Hiri hotza

Sekula lo hartzen ez duen hirian argiak itzalita daude. Zarata, nahasmena, kolore askotako iragarkiak iragana dira, horien ordez begi beldurtiak, estalitako aurpegi arrotzak eta ziurgabetasuna nagusitu dira. Modernotasunaren irudia, munduko metropolia, kulturaren ardatzen eta portaera joeren eredua… Betikoa eta betirako zirudiena jota dago, tristurak ilunduta, biharko egunik ez balego legez.

Orain dela hilabete gutxi, orain aspaldiko iragana dirudien horretan, Estatu Batuak herrialde indartsu eta boteretsu gisa azaltzen zitzaizkigun. Presidentea, beti lekuz kanpo dauden horietako pailazo tristea iruditu arren, herrialdeak indartsu segitzen zuen, gizartean kemena ez zen falta eta ekonomian iparra adierazten zigun beste guztioi.

Baina halako batean, erraldoiak agerian utzi dizkigu ahuldade guztiak. 20 milioi lanpostu haizeak eraman ditu krisiak osto lehorrak bailiran. Osasun sareak berriro erakutsi digu, beste inork baino diru gehiago gastatu arren, ez dituela gehiengoaren oinarrizko beharrak asetzen. 30 milioi inongo babesik gabe daude, aseguruak dituztenek aldiz ez dakite zenbat diru beharko duten ospitaleko atea zeharkatu ondoren, noraino babestuko dituen urrearen prezioan ordaindutakoak.

1929n John Steinbeck idazle handiak, "Amorruaren mahatsak" izeneko liburu bikainean kontatu zigun herri oso baten sufrimendua, lan bila alde batetik bestera zebiltzan familien istorioak, haurren gosea uxatzeko gurasoek egindako ahalegina, egun batetik bestera pobre bihurtutako langile harroen gainbehera. Egun hauetan, jantoki publikoetan, jaki bankuetan, janaria banatzen ari diren erakundeetan ikusten ditugun ilara luze horiek, garai haiek ekartzen dizkigute gogora. Mundua egun batetik bestera aldatu zen orduan ere, mugarik gabe aberastasuna sortzea posible zela uste zuten haiek, egun bakar batean jabetu ziren urrea eta ikatza mehategi beretsuetan sortzen dela.

Estatu Batuek iaz 700 mila milioi dolar gastatu zituzten defentsa arloan, euren burua babestu eta besteok ohartu gintezen, ez dugula zer eginik beraien kontra hasi ezkero. Baina dirutza ikaragarri horrek ez ditu babestu, zomorro ikusezinak babes hesi guztiak gainditu ditu eta aste gutxitan, Estatu Batuek Vietnamen izandako bajak bikoiztu egin ditu.

Pandemiak beldurra zabaldu du, kezka sakondu eta etorkizuna belztu. Horrelako egoeratan sinistu nahi dugu jasaten ari garen horrek hobeak egingo gaituela, zer edo zer ikasteko balioko digula. Ez da hala izango seguruenera, baina zalantzarik gabe egiaztatu dugu indartsuenak, garaiezinak uste genituenak, indarraren eta boterearen irudiak, egun batetik bestera eror daitezkela, ezkutatu nahi zuten guztia agerian utziaz.