65 urtetik gorako gizonek dituzte suizidio-ratio altuenak Hego Euskal Herrian
EITB Data azterlanaren datuek urte arteko aldakuntza gutxi dituen fenomeno bat marrazten dute, baina genero- eta adin-patroi argi batekin: suizidioaren ondoriozko heriotzak hirugarren adineko gizonen artean nabarmentzen den bitartean (36 kasu 100.000 biztanleko), pentsamendu suizidak ugariagoak dira emakume gazteenen artean.
Bere adierazpiderik larrienean, osasun mentalaren narriadurak jokabide suizida eta heriotza ekar ditzake. Suizidioa Prebenitzeko Munduko Eguna dela eta, EITB Data azterlanaren datuek genero- eta adin-patroi argia duen fenomeno bat marrazten dute: suizidio-tasa handiagoa da hirugarren adineko gizonen artean, baina pentsamendu suizidak gehiago agertzen dira emakume gazteenen artean.
Hego Euskal Herriko suizidio ratioa Espainiako Estatuko batez bestekoaren antzekoa da oro har. Gaur egun, Euskadiko eta Nafarroako suizidioen tasa 100.000 biztanleko 8 heriotza ingurukoa da. Gainera, erregistroek erakusten dute txikiak direla urtetik urterako aldakuntzak.
Generoaren eta adinaren arteko aldea
Zifrak sexuaren eta adinaren arabera aztertzerakoan, eredu jakin bat agertzen da. Gizonen heriotza-tasa emakumeena baino handiagoa da adin-tarte guztietan, baina arrisku-faktore handiena hirugarren adinekoa da.
Konparazioak erakusten duenez, espektro demografiko osoko tasarik altuena 65 urtetik gorako gizonei dagokie, 100.000 biztanleko 36 heriotzarekin.
Emakumeen kasuan, intzidentzia nabarmen txikiagoa da, eta 30 eta 64 urte bitarteko adin-tartean ematen dira kasu gehien.
Gazteria eta pentsamendu suizidak
Suizidio-heriotza gehien adineko gizonei badagokie ere, suizidioaren inguruko ideiei dagokienez, profila bestelakoa da oso. Norberaren buruaz beste egitearekin lotutako pentsamenduak ohikoagoak dira pertsona zenbat eta gazteagoa izan, eta emakumeen artean ematen da batez ere.
Datuen arabera, 15-24 urteko gazteen % 11k adierazi du noizbait pentsatu duela bere buruaz beste egitea. Zifra hori % 15eraino handitzen da adin-tarte horretako emakume gazteenen kasuan.
Europako testuingurua
Fokua kontinentera zabalduz, datuek iparralde-hegoalde banaketa argia erakusten dute. Europako erdialdeko eta iparraldeko herrialdeek osasun mentalarekin lotutako gaixotasunengatiko heriotza-tasak (dementziak eta alzheimerra bezalako patologia neurologikoak barne) hegoaldeko herrialdeetan erregistratutakoak baino nabarmen handiagoak dira, gure lurraldea barne.
Zure interesekoa izan daiteke
Abuztua izan da mundu mailan inoiz erregistratu den hilabeterik beroena
Europa osoan, erregistroak daudenetik hirugarren udarik beroena izan da, 2024 eta 2022koen atzetik. Mendebaldeko Europaren kasuan, historiako beroena izan da, 2003koa gaindituz.
Unai Lekuona arabarrak jantzi du txapela Ordiziako LIII. Idiazabal gazta lehiaketan
Araiako Unai Lekuona artzainak irabazi du Ordiziako Idiazabal Gaztaren LIII. Lehiaketa, eta Donostiako El Vaskito jatetxeak eskuratu du gazta irabazlea, 5.400 euroren truke. Urteroko legez, Beti Alai frontoian ikusmin handia sortu aurkeztu diren 49 gaztetatik irabazlea zein izango zen jakiteko: 49 gaztak hartu dute parte bertan: 20 Gipuzkoakoak, 16 Nafarroakoak, 9 Arabakoak eta 4 Bizkaikoak.
Laudioko loteria-saltzaile batek dezimotan 40.000 euro bota zituen zakarrontzira, nahi gabe
Carlos Resa Laudioko loteria-saltzaileak 40.000 euroan baloratutako 6.000 dezimo bota zituen zakarrontzira, nahi gabe, kartoien artean. Gabonetako Loteriako 500 dezimo zeuden (10.000 euro) eta asteko zozketaren beste 5.000 dezimo (30.000 euro). Suhiltzaileei laguntza eskatu zien, eta hiru orduren ondoren, dezimoak erreskatatzea lortu zuten. Gogoan izan zenbaki hau: 55626. Gabonetako loteriarako zortearen zenbakia izango den ospea irabazi du dagoeneko!
Normaltasuna Bizkaiko errepide-sarean, goizean goiz hainbat istripu izan ostean
Auto-ilarak izan dira Santo Domingoko jaitsieran, Sondikako BI-30 errepidean eta Txorierrin. Bi puntu horietan errei bat itxita egon da eta zirkulazioa motel ibili da.
Albiste izango dira: EITB Data osasun mentalari buruz, lehendakariaren bilera-sorta eta PISA Txostenaren emaitzak
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Psikiatriako kontsultak bikoiztu egin dira bost urtean
Euskadik 58.100 paziente zituen psikiatria kontsultetan 2019an. 2024an zenbakia ia bikoitza zen: 109.400. Aldi berean, osasun mentalarekin lotutako laneko bajak ere etengabe hazten ari dira, eta 16-25 urteko gazteen artean, esate baterako, sei aldiz handitu dira 2016tik.
75 urtetik gorakoen 10etik ia hiruk antsietatea edo estresa du, baina hazkunde handiena gazteengan eman da
Ondoez psikologikoa ez da berdin azaltzen gizarteko sektore guztietan. Emakumeei gehiago eragiteaz gain, adina ere faktore garrantzitsua da: 75 urtetik gorako herritarren % 28,5ek pairatzen ditu sintomak, baina gazteenak dira (15-24 urte) pandemiaren ondoren osasun mentalaren narriadura gehien nozitu dutenak.
Osasun mentalaren inguruko kontzientzia gero eta handiagoa da euskal gizartean
Azken urteetan handitu egin da ondoez psikologikoren bat pairatzen dutela eta laguntza behar dutela adierazten duten EAEko biztanleen kopurua; 2018an % 13 izatetik 2023an % 22,4 izatera igaro da. Duela ez asko, gaitz horiek ezkutatu egiten ziren, orain publikoki aitortzen hasi gara, baita konponbidea bilatzen ere.
Zer dago PISA txostenaren emaitzen atzean?
Lucas Gortazar Hezkuntza arloko adituak eta Nelida Zaitegi irakasle eta pedagogoak PISA txostenaren emaitzen gakoak azaldu dituzte. Aldagaiak bat baino gehiago diren arren, bat datoz esatean teknologiak eta Adimen Artifizialak eragin zuzena dutela.