Demokrazia orain

Politikagintzaren historian gehien erabili den hitza "demokrazia" da. Eskuinekoek, ezkerrekoek, iraultzaileek, faxistek eta eskuin muturrekoek, guztiek apaindu dute euren burua kontrakotasunik onartzen ez duen elea izenburuan jarrita. Guztiok omen gara demokratak, baina gaur egun munduan gehiago dira demokratikoak ez diren sistemen-pean bizi diren pertsonak, oinarrizko eskubideak babestuta dituztenak baino.

Hitz borobil orori gertatzen zaiona laburbildu genezake hemen, sekula beteko ez den desira baita. Demokraziak ezin du perfektua izan, edozein egoeratan hobetu beharrekoa da, baina gehienetan ez genuke eragozpenik izango demokratikoa den gizartea eta beste zerbait den erregimenaren artean.

Egun hauetan milaka eta milaka lagun irten dira Hong Kongo kaleetara, bertako legebiltzarra Txinara estraditatzeko aukera emango duen legea aztertzen ari delako. Hong Kondarren iritziz, lege horrek bertako demokrazia suntsituko du. 1997an Erresuma Batuak Txinaren ardurapen utzi zuenean bere kolonia, Pekinek "herrialde bat, bi sistema" izeneko goiburua onartu zuen, prest azaldu zen Txinako biztanleei onartzen ez dizkien parte hartzea eta eskubideen babesa Hong Kongen errespetatzeko.

Errusian protesta gogorrak izan dira aste honetan adierazpen askatasuna aldarrikatzeko eta gobernuak oinarrizko eskubideei behin eta berriz egiten dizkien erasoak salatzeko. Turkian, Tayip Erdogan presidenteak aspaldi erabaki zuen bera dela demokrazia, eta erakundeek ez dutela inongo garrantzirik. Afrikako herrialde gehienetan aldiro-aldiro botoa ematen dute herritarrek, baina zaila gerta lekiguke demokraziaren arrastoren bat aurkitzea nonbaiten.

Hitzaren etimologiara joko bagenu "herriaren gobernua" litzateke esanahia, baina herrialde garatuetan hori baino dezente gehiago da: eskubideen errespetua, erabakien aurrean berdintzen gaituen legea, oinarrizko beharrak asetzeko ahalegina egingo duen gizartea, duintasuna eta ongizatea helburu dituena… Esan ohi da ezin dugula zerbaiten falta sumatu ezagutzen ez badugu. Helburu bat izateko zer nahi dugun zehaztu behar dugu, eta leku askotan ez dute inoiz demokraziarik ezagutu, gizartearen antolaketaren ardura erregeen, enperadoreen edo funtzionarioen esku izan delako. Eta demokrazia ikasketa ere bada, entzun, gure burua ukatu eta arrazoia gure aurkarien irizpideetan egon litekeela onartu. Hori, eta gure ordezkariak aukeratzeko eskubidea. Eta kalera irteten garenean edo estatuarekin harremanetan mesfidantzarik eta beldurrik ez izatea. Eta gaizki, ahul edo gaixorik gaudenean babesa eta zaintza izatea. Eta legea urratzen dugunean beste edozeinen tratu bera jasotzea. Eta…