Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Netanyahuren eta Somalilandiako presidentearen arteko bideokonferentzia. Argazkia: @netanyahu
Israelek Somalilandiako eskualde erdiautonomoa aitortu izanak fokupean jarri du atzera Somalia iparraldean kokatutako eta 1991an bere burua errepublikatzat izendatutako eskualde hori. Somalian Siad Barreren erregimena erori ostean aldarrikatu zuen independentzia Somalilandiak, baina, Israel izan da erabaki horren legezkotasuna onartzen aurrena.
Netanyahuk “Abrahameko Akordioen izpiritua”-ren luzapen gisa aurkeztu du erabakia, eta lurrikara diplomatikoa eragin du nazioartean. Somaliako gobernuaren arbuio irmoaz gain, nazioarteko komunitate osoaren errefusa eragin du, Somaliaren subiranotasuna eta lurralde-osotasunaren alde eginda. Taiwan izan da iragarpena txalotzen bakarra.
Netanyahuk zuzenean, dei bidez, eman zion jakitera bere erabakiaren berri Abdirahman Mohamed Abdulahi Somalilandiako presidenteari, Israelek inguru horretako elkarlanak sustatzeko ahaleginean. Mugimenduari berehala erantzun zion Somaliako gobernuak: Parlamentuak “baliogabe” jo zuen aitorpena ez-ohiko batzar batean, Nazioarteko Zuzenbidearen kontra zihoala argudiatuta.
Somaliako presidente Hasan Sheij Mohamudek salatu egin zuen Israelen “erasoa” eta ohartarazi zuen eskualdearen “egonkortasuna arriskuan” jartzeaz gain, “muturreko elementuak” biziberritu zitzakeela, hala nola, Al Shabaab taldea, Al Qaedari lotua eta Netanyahuren erabakiaren aurka agertu dena.
Funtsezko kokapen geoestrategikoa
Israelen mugimendu honek Somalilandia eztabaida geoestrategiko baten erdian kokatzen du. Aitorpenkin gabeko lurraldea izanik ere, gobernu autonomo funtzionala du azken hiru hamarkadetan, eta Somaliako eskualde egonkor eta demokratikoenetakotzat jotzen da.
Somalilandiaren gakoa bere kokapena da. Adengo golkoaren parean 100 kilometroko kosta du, Yemen parez pare duela eta munduko itsas-komertzioaren zati oso esanguratsua igarotzen den Bab el Mandeb itsasarte estrategikotik oso hurbil.
Israelen aitortza honen aurretik izan zen beste akordio polemikorik. Izan ere, 2024an Somalilandiak eta Etiopiak elkar-ulertze akordio bat sinatu zuten, zeinaren bidez Adis Abebak itsasora sarbidea lortu nahi zuen, etorkizun batean Somalilandia aitortzearen truke. Gaur gaurkoz, ez da halakorik lur-gainean materializatu.
Bi hitzarmen horiek eskualdearen kokapen estrategikoa probestu nahi dute eta Somaliaren subiranotasunaren kontrako eraso zuzentzat hartu dira.
Nazioarteko erreakzioak eta beldurrak
Israelek emandako pausoa txalotu dute Somalilandiako agintariek, euren helburu independentistentzat garaipen historiko gisa ikusten baitute. Baina erabakia arbuiatu dute Afrikar Batasunak, Liga Arabiarrak, Turkiak -Mogadiscioren aliatu sendoa, herrialdean base militar handia duena-, Iranek, Palestinako gobernuak, Hamas mugimenduak eta Yemengo errebelde huthiek, Israelek inguru horretan martxan duen joko geopolitikoan kokatzen baitute neurria.
Horien guztien artean piztu dituen kezka eta beldur nagusienetako bat da Israelek Somalilandiarekin akordio militarrak eta segurtasun arlokoak lortzea, eta horien bitartez, Yemengo kosta parean base militarrak eraikitzea; azken urteotan herrialde horren kontra bonbardaketa ugari egin ditu Israelek, huthiek Gazako genozidioari erantzun gisa Israeli eraso egin ondotik.
Era berean, agintari palestinarrek eta Hamasek ohartarazi dute Israelgo gobernuak Somalilandian birkokatu nahiko dituela agian Gazako herritarrak, bertatik botata. Somalilandiako agintariek, ordea, baztertu egin dute aukera hori mahai gainean dagoenik.
Turkiak, bere aldetik, mesfidati begiratzen dio Israelen erabakiari -Sirian elkarren kontra ari dira-, bereziki Somalian inbertsio handiak dituelako Turkiak. Ankarak bertan du, esaterako, Turkiaz kanpoko base militarrik handiena. Gobernu turkiarrak, gainera, babes handia eman izan dio Somaliako armadari Al Shabaaben kontrako borrokan eta Mogadiscioren bazkide nagusienetakoa da.
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Zure interesekoa izan daiteke
Pentagonoak kargutik kendu du AEBko Armadako Estatu Nagusiko burua
Erasoen gorakadaren erdian, Randy Georgek agintea utzi du eta Trumpek bere erretorika belizista areagotu du.
Artemis II misio espaziala Ilargira bidean da jada
Bidaia tripulatuak bueltan dira Ilargira, 50 urteren ostean, baina oraingoan ez da ilargiratzerik aurreikusi.
Trumpek kargutik kendu du Pam Bondi fiskal nagusia, Espstein auziaren kudeaketarekin hainbat desadostasun izan ostean
AEBko presidenteak 2024ko azaroan jarri zuen karguan, baina denbora horretan hainbat enfrentamendu izan dituzte. Todd Blanchek ordezkatuko du Bondi, Trump presidente izan aurretik jasotako lau inputazio penaletan defendatu zuen abokatuak, alegia.
Amazonek Bahrainen duen zentro baten aurkako erasoa egin duela aldarrikatu du Iranek
Irango Guardia Iraultzaileak Microsoft, Apple, Google, Meta, Boeing, Tesla eta beste 14 enpresaren aurkako erasoak egiteko mehatxua egin zuen asteartean, Iranen kontrako "operazio terroristetan parte hartzea" leporatuta.
Erreskate faltsuak gauzatzen zituen sare bat desegin dute Nepalen
Mendizaleei iruzur egiten saiatzen ziren, beharrezkoak ez ziren ebakuazio medikoen bidez. Agintariek faltsututako 171 erreskate baieztatu dituzte 2022tik 2025era. Ikerketak zabalik jarraitzen du, eta ez da baztertzen kaltetuen kopurua handitzea.
Texasko petrolioak ia % 13 egin du gora, gerra laster amaitzeko zantzurik ez dagoelako
Trumpen azken agerraldiak gerra azkar amaitzeko itxaropena zapuztu du inbertsiogileen artean. Wall Streetek % 1,28 egin du behera, Trumpek Irani "gogor" erasotzen jarraituko duela iragarri ostean.
Artemis II-ko komuna, Ilargira bueltatzeko misioa kolokan jarri duen ustekabea
Tripulazioak akats bat antzeman zuen Orion ontziko hondakinen sisteman. Hala ere, arazoa konpondu zuten, aireratu eta ordu batzuk geroago, misioa arriskuan jarri gabe.
Albiste izango da: "Artemis II" ilargi-bidaia, NAN digitala mugikorrean eta Balmasedako prozesioa
Orain-eko albisteen laburpena, minutu batean.
AEB Iranen dituen helburuak betetzetik gertu dagoela ziurtatu du Trumpek, eta eraso gehiago iragarri ditu
AEBko presidenteak aste gutxi barru aurreikusten du gerraren amaiera, eta Ormuzko itsasartea "modu naturalean" irekiko dela dio. Bien bitartean, Teheranek ukatu egin du su-etena eskatu izana.
"Artemis II" aireratu da Ilargira bidean
NASAko tripulazioa Lurreko orbitan erabat sartu da, eta 10 eguneko bidaiari ekin dio. Gorabehera txikiak izan dira jaurtiketan, baina konpondu dituzte.