Venezuelako krisi ekonomikoa

Hugo Chavezen heriotzaren ondoren, 2013ko hauteskundeetan Nicolas Maduro Venezuelako agintaritzara iritsi zen. Harrezkero egoera ekonomikoa okerretik okerragora joan da, nahiz eta herrialde hegoamerikar honek munduko petrolio erreserbarik handienetarikoak izan.

HIPERINFLAZIOA

Arraultza dozena batek, edo arto irin kilo batek gutxiengo soldataren erdia balio dute (180 milioi bolivar gutxi gorabehera). Uda honetan gutxiengo soldata 35 aldiz biderkatu arren, ez da nahikoa prezioen etengabeko igoerari jarraitzeko, eta gosaria ordaintzeko ere ez du ematen. Venezuelarrek milioika bolivar dituzte sakelean , baina diru horrek ez du ezer balio. Bloomberg finantza agentziak prezioen igoerari buruzko tasa bat sortu du Caracasen kafesne batek duen prezioa jarraituz. Joan den apirilean kafesne batek 190.000 bolivar balio zuen. Hiru hilabeteren ondoren, uztailean, kafesne berbera 2 miloi bolivarrera iritsi zen. Adibide bat baino ez da. Egun batetik bestera oinarrizko produktuetan prezioak bikoiztu edo hirukoiztu egin daitezke. Nazioarteko Diru Funtsak (FMI) egindako kalkuluen arabera, 2018an % 1.000.000koa izan zen inflazioa. 2019an %10.000.000koa izango da. Alemaniak Lehen Mundu Gerraren ondoren izandakoari parekatu daiteke.

PETROLIOAREN MENPE

Petrolio erreserbak munduko handienetarikoak izan arren, ekoizpena azken 30 urteetako mailarik txikienera hondatu da. Azpiegituretan gutxiegi inbertitzeagatik eta eta ustelkeriaren ondorioz gertatu da hori. Gainera, Venezuela petrolioari erabat lotuta dago. Diru sarrera guztien % 90 petroliotik baino ez dator, eta nazioarteko finantza merkatuetan prezioak asko jaitsi dira 2014 eta 2016 bitartean.

Petrolio produkzioa erdira jaitsi da azken 20 urteetan. Lehenengoko astinaldia 2000 urtean jasan zuen petroliaren ekoizpenak, Hugo Chavezek indarrean jarritako neurriengatik eta horrek sortu zituen grebengatik. Bigarren astinaldia, Amerikako Estatu Batuek ezarritako zigorren ondorioz gertatu da. Gainera, gero eta enpresa atzerritar gutxiago dago.

EMIGRAZIOA

Okela, oilaskoa, arroza, azukrea eta beste oinarrizko produktuen eskasia gero eta handiagoa da. Eskasia hori osasun produktuetan ere jasaten da. 2018an botiken % 88 eta material kirurgikoen % 79 falta zen, oposizioaren kontrolpean dagoen parlamentuaren arabera. Iturri batzuen arabera, venezuelarren % 80 eskasia larrienean bizi da. Azken urteetan hiru milioi venezuelar baino gehiago irten da atzerrira. Aurten ihes egindakoen kopurua bost milioira iritsiko dela uste da. Larrialdi hau dela eta, Nazio Batuen Errefuxiatuentzat Goi Komisariatuak Amerikan lehen aldiz laguntza plan bat jarri du martxan.