Emakumearen Eguna, emakumeen erronka
Emakumearen Nazioarteko Eguna da gaur, martxoak 8, emakumezkoen eta gizonezkoen arteko berdintasuna sustatzea eta horren aldeko borroka babestea helburu duen eguna, hain zuzen.
Orain arte asko lortu bada ere, asko dago egiteko. LAB sindikatuak Soldata Berdinatasunaren Egunean esan zuenez, emakumezkoen soldatak bataz beste % 33,6 hazi beharko lirateke Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan gizonezkoek beste kobratzeko.
Bestera esanda, emakumezkoek gizonezkoek baino 7.489 euro gutxiago kobratzen dute EAEn eta 8.496 euro gutxiago Nafarroan.
Horren ildotik mintzatu zen Emakunde Emakumearen Euskal Institutua ere, bere esanetan, soldata ezberdintasunaren arrazoiak aztertzeko orduan "lan segregazioa" aipatu du Emakundek. Horren arabera, emakumeak lan mota jakin batzuetan aritzen dira edota buruzagitzan aritzea oztopatzen zaie. Segregazio horren erruz, "emakumeentzako lanak" daude, soldata baxuagoak dituztenak, Emakunderen esanetan.
Horrez gain, bada beste faktore bat; zenbaitetan lan malguagoak bilatzen dituzte emakumeek familia eta lana uztartzeko. Hala, EAEn andrazko beharginen % 80k lanaldi partziala dute.
Bestalde, etxetik kanpo lan egiten duten emakumeek 4,5 ordu ematen dituzte egunean 15 urtetik beherako seme-alabak zaintzen Euskal Autonomia Erkidegoan; aitzitik, gizonezkoek 2,9 ordu igarotzen dituzten zaintza lanetan, atzo bertan Eustat Euskal Estatistika Erakundeak argitaratutako datuen arabera.
Emakume okupatuen erdiek 5 ordu edo gehiago pasatzen dituzte egunero seme-alabak zaintzen eta % 14,7k, berriz, denbora hori igarotzen dute mendeko pertsonak zaintzen. Bestalde, lanean ari diren gizonen erdiek 2 ordu edo gutxiago pasatzen dituzte adingabeak zaintzen.
Emakume palestinarrak, jantzi lantegi batean. Argazkia: EFE
Manifestazioak han-hemenka
Euskal Herriko Koordinadora Feministak manifestazioak deitu ditu gaurko, Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira. Halaber, asteazken honetarako mundu mailan deitutako geldialdiari atxikimendua eskaini dio.
Euskal Herriko bost hiritan egingo diren manifestazioen artetik Baionakoa izango da goiztiarrena; izan ere, 18:30ean aterako da udaletxetik. Jarraian, 19:00etan, Donostiaren txanda izango da eta Boulevarretik abiatuko da.
Ondoren, Donostiak Bilbori pasatuko dio lekukoa; Bilbokoa, 19:30ean hasiko da Arriagatik. Azkenik, Iruñeko eta Gasteizko mobilizazioak 20:00etan hasiko dira, hurrenez hurren, San Anton plazatik eta Gaztelu plazatik.
'Berdintasuna nire baitan ere hasten da'
Emakundek berdintasuna sustatzen duten jarrera eta ekintza pertsonalak goraipatu nahi ditu aurtengo Emakumearen Egunean.
'Berdintasuna nire baitan ere hasten da' lelopean, norbere inguru hurbilenean jarrera eredugarriak dituzten hainbat pertsonak izan dira eredugarri erakundearentzat.
Hala, kanpainak bizitzaren hainbat esparrutako adibideak erakutsi ditu, adibidez: txiste matxistarik ez partekatzea erabakitzen duen gizon bat, eta publizitate sexista erabiltzen dituzten produktuak gehiago ez erostea erabakitzen duen emakume bat.
Bestalde, gaur #BerdintasunaEgitenDut etiketa sare sozialetan erabiltzeko deia egin dute.
Hau da Emakumearen Egunaren Kronologia (Iturria: NBE)
1909: AEBko Adlerdi Sozialistak egindako deklarazio bati jarraiki, Emakumearen Egun Nazionala ospatu zen otsailaren 28an estatu guztietan, eta hala jarraitu zuten eguten otsailaren azken igandeetan, 1013ra arte.
1910: Internazionalak, Kopenhagen bildatua zegoela, nazioartera eraman zuen Emakumearen Eguna, emakumearen eskubideen alde eta surfragio unibertsala lortzeko asmoz. Proposamena aho batez onartu zuten 17 herrialdetatik etorritako 100 emakumeek, horien artean, Finlandiako Parlamentuan ordezkaritza lortu zuten lehen hiru emakumeak ere bazeuden. Ez zuten data zehatza erabaki.
1911: Kopenhagen aurreko urtean hartutako erabakiaren ondorioz, Emakumearen Nazioarteko Eguna ospatu zen lehen aldiz (martxoaren 19an), Alemanian, Austrian, Danimarkan eta Suitzan; egindako mitinetan milioi bat pertsona baino gehiago izan ziren, emakumezkoak zein gizonezkoak. Bozkatzeko eta kargu publikoak izateko eskubideak ez ezik, lanerako, lan hezkuntzarako eta lanean diskriminazioa ez jasateko eskubideak ere eskatu zituzten.
1913-1914: Lehen Mundu Gerraren bezperan Bakearen aldeko mugimenduak eratu ziren garaian, Errusiako emakumeek Emakumearen Nazioarteko Egunarekin bat egin zuten lehen aldiz, 1913ko otsailean. Europan, emakumeek hitzaldiak egin zituzten hurrengo urteko martxoaren 8ko bueltan, gainerako emakumeei elkartasuna adierazteko.
1917: Gerran hildako bi milioi soldadu errusiarren ostean, Errusiako emakumeek otsailaren azken igandea aukeratu zuten greba egiteko, "bakea eta ogiaren" alde. Politikariek greba egitea kritikatu zuten, baina emakumeek egitea erabaki zuten, edonola ere. Gainerakoa historia da: handik lau egunera Zarrek uko egin zion erregetzari, halabeharrez, eta behin behineko gobernuak bozkatzeko eskubidea eman zien emakumeei. Egun historiko hori otsailaren 23a zen, Errusian orduan erabiltzen zuten juliotar egutegiaren arabera, edo martxoaren 8a, georgiar egutegiaren arabera.
1975: Emakumearen Nazioarteko Urtearekin batera, Nazio Batuen Erakundeak Emakumearen Nazioarteko Eguna osptau zuen aurrenekoz.
1995: Beijingeko Plataforma eta Adierazpena historikoa 189 gobernuk sinatu zuten orain 22 urte, eta emakumeen eskubideak gauzatzeko bide-orria ezarri zuen
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek "nazioarteko zuzenbidea urratu" duela salatu dute Iruñean
Elkarretaratzean, atxilotutako bi ekintzaileak askatzeko eta ontziei Gazara iristen eta laguntza humanitarioa ematen uzteko eskatu dute, besteak beste.
Putzu handiak egin dira Jundizko industrialdean euriteen ondorioz eta urak trenbidea zein errepideak hartu ditu
Iluntzean Gasteizen bota duen erauntsiak putzu ikaragarriak sortu ditu Jundizko industrialdean. Irun eta Madril lotzen dituen trenbideko zati bat urak hartu du. Industrialdeko errepideak ere hartu ditu urak, eta ibilgailuak kontu handiz igaro behar izan dute bertatik.
1.500 emakumek erasoak jasan dituzte Euskadin martxora arte, % 69,4k bikotekideek edo bikotekide ohiek eragindakoak
Delitu motaren arabera sailkatuta, ugaritu egin da familia barruko indarkeria —ez ditu bikotekideak edo bikotekide ohiak kontuan hartzen—. Guztira, 298 biktima izan dira martxora arte, hau da, aurreko urtean baino % 11,6 gehiago, Emakumearen Euskal Erakundeak (Emakunde) bildutako datuen arabera.
Astelehenean epaituko dute Baionako bestetan Eric Courdyren hilketagatik auzipetutako Jerome Verin boxeolari ohia
2024ko uztailaren 11n, Baionako bestetan, Eric Courdyri eraso egin zion Jerome Verin boxeolari ohiak, eztabaida baten ostean, autobus geraleku batean. Sei egun koman eman ondoren hil zen Courdy.
Foruzaingoak aisiarako bederatzi lokal erregistratu ditu Iruñerriko bost udalerritan
Operazioan, 20 akta ireki dituzte, drogak konfiskatzeagatik, eta hiru pertsona salatu dituzte, erresistentzia eta desobedientzia egotzita, eta beste bi, debekatutako armak eramateagatik.
Muskizen piztutako sutearen ondorioz 40 familia urik eta gasik gabe daude
Udalak behin-behineko komun batzuk jarri dizkie kalean, eta kiroldegira joan behar dute garbitasunetarako. Oinarrizko zerbitzu horiek lehenbailehen berreskuratzeko, buru-belarri ari dira lanean. Sua garajean hasi zen, eta Ertzaintzak gertatukoa ikertzen jarraitzen du.
Astelehen honetan hasiko da Maialen Mazonen ustezko hiltzailearen aurkako epaiketa
Hilaren 15era arte dago programatuta, eta herri epaimahaia osatuko duten herritarrak aukeratuta hasiko da. Akusazioek 45 urteko kartzela zigorra eskatzen dute ustezko hiltzailearentzat, Zigor Kodeak baimentzen duen zigorrik handiena.
Leon XIV.a aita santuak lehendakaria hartuko du Vatikanoan maiatzaren 13an
Egun horretan egingo den audientzia orokorrera gonbidatu du. Eusko Jaurlaritzaren arabera, balio handiko topaketa izango da, eta Euskadik nazioartean duen presentzia instituzionala indartuko du.
72 urteko mendizale bat hil da Serantesen
Bizkaiko mendiaren hegal batean aurkitu zuten hilda, hainbat orduz haren bila aritu ondoren.
Komunean kaka egiterakoan jarrera hobetzeko gailu bat diseinatu dute Iturgoiengo lau bizilagunek
Osasuna eta ergonomia uztartzen dituen ekimen berritzaile horren atzean Asier eta Iñigo Arabaolaza, Joseba Imaz eta Jose Antonio Lazcano daude; 'Naturpos' gailuaren sortzaileak. Oso sistema erraza erabiltzen du gailuak. Hankak altxarazten dizkio erabiltzaileari, nolabait gorputzaren jarrera naturala har dezan.