Abuztua izan da mundu mailan inoiz erregistratu den hilabeterik beroena
Europa osoan, erregistroak daudenetik hirugarren udarik beroena izan da, 2024 eta 2022koen atzetik. Mendebaldeko Europaren kasuan, historiako beroena izan da, 2003koa gaindituz.
Joan den abuztua mundu mailan inoiz erregistratutako hilabeterik beroena izan da. Lurrazaleko airearen batez besteko tenperatura industria-aurreko maila baino 1,65 °C altuagoa izan da, eta 1991-2020 aldiko batezbestekoa 0,85 °C-tan gainditu du, Copernicuseko Klima Aldaketaren Zerbitzuak (C3S) jakinarazi duenez.
Denbora-tarte horretan, poloetatik kanpoko ozeanoen itsas-azaleraren batez besteko tenperaturak orain arteko maila altuenera iritsi dira ere, 2024ko martxoko errekorra berdinduta. Gainera, eguneko maximo historikoa hautsi da mundu mailan, 21,11 °C erregistratuta.
Aldi berean, Ozeano Bare tropikalak inoiz ez bezalako tenperaturak erregistratu ditu bere gainazalean, El Niño fenomenoa areagotu egin dela agerian utziz. Copernicuseko Atmosfera Zaintzeko Zerbitzuak (CAMS) jakinarazi duenez, gertaera klimatiko horren ondorioak igar daitezke jada lehorrean, Indonesia bezalako eskualdeetan baso-suteak pizteko muturreko baldintzak areagotuz.
Labe bat Europan
Europako kontinentea bere osotasunean aztertuz gero, abuztuko batez besteko tenperatura 20,26 °C-koa izan da (1991-2020 aldiko batez bestekoa baino 1,1 °C handiagoa); beraz, laugarren abuzturik beroena izan da erregistroak daudenetik. Uda meteorologikoaren zenbaketa orokorrean (ekainetik abuztura), urtaroa hirugarren beroena izan da, 2024 eta 2022koen atzetik.
Hala ere, eragina are handiagoa izan da Mendebaldeko Europan. Eskualde horrek inoizko udarik beroena bizi izan du, eta 2023ko uztaileko gailurra eta 2003ko errekorra gainditu ditu. 2026ko uda-denboraldi honetan, bero-boladak oso goiztiarrak, iraunkorrak eta biziak izan dira; muturreko tenperaturak maiatzean hasi ziren.
Bero itogarri horri lehorte larri orokor bat gehitu zaio tarte honetan. Egoera bereziki kritikoa izan da Frantzian, Erresuma Batuan, Hungarian, Errumanian eta Serbian. Horren ondorioz, Europako ibai nagusien emaria oso maila baxuetara jaitsi da, eta Sena, Rhin, Danubio, Hegoaldeko Bug eta Dnieper ibaien zati handiei eragin die.
Azkenik, inpaktu termikoa ere nabaritu da uretan. Europa osoko itsas azaleraren tenperaturak maximo historikoak jo ditu abuztuan, bai Atlantikoko kostaldean, bai Mediterraneo mendebaldean; berotzea zuzenean lotuta dago itsasoko bero-bolada bizi edo gogorrekin.
Eta Hego Euskal Herrian?
Joera globalari jarraituz, Euskadik eta Nafarroak hil horretako batez besteko historikoak gainditu dituzte abuztuan.
Euskadiren kasuan, Euskalmet Euskal Meteorologia Agentziak esan du joan den hilabetea oso lehorra eta beroa izan dela. Batez besteko tenperatura globala 21,9 °C-koa izan da, hau da,1991-2020 tarteko batez bestekoa baino 2,4 gradu beroagoa. Hala, 2026ko abuztua bigarren beroena izan da 1970etik, 2003an erregistratutakoaren atzetik.
Nafarroan ere hilabete beroa izan da, eta oso beroa ekialdeko muturrean: Erriberan, Nafarroa Ertainean, Lizarraldean eta Kantauri isurialdean 2 eta 3 °C artean gainditu dituzte euren batez besteko historikoak; gainerako foru-erkidegoan, berriz, 3 eta 4 gradu artean beroagoa izan da abuztua.
Zure interesekoa izan daiteke
65 urtetik gorako gizonek dituzte suizidio-ratio altuenak Hego Euskal Herrian
EITB Data azterlanaren datuek urte arteko aldakuntza gutxi dituen fenomeno bat marrazten dute, baina genero- eta adin-patroi argi batekin: suizidioaren ondoriozko heriotzak hirugarren adineko gizonen artean nabarmentzen den bitartean (36 kasu 100.000 biztanleko), pentsamendu suizidak ugariagoak dira emakume gazteenen artean.
Unai Lekuona arabarrak jantzi du txapela Ordiziako LIII. Idiazabal gazta lehiaketan
Araiako Unai Lekuona artzainak irabazi du Ordiziako Idiazabal Gaztaren LIII. Lehiaketa, eta Donostiako El Vaskito jatetxeak eskuratu du gazta irabazlea, 5.400 euroren truke. Urteroko legez, Beti Alai frontoian ikusmin handia sortu aurkeztu diren 49 gaztetatik irabazlea zein izango zen jakiteko: 49 gaztak hartu dute parte bertan: 20 Gipuzkoakoak, 16 Nafarroakoak, 9 Arabakoak eta 4 Bizkaikoak.
Laudioko loteria-saltzaile batek dezimotan 40.000 euro bota zituen zakarrontzira, nahi gabe
Carlos Resa Laudioko loteria-saltzaileak 40.000 euroan baloratutako 6.000 dezimo bota zituen zakarrontzira, nahi gabe, kartoien artean. Gabonetako Loteriako 500 dezimo zeuden (10.000 euro) eta asteko zozketaren beste 5.000 dezimo (30.000 euro). Suhiltzaileei laguntza eskatu zien, eta hiru orduren ondoren, dezimoak erreskatatzea lortu zuten. Gogoan izan zenbaki hau: 55626. Gabonetako loteriarako zortearen zenbakia izango den ospea irabazi du dagoeneko!
Normaltasuna Bizkaiko errepide-sarean, goizean goiz hainbat istripu izan ostean
Auto-ilarak izan dira Santo Domingoko jaitsieran, Sondikako BI-30 errepidean eta Txorierrin. Bi puntu horietan errei bat itxita egon da eta zirkulazioa motel ibili da.
Albiste izango dira: EITB Data osasun mentalari buruz, lehendakariaren bilera-sorta eta PISA Txostenaren emaitzak
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Psikiatriako kontsultak bikoiztu egin dira bost urtean
Euskadik 58.100 paziente zituen psikiatria kontsultetan 2019an. 2024an zenbakia ia bikoitza zen: 109.400. Aldi berean, osasun mentalarekin lotutako laneko bajak ere etengabe hazten ari dira, eta 16-25 urteko gazteen artean, esate baterako, sei aldiz handitu dira 2016tik.
75 urtetik gorakoen 10etik ia hiruk antsietatea edo estresa du, baina hazkunde handiena gazteengan eman da
Ondoez psikologikoa ez da berdin azaltzen gizarteko sektore guztietan. Emakumeei gehiago eragiteaz gain, adina ere faktore garrantzitsua da: 75 urtetik gorako herritarren % 28,5ek pairatzen ditu sintomak, baina gazteenak dira (15-24 urte) pandemiaren ondoren osasun mentalaren narriadura gehien nozitu dutenak.
Osasun mentalaren inguruko kontzientzia gero eta handiagoa da euskal gizartean
Azken urteetan handitu egin da ondoez psikologikoren bat pairatzen dutela eta laguntza behar dutela adierazten duten EAEko biztanleen kopurua; 2018an % 13 izatetik 2023an % 22,4 izatera igaro da. Duela ez asko, gaitz horiek ezkutatu egiten ziren, orain publikoki aitortzen hasi gara, baita konponbidea bilatzen ere.
Zer dago PISA txostenaren emaitzen atzean?
Lucas Gortazar Hezkuntza arloko adituak eta Nelida Zaitegi irakasle eta pedagogoak PISA txostenaren emaitzen gakoak azaldu dituzte. Aldagaiak bat baino gehiago diren arren, bat datoz esatean teknologiak eta Adimen Artifizialak eragin zuzena dutela.