileraren atarian (COP30), Radio Euskadik Elisa Sainz de Murieta elkarrizketatu du, BC3 Basque Centre For Climate Change zentroko ikerlaria.

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Arabako zenbait eremutan, mende honetan izan den "urririk beroena eta lehorrena" izan dute, eta batez besteko tenperatura ohi baino 1,2 ºC gorago egon da.

EBko herrialdeetako ministroek adostutako helburu lotesle horri esker, atzerriko karbono-kredituak erosi ahal izango dira isuriak murrizteko helburuaren betetzeko (% 5). Brasilen izango den COP30 Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Goi-bilera hasi baino ordu gutxi batzuk lehenago egin dute akordioa.

Gaurkoan Orainen albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Poluzio-gune handiez gain (deforestazioa, hondakinak sortzea, ur-baliabideak gaizki erabiltzea, erabilera bakarreko plastikoak gehiegi erabiltzea edo garraioak eta industriak berotegi-efektuko gasak isurtzea, adibidez), badira beste hainbat eguneroko keinu kaltegabeak diruditenak, baina ingurumen-inpaktu sakon eta iraunkorra dutenak.

Zientzialarien ustez, klima-aldaketaren ondorioz Islandian udazken eta udaberriak epelagoak dira, eta horrek eltxo arrunten espeziak agertzea eta bizirautea erraztu du.

Besteak beste, Frantziak, Alemaniak, Italiak eta Poloniak ez dute babestu Europako Batzordearen proposamena, eta orain arteko EBren lidergo klimatikoa kolokan jarri dute.