Garaipenaren galerak
Ekialde Hurbila lurralde gatazkatsua izan da historia hizkiz idazten hasi zenetik. Aro Garaikidean, aldiz, israeldar eta palestinarren arteko amaierarik gabeko borrokak, baldintzatu ditu neurri handi batean nazioarteko harremanak eta erakundeen erabakiak. 1947an Nazio Batuek bi estatu sortzeko erabakia hartu zutenetik gerrak, errefuxiatuak, bazterkeria, okupazioa, heriotza eta batez ere gorrotoa bilakatu dira egunerokotasunaren ezaugarri.
Erantzukizunak sekula aldebakarrekoak ez direla izaten onartuta, enfrentamendu honetan ezbairik gabe israeldarrak dira irabazleak eta palestinarrak behin eta berriz galtzaileak. Ez dira bizi diren lurraren jabe, euren joan-etorriak erabat mugatuta dituzte, zer erosi eta zer saldu, non lan egin, zer jan, beste batzuek erabakitzen dute. Gaza,Afrikako natura erreserben antz handia duen lurraldea da. Han animaliak mugi daitezke, jan dezaketen eta naturan libre baleuden ugaldu eta borrokan egin lezakete. Baina ez da natura, animaliek hezia aurkituko dute gehiegi urrutiratu nahi balute eta euren mugimenduak teknologia aurreratuenak kontrolatzen ditu.
Israel ek 1967ko gerran palestinarrei kendutako lurrak, ura eta hiriak bereganatu ditu. Berak ezartzen ditu arauak eta harremanen baldintzak. Israelgo hiritartasuna duten 2 miloi arabiarrek ez dute inongo eraginik han bizi arren, hango parlamentuan parte hartu arren eta itxuraz besteen eskubideen jabe izan arren. Baina urte guzti hauetan, garaipenak bata bestearen atzetik lortu arren, etsaiarekiko nagusitasun ukaezina lortuta, Bigarren Mundu Gerra hasieran pentsaezina litzatekeen boterea eta eragina badu ere, Israel borroka galtzen ari da, batez ere bere buruarekiko borroka.
Lur palestinarretara lehen juduak iritsi zirenean, estatu hebrearra irudikatu ezin zitekeen ametsa zenean, lankidetza, auzolana, komunitatearen garrantzia ziren nagusi. Kibbutzak Mundu guztiarentzat eredu izan ziren. Israelgo estatuaren sortzaileek gizarte demokratikoa eraiki nahi zuten, munduan barreiatuta zeuden judu guztiak jaso, babestu eta elkarbizitza anitz eta oparoan elkartu.
Eta horrelako batzuk lortu zituzten, baina kanpotik jasotako erasoek, eraso horiei eman dizkieten erantzunek, eta ziur aski juduei, horrenbeste urtetan herri gisa irauteko aukera eman dien kemenak, ustekabeko ondorioak izan dituzte. Israelen judu ortodoxoen kopurua neurri gabe handitu da, %15 dira gaur egun eta kopurua etenik gabe handitzen ari da. Hauek jarrera itsu eta gogorrenak zabaldu dituzte gizartean, fanatismoa bihurtu dute harremanen ardatz. Palestinarrekiko harremanetan ia edozein jokaera zilegi bihurtu dute, haurren hilketak edo lurrean zaurituta dagoenari tiro egitea zilegi dela uste dutenak gero eta gehiago dira, eta "terrorismoari" aurre egiteko edozer gauza onartzeko prest dira gero eta israeldar gehiago.
Borrokatu nahi zuten hura, fundamentalismoa, ezberdinarekiko gorrotoa, bazterkeria, gizarte itxi eta iluna, indarraren nagusitasuna eta pentsaera bakarra, gero eta nabariagoak dira Ekialde Hurbileko demokrazia bakarra omen den honetan.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.