Zer da NBEko Estatu behatzaile izatea? Zer irabaziko du Palestinak?
Palestinak garaipen politiko eta diplomatiko garrantzitsua lortu du nazioartean, NBEko Batzar Orokorrean 'Estatu behatzaile' izendapena jasota.
Praktikan, izendapen horrek Palestina Estatu independentea dela aitortzea dakar, zeharka eta inplizituki bada ere.
Iazko irailean, Palestinak NBEko Estatu kide osoa izatea eskatu zuen Segurtasun Kontseiluan, baina AEBek betoa jarri zuten. NBEko Batzar Orokorrean, baina, ez dago beto eskubiderik, eta, horrenbestez, AEBek eta Israelek ezin izan dute galarazi Palestina Estatu behatzaile bihurtzea.
Estatus horrekin, Palestina NBEren hainbat erakundetan sartu ahal izango da, iaz Unescon egin zuen bezala. Gainera, Nazioarteko Zigor Auzitegiko kide egin daiteke.
NBEko AGENTZIAK ETA NAZIOARTEKO ITUNAK
Palestinarrentzat lehentasuna duten NBEko erakundeak Unicef (Haurren Laguntzarako Nazio Batuen Funtsa), FAO (Elikadura eta Nekazaritzarako Erakundea) eta MMA (Munduko Merkataritza Antolakundea) dira.
Ramallahko Gobernuak Genevako Konbentzioarekin eta horren protokolo osagarriekin ere bat egitea eskatuko du, hau da, gerra eskubidea eta nazioarteko giza eskubideak arautzen dituzten itunekin.
NAZIOARTEKO ZIGOR AUZITEGIA
AEBen eta Israelen kezka nagusia Palestinak Nazioarteko Zigor Auzitegiarekin bat egitea da. Izan ere, auzitegi horretako kide izanda, 2008an Israelek Gazan egindako inbasioa ikertzea eska dezake (Armadak 1.400 palestinar hil zituen; gehienak, zibilak).
Iraganean, palestinarrek hainbat agintari eta militar israeldarren aurka egin dute auzitegi horretan, gerra-krimenak egotzita, baina Hagak errefusatu egin izan du salaketa aztertzea, Palestina ez baitzen Estatu.
Nazioarteko Zigor Auzitegira eramango luketen beste auzietako bat Yaser Arafat buruzagi palestinar historikoaren heriotza izan liteke (pozoituta hil ote zuten ikertzen ari dira orain).
BAKE-PROZESUA
Bestalde, Palestinaren lorpenak Israelekin bake-prozesua berriz abiatzea ekar lezake.
Mahmud Abbas Palestinako Aginte Nazionaleko presidentea Israelekin berriz negoziatzeko prest agertu da, baina ez dio uko egiten hitz egiten hasteko jarritako aldarrikapen nagusietako bati: Israelek kolonoen asentamenduak geldiaraztea.
Etxe Zuriak presio egingo die bi aldeei elkarrizketei ekiteko, baina, nolanahi ere, horiek ez lirateke hasiko Israelgo Gobernu berria osatu arte (hauteskundeak egingo dituzte urtarrilaren 22an).
Ordurako, baliteke palestinarrek aurrerapausoak eman izana berradiskidetzearen bidean. Izan ere, Al Fatahk (Abbasen alderdia) Hamasekin hitz egiteko konpromisoa hartu du.
Zeregin horretan, Abbas Gazara joango da "aurki", Fatahtik azaldu dutenez. Lurralde horretara egingo duen lehen bidaia izango da, 2007. urtetik.
ISRAELEN ERANTZUNA
Aurrerapausoak aurrerapauso, palestinarrek jakin badakite Israelek eta AEBek erantzun egingo dutela.
Besteak beste, Israelek Palestinako Aginte Nazionalaren izenean biltzen dituen zergak (Palestinako Aurrekontuen % 56 dira) ez ematea eta Abbasen Gobernua eroriaraztea mehatxu egin du.
AEBek ere nazioarteko lankidetzaren bitartez emandako funtsak kenduko dituzten beldur dira.
Egoera horri aurre egiteko, baina, palestinarrak herrialde arabiarrekin negoziatzen aritu dira azken hilabeteetan, eta hainbaten konpromisoa jaso dute (Qatarrena, kasu), dirua emateko.
AMETSA, GERTUAGO
NBEko Estatu behatzaile izendapena lortu izanak ez du palestinarren egunerokoa aldatuko, eta ez dio amaiera emango Israelen kontrol militarrari, baina urrats garrantzitsua da Palestinak Estatu independentea izateko ametsa gertuago egon dadin.
Palestinak garaipen politiko eta diplomatiko garrantzitsua lortu du nazioartean, NBEko Batzar Orokorrean 'Estatu behatzaile' izendapena jasota.Praktikan, izendapen horrek Palestina Estatu independentea dela aitortzea dakar, zeharka eta inplizituki bada ere.Iazko irailean, Palestinak NBEko Estatu kide osoa izatea eskatu zuen Segurtasun Kontseiluan, baina AEBek betoa jarri zuten. NBEko Batzar Orokorrean, baina, ez dago beto eskubiderik, eta, horrenbestez, AEBek eta Israelek ezin izan dute galarazi Palestina Estatu behatzaile bihurtzea.Estatus horrekin, Palestina NBEren hainbat erakundetan sartu ahal izango da, iaz Unescon egin zuen bezala. Gainera, Nazioarteko Zigor Auzitegiko kide egin daiteke.NBEko AGENTZIAK ETA NAZIOARTEKO ITUNAKPalestinarrentzat lehentasuna duten NBEko erakundeak Unicef (Haurren Laguntzarako Nazio Batuen Funtsa), FAO (Elikadura eta Nekazaritzarako Erakundea) eta MMA (Munduko Merkataritza Antolakundea) dira.Ramallahko Gobernuak Genevako Konbentzioarekin eta horren protokolo osagarriekin ere bat egitea eskatuko du, hau da, gerra eskubidea eta nazioarteko giza eskubideak arautzen dituzten itunekin.NAZIOARTEKO ZIGOR AUZITEGIAAEBen eta Israelen kezka nagusia Palestinak Nazioarteko Zigor Auzitegiarekin bat egitea da. Izan ere, auzitegi horretako kide izanda, 2008an Israelek Gazan egindako inbasioa ikertzea eska dezake (Armadak 1.400 palestinar hil zituen; gehienak, zibilak).Iraganean, palestinarrek hainbat agintari eta militar israeldarren aurka egin dute auzitegi horretan, gerra-krimenak egotzita, baina Hagak errefusatu egin izan du salaketa aztertzea, Palestina ez baitzen Estatu.Nazioarteko Zigor Auzitegira eramango luketen beste auzietako bat Yaser Arafat buruzagi palestinar historikoaren heriotza izan liteke (pozoituta hil ote zuten ikertzen ari dira orain).BAKE-PROZESUABestalde, Palestinaren lorpenak Israelekin bake-prozesua berriz abiatzea ekar lezake.Mahmud Abbas Palestinako Aginte Nazionaleko presidentea Israelekin berriz negoziatzeko prest agertu da, baina ez dio uko egiten hitz egiten hasteko jarritako aldarrikapen nagusietako bati: Israelek kolonoen asentamenduak geldiaraztea.Etxe Zuriak presio egingo die bi aldeei elkarrizketei ekiteko, baina, nolanahi ere, horiek ez lirateke hasiko Israelgo Gobernu berria osatu arte (hauteskundeak egingo dituzte urtarrilaren 22an).Ordurako, baliteke palestinarrek aurrerapausoak eman izana berradiskidetzearen bidean. Izan ere, Al Fatahk (Abbasen alderdia) Hamasekin hitz egiteko konpromisoa hartu du.Zeregin horretan, Abbas Gazara joango da "aurki", Fatahtik azaldu dutenez. Lurralde horretara egingo duen lehen bidaia izango da, 2007. urtetik.ISRAELEN ERANTZUNAAurrerapausoak aurrerapauso, palestinarrek jakin badakite Israelek eta AEBek erantzun egingo dutela.Besteak beste, Israelek Palestinako Aginte Nazionalaren izenean biltzen dituen zergak (Palestinako Aurrekontuen % 56 dira) ez ematea eta Abbasen Gobernua eroriaraztea mehatxu egin du.AEBek ere nazioarteko lankidetzaren bitartez emandako funtsak kenduko dituzten beldur dira.Egoera horri aurre egiteko, baina, palestinarrak herrialde arabiarrekin negoziatzen aritu dira azken hilabeteetan, eta hainbaten konpromisoa jaso dute (Qatarrena, kasu), dirua emateko. AMETSA, GERTUAGONBEko Estatu behatzaile izendapena lortu izanak ez du palestinarren egunerokoa aldatuko, eta ez dio amaiera emango Israelen kontrol militarrari, baina urrats garrantzitsua da Palestinak Estatu independentea izateko ametsa gertuago egon dadin.
Zure interesekoa izan daiteke
6,5 graduko lurrikara batek Mexiko erdialdea astindu du
Hegoaldeko Guerrero estatuko kostaldean izan du epizentroa lurrikarak, Ozeano Barean, baina astindua herrialdeko hainbat hiritan antzeman dute, Mexikoko hiriburua barne. Oraindik ez dute kalte material edo pertsonalik jakinarazi.
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.