Osasun mentalaren inguruko kontzientzia gero eta handiagoa da euskal gizartean
Azken urteetan handitu egin da ondoez psikologikoren bat pairatzen dutela eta laguntza behar dutela adierazten duten EAEko biztanleen kopurua; 2018an % 13 izatetik 2023an % 22,4 izatera igaro da. Duela ez asko, gaitz horiek ezkutatu egiten ziren, orain publikoki aitortzen hasi gara, baita konponbidea bilatzen ere.
Osasun mentala euskal gizartearen kezka handienetako bat bihurtu da azken hamarkadan. Covid-19aren pandemiak inflexio-puntu gisa jardun zuen, eta, gaur egun, gai horrek duen garrantziari buruzko kontzientziazioa handiagoa da: gutxiago ezkutatzen da, gehiago hitz egiten da eta konponbideak bilatzen dira.
EITB Datak egindako azken txostenean, osasun mentalaren prebalentzia, gehien eragiten dien pertsona mota, laguntza profesionalaren eskariaren bilakaera eta gaitzaren adierazpen larriena, suizidioa, aztertu dira.
Txostenaren gako nagusietako bat da azken urtean antsietate- eta depresio-sintomak dituztela adierazten duten biztanleen kopurua handitu egin dela: 2018an % 13 zen, eta 2023an % 22,1era iritsi zen.
Emakumeei eta 75 urtetik gorakoei eragiten die gehien
Hala ere, sufrimendu psikologikoak ez du berdin eragiten gizarteko esparru guztietan. Adierazleen arabera, sintomen gorakada modu ezberdinean banatzen da sexuaren, adinaren eta lan egoeraren arabera.
Alde batetik, genero-arrakalak urteetan zehar irauten du: sintomak dituztela aitortzen duten emakumeen ehunekoa (% 26,5) altuagoa da gizonena baino (% 17,7).
Bestalde, adina ere kontuan hartu beharreko faktorea da. Adin-tarte altuenetan, pertsona gehiagori eragiten dio; 75 urtetik gorako biztanleriaren erdiak baino gehiagok (% 57,1) sintomak dituela adierazten du.
Hala ere, azken urteetan, gazteak izan dira beren osasun-mentalaren narriadura handiena jasan dutenak: prebalentzia % 15,8koa zen pandemia baino lehen eta % 39,4koa 2023an.
Arreta profesionala eskatzen dutenen igoera
Kontzientziazioaren eta sintomen adierazpen horren igoera ematearekin batera, gora egin dute, baita ere, konponbideak eta laguntza profesionala bilatzeko ahalegina egiten dutenen kopuruak. EITB Data azterketak azaleratu duenez, psikiatriako kontsulta batera joaten diren pertsonen ehunekoa bikoiztu egin da bost urtean.
Buru-osasunaren narriaduraren adierazpenik muturrekoena jokabide suizida da. Kasu honetan, bi profil oso desberdin antzeman dira: emakume gazteek (15-24 urte) adierazten dute gehien pentsamendu suizidak dituztela (% 15); 65 urtetik gorako gizonek, berriz, suizidio-tasarik altuena dute.
Horrenbestez, EITB Dataren datuek erakusten dutenez, osasun mentalak ikusgaitasuna irabazi du, eta ezkutatzen den gaia izateari utzi dio, nahiz eta ez dion gizarte osoari berdin eragiten.
Zure interesekoa izan daiteke
75 urtetik gorakoen erdiak baino gehiagok antsietatea edo estresa du, baina hazkunde handiena gazteengan eman da
Ondoez psikologikoa ez da berdin azaltzen gizarteko sektore guztietan. Emakumeei gehiago eragiteaz gain, adina ere faktore garrantzitsua da: 75 urtetik gorako herritarren % 57,1ek pairatzen ditu sintomak, baina gazteenak dira (15-24 urte) pandemiaren ondoren osasun mentalaren narriadura gehien nozitu dutenak.
Psikiatriako kontsultak bikoiztu egin dira bost urtean
Euskadik 58.100 paziente zituen psikiatria kontsultetan 2019an. 2024an zenbakia ia bikoitza zen: 109.400. Aldi berean, osasun mentalarekin lotutako laneko bajak ere etengabe hazten ari dira, eta 16-25 urteko gazteen artean, esate baterako, sei aldiz handitu dira 2016tik.
Zer dago PISA txostenaren emaitzen atzean?
Lucas Gortazar Hezkuntza arloko adituak eta Nelida Zaitegi irakasle eta pedagogoak PISA txostenaren emaitzen gakoak azaldu dituzte. Aldagaiak bat baino gehiago diren arren, bat datoz esatean teknologiak eta Adimen Artifizialak eragin zuzena dutela esatean.
Euskal Herria atzean utzita, Freedom Flotilla Gazara bidean da
Bilbotik Vigora joango da, eta ondoren, Mediterraneoko beste portu batzuetara. Urrian iritsi asmo dute Gazara. Genozidioa, okupazioa eta Palestinako zein Gazako garbiketa etnikoa salatzeko helburuarekin, Israelek ezarritako blokeoa apurtzen saiatuko dira.
Zein mailatan kokatzen dira Euskadi eta Nafarroa munduko gainerako herrialdeen artean PISA txostenean?
Azken txostena astearte honetan argitaratu du ELGAk, eta agerian utzi du atzerakada orokorra izan dela Espainiako Estatuan eta Hegoaldean.
Baso-sute bat piztu da Idiazabalen
15:30 inguruan piztu da sua, Atxurbi eta Txara mendien inguruan. Ertzaintzak jakinarazi duenez, N-1 errepidearen Urtsuarango irteera itxi egin du, badaezpada.
30 urte Alarde mistoaren alde: elkarrizketa, aurrerapausoak emateko bidea
Jaizkibelgo kideek eta erakundeetako ordezkariek Alarde publiko eta parekidea aldarrikatu dute, eta hiru hamarkadako gatazkari irtenbidea emateko elkarrizketaren alde egin dute.
Gimenok azpimarratu du ikasle etorkinen presentziak eragina duela Nafarroaren PISAko emaitzetan
Behin-behineko espetxealdia ezarri diote Gorlizen atxilotutako gizon bati, sexu-askatasunaren kontrako hiru delitu egotzita
24 urteko gazte batek hiru emakumeri eraso zien gauez, aurpegia estalita, sexu-erasoa egiteko asmoz.