Liberal independentistek irabazi dituzte Groenlandiako Parlamenturako hauteskundeak

Demokratek —Danimarkaren independentzia mailakatua babesten duen alderdi politiko liberalak— irabazi dituzte hauteskundeak Groenlandian, botoen % 29,9 eskuratuta, Hauteskunde Batzordeak zenbaketa osatu ondoren argitaratutako aurretiazko emaitzen arabera.

Alderdi politiko horrek ezustekoa eman du hauteskunde egunean, eta % 20,9 hobetu ditu emaitzak 2021ekoekin alderatuta. Bigarren postuan Naleraqeko independentistak daude, botoen % 24,5 lortuta (azken hauteskundeetan baino % 12,5 gehiago).

Horrela, oposizioko bi alderdiak (Demokratak eta Naleraq) izan dira bozkatuenak, eta, beraz, Groenlandiako Parlamentu (Inatsisartut) eserleku gehien izango dituzte. Biak daude Danimarkaren independentziaren alde, baina ez datoz bat aldaketaren erritmoari dagokionez.

Demokraten eta Naleraqen atzetik, orain arteko ezkerreko gobernu koalizioa dago: Inuit Ataqatigiit (% 21,4) eta Siumut (% 14,7), aurreko hauteskundeetan lortutako botoen erdia inguru galduta. Izan ere, inkesten arabera, alderdi gogokoenak bi horiek ziren, azken urteotan Groenlandiako politikan nagusi izan dira eta.

Bosgarren postuan Atassut alderdi liberal-kontserbadore eta unionista geratu da, babesen % 7,3rekin, duela lau urte baino % 0,4 gehiago. Qulleq alderdia Naleraq eta Siumuteko kide ohiek osatu zuten 2023an, eta azken postuan geratu da boto-txartelen % 1,1ekin.

Hauteskunde prozesu hau mundu mailako ezohiko arretarekin egiten ari dira, Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak independentzia lortu nahi duen Danimarkako eskualde autonomoaren kontrola bere gain hartu nahi duela berretsi ondoren.

Lurraldeari buruz egindako erreklamazioek, zalantzarik gabe, Artikoan duten kokapen geoestrategikoagatik eta baliabide naturaletan duten aberastasunagatik datoz; izan ere, 41.000 pertsona inguru erregistratuta daude, hein handi batean bizitzeko modukoa ez den eremua delako eta lurraldearen % 80 betiko izotzpean dagoelako.

Lehen agintaldian Groenlandia erosteko eskaintza aurkeztu zion Trumpek Danimarkari, eta AEBk uhartearen segurtasuna zaintzen jarraituko duela ziurtatu du. 50eko hamarkadatik Pituffik espazio-basea du AEBk uhartearen ipar-mendebaldean. Hala ere, 'Groenlandia ez dago salgai' da Groenlandian eta Danimarkan gehien errepikatu den esaldietako bat.

Groenlandiarrek autogobernuaren aldeko botoa eman zuten 2009an, independentziarako bidea ere ezarri zuen erreferendum batean. Groenlandiar gehienak Danimarkaren kontrola kentzearen aldekoak dira, moneta, defentsa eta kanpo-politikan erabakitzen baitu, baina ez dakite nola eta noiz, Kopenhagek Groenlandiako aurrekontuaren erdia baino gehiago ematen baitu enpleguko, osasuneko eta hezkuntzako oinarrizko zerbitzuak betetzeko.