Gertakizunak
Pekingo Tiananmengo plazan orain dela 30 urte gertatutakoa historia garaikidearen irudi bihurtu da zalantzarik gabe. Berlingo harresiaren suntsiketa historiaren amaieraren lehen pausoa izan zen pentsalari zenbaiten aburuz, beste batzuek diote hasieraren leherketa dela. Mijail Gorvachov ekaitzak hezi zituen aztia da Mendebaldearentzat; traidore ustela bere herrikide askorentzat.
Historia ezustekoen katea da, gertaera orok amaitu arte ez digutelako erakusten bere emaitza. Gero, gainera, bakoitzak ustez gertatutako hori bere iritzi, pentsakera eta bizipenen arabera kontatu eta idatziko du. Sobiet Batasunaren erorketa eta Europako ekialdeko herrialdeen estatu egituraketaren aldaketa, arrazoi eta eragile askoren ondorio izan zen, baina Gorvachoven ausardia eta bulkada erabakigarriak izan ziren. Agintera iritsi zenetik iraganeko garai ilunak gainditzeko gardentasuna aldarrikatu zuen, herriek eta pertsonok ditugun oinarrizko eskubideak eskuratzeko, ”perestroika” berregituraketa eta berrikuntzak jarri zituen mahai gainean. Bere hitzek eman zieten zilegitasuna Europa osoan piztu eta garatu ziren mugimenduei. Demokrazia, parte-hartzea, lankidetza, elkarbizitza baketsua, armak murriztea eta armategietan sartzeko beharra…
Sobiet Batasuneko Alderdi Komunistako azken idazkari nagusiak nazioarteko harremanak eta munduaren oreka irauli zituen. Gorvachoven balentrien oihartzuna Txinaraino iritsi zen. Hango gazteek eta ikasleek estatuaren egitura astunetatik askatzeko deia egin zuten eta kalera irten ziren ordura arte ezagutu gabeko kemena eta indarra erakutsiaz. Munduko Alderdi Komunista haundienaren oinarriek dar-dar egin zuten. Zuzendaritza zatitu egin zen gertatzen ari zenari eman beharreko erantzuna finkatzeko eztabaidetan. Azkenean, jarrera gogorrena nagusitu zen Komite Zentralean, soldaduak eta tankeak bidali zituzten Tiananmenen elkartutako manifestarien aurka, eta itxuraz benetako sarraskia egin zuten, oraindik inork ez baitaki zenbat jende hil eta atxilotu zuten ekainaren lauko gauean.
1989 hartan, Gorvachov miresmenaren aldarean zeukan nunduak oso gogor gaitzetsi zuen Txinako agintari komunisten jokaera. Zigorrak ezarri zizkieten eta hartu-eman politikoak eten. Gorvachov aukeratu zutenean Sobiet Batasuneko agintari gorena izateko, edo Txinako ikasleek kalera irteteko erabakia hartu zutenean, inork ez zekien zer gerta zitekeen, nola erantzungo zuten herritarrek eta agintariek, zein izango zen piztutako suaren ondorioa. Gorvachov historiaren sotora bidlai genuen aspaldi; Txinako agintariak eraginkortasunaren eta fidagarritasunaren eredu bihurtu zaizkigu.
Zure interesekoa izan daiteke
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.