Urtero 3.400 minbizi kasu berri Nafarroan, horietako % 59 gizonezkoetan
Urtero 3.400 minbizi kasu berri inguru diagnostikatzen dituzte Nafarroan, horietako % 59 gizonezkoetan eta 68 urteko batezbestekoarekin, eta % 41 emakumezkoetan, 66 urteko batezbestekoarekin.
Fernando Dominguez Osasun kontseilariak prentsaurrekoa eman du ostegun honetan. Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Egunaren (otsailak 4) bezperan, datuen berri eman du kontseilariak.
Foru Erkidegoan biriketako minbizia heriotza goiztiarren (75 urte baino lehen) arrazoi nagusia da gizonezko zein emakumezkoetan, zehaztu duenez. 2017an 1.586 pertsona hil ziren Nafarroan minbiziaren ondorioz, % 61 gizonezkoak.
100.000 biztanleko 341 minbizi kasu gizonezkoetan eta 208 emakumezkoetan; hori da minbiziaren eragina Nafarroan. Kopurua, Espainiako Estatuan ematen denaren antzekoa da.
Azken hamarkadetan diagnostikatu dituzten minbizi kasuen kopuruak “gora egin du etengabe”, Dominguezek jakitera eman duenez.
“1988-2002 epearekin alderatuta, 2008tik 2013ra bitartean kasuek batezbeste % 29 egin dute gora urtero”, azaldu du kontseilariak. Emakumezkoetan igoera handiagoa izan dela erantsi du, % 31koa.
Gorakada horren atzean, besteak beste, biztanleriaren zaharkitzearekin lotutako aldaketa demografikoak eta arrisku faktoreak daude: substantzia kantzerigeno anitzen eragina, alkohol eta tabako kontsumoa, ariketa fisiko falta eta obesitatea.
Gizonezkoetan eragin handiena prostata minbiziak (% 20) dauka, eta ondoren kolon eta ondesteko minbiziak (% 18). Emakumezkoetan, bularreko minbizia da diagnostikatuena (% 28), kolon eta ondestekoaren (% 13) aurretik.
Hala ere, bularreko minbiziak eragindako heriotza-tasak erdira egin du behera 90eko hamarkadatik, % 54.
Bestalde, Nieves Ascunce Nafarroako Epidemiologia Zerbitzu eta Osasun Publikoko Institutuaren Prebentzio buruzagiak azpimarratu duenez, minbizi mota batzuk kontrolatzeko orduan detekzio goiztiarrak “tresna erabilgarria” dela demostratu du.
2018 eta 2019 artean 116.000 emakume eta arrisku aurrekariak dituzten 439 gazte gehiago deituko dituzte bularreko minbizia atzemateko programetara, eta 188.429 pertsona gehiago kolon eta ondestekoa atzematekoetara.
Zure interesekoa izan daiteke
Garazi eta Jon, maitasunarekin eta euskararekin engaiatuta
Korrikaren 387. kilometroa egin dute, Caparrosotik Valtierrara bidean, trajez eta zuriz jantzita, maitasunarekin eta euskararekin duten konpromisoa erakutsiz. Aurtengo irudi bitxietako bat utzi digu irailean ezkonduko den Zamudioko bikoteak.
Gero eta baso gehiago dugu Euskal Herrian: larreek zuhaitzei leku utzi diete
Lur Geroak baso-kudeaketa planak egin ohi ditu Nafarroako udalentzat. Izan ere, bertan mendi eta baso gehienak publikoak dira; Nafarroako udalek dute basoen % 80 ingururen jabegoa. Nafarroako araudiaren arabera, baso-kudeaketa planak finantzatzeko eskuduntza Foru Gobernuak dauka, baina udalek plan horiek onartu behar izaten dituzte eta askok herritarren parte-hartzea eskatzen dute. Aholkularitza enpresak, besteak beste, baso horiek modu sostenigarrian nola ustiatu proposatzen du; alegia, baso bakoitzetik zenbat egur atera daitekeen 10 edo 15 urtetan, basoak bolumenik galdu gabe. Horrez gainera, udalak behartuta daude mendian inbertitzera haien ustiapenetik (egurraren salmentatik edota lursailen alokairutik) jasotzen duten diruaren % 20. Inbertsio horiek nola egin ere aholkatzen du.
Pinutik eukaliptora: eraldatzen ari diren basoen erradiografia
Azken 30 urteetan, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako basoek hartzen duten eremuaren azalerak gora egin du. Ez da jauzi handia izan, baina bai joera-aldaketa bat. Gaur egun, zuhaiztiek EAEko zoruaren % 54,81 hartzen dute, eta presentzia gehien duen espeziea intsinis pinua da oraindik ere, nahiz eta % 17,81 atzera egin duen.
Teruelgo aireportua hegazkinez beteta dago, gerra dela eta ezin direlako Ekialde Hurbilera itzuli
Ostiralean, 10 hegazkin komertzial lurreratu dira, gehienak Qatar Airlines konpainiakoak. Teruelgo aireportua 140 hegazkinen aparkaleku izan zen pandemian.
Athleticek gaitzetsi egin ditu Jon Uriartek jasotako mehatxuak eta bere “babes osoa” adierazi dio
Erakundeak adierazi duenez, "errespetua irmo aldarrikatuz baino ez dugu gizarte eta Athletic hobea eraikiko".
Martxoaren 23an irekiko dute Osakidetzako EPErako izen-ematea
Probak ekainaren 19an, 20an eta 21ean egingo dira, eta horietan LEP eredu berri bat ekarriko du: test motako azterketak egingo dituzte eta nota hurrengo deialdietarako erreserbatuko da.
Euskal Herrian Euskarazek CCOO sindikatuaren mehatxua salatu eta mobilizatzeko deia egin du
Euskal Herrian Euskarazen agerraldia. Argazkia: EITB Media
Ramadanaren amaiera jendetsua Euskal Herrian
Ehunka musulman bildu dira Gasteizen eta Zumarragan islamaren hilabeterik sakratuenari agurra emateko. 2026ko otsailaren 17tik martxoaren 19ra arte, musulmanek abstinentzia egin dute egunez. Argia egon den orduetan, ez dute jan, ez dute edan (ezta urik ere), ez dute erre eta ez dute sexu-harremanik izan.
Athleticeko presidenteak jazarpena eta mehatxuak salatu ditu
Jon Uriartek Ertzaintzaren aurrean salatu duenez, futbolarekin lotutako gazte erradikalak bere etxeko atarian sartu dira eta mezu iraingarriak utzi dizkiote.
Luzaiden dantzan, Korrikaren lekukoa eskuan!
Arnegitik Luzaiderako bidean, Luzaideko Bolantak taldeak dantzan hartu du Korrikaren lekukoa. 126. kilometroan izan da, 04:00ak aldera. Azken urteotako tradizioari eutsiz, dantzan jarri dira lekukoa hartu dutenean.