Gertakizunak

Pekingo Tiananmengo plazan orain dela 30 urte gertatutakoa historia garaikidearen irudi bihurtu da zalantzarik gabe. Berlingo harresiaren suntsiketa historiaren amaieraren lehen pausoa izan zen pentsalari zenbaiten aburuz, beste batzuek diote hasieraren leherketa dela. Mijail Gorvachov ekaitzak hezi zituen aztia da Mendebaldearentzat; traidore ustela bere herrikide askorentzat.

Historia ezustekoen katea da, gertaera orok amaitu arte ez digutelako erakusten bere emaitza. Gero, gainera, bakoitzak ustez gertatutako hori bere iritzi, pentsakera eta bizipenen arabera kontatu eta idatziko du. Sobiet Batasunaren erorketa eta Europako ekialdeko herrialdeen estatu egituraketaren aldaketa, arrazoi eta eragile askoren ondorio izan zen, baina Gorvachoven ausardia eta bulkada erabakigarriak izan ziren. Agintera iritsi zenetik iraganeko garai ilunak gainditzeko gardentasuna aldarrikatu zuen, herriek eta pertsonok ditugun oinarrizko eskubideak eskuratzeko, ”perestroika” berregituraketa eta berrikuntzak jarri zituen mahai gainean. Bere hitzek eman zieten zilegitasuna Europa osoan piztu eta garatu ziren mugimenduei. Demokrazia, parte-hartzea, lankidetza, elkarbizitza baketsua, armak murriztea eta armategietan sartzeko beharra…

Sobiet Batasuneko Alderdi Komunistako azken idazkari nagusiak nazioarteko harremanak eta munduaren oreka irauli zituen. Gorvachoven balentrien oihartzuna Txinaraino iritsi zen. Hango gazteek eta ikasleek estatuaren egitura astunetatik askatzeko deia egin zuten eta kalera irten ziren ordura arte ezagutu gabeko kemena eta indarra erakutsiaz. Munduko Alderdi Komunista haundienaren oinarriek dar-dar egin zuten. Zuzendaritza zatitu egin zen gertatzen ari zenari eman beharreko erantzuna finkatzeko eztabaidetan. Azkenean, jarrera gogorrena nagusitu zen Komite Zentralean, soldaduak eta tankeak bidali zituzten Tiananmenen elkartutako manifestarien aurka, eta itxuraz benetako sarraskia egin zuten, oraindik inork ez baitaki zenbat jende hil eta atxilotu zuten ekainaren lauko gauean.

1989 hartan, Gorvachov miresmenaren aldarean zeukan nunduak oso gogor gaitzetsi zuen Txinako agintari komunisten jokaera. Zigorrak ezarri zizkieten eta hartu-eman politikoak eten. Gorvachov aukeratu zutenean Sobiet Batasuneko agintari gorena izateko, edo Txinako ikasleek kalera irteteko erabakia hartu zutenean, inork ez zekien zer gerta zitekeen, nola erantzungo zuten herritarrek eta agintariek, zein izango zen piztutako suaren ondorioa. Gorvachov historiaren sotora bidlai genuen aspaldi; Txinako agintariak eraginkortasunaren eta fidagarritasunaren eredu bihurtu zaizkigu.