Venezuelako krisi ekonomikoa
Hugo Chavezen heriotzaren ondoren, 2013ko hauteskundeetan Nicolas Maduro Venezuelako agintaritzara iritsi zen. Harrezkero egoera ekonomikoa okerretik okerragora joan da, nahiz eta herrialde hegoamerikar honek munduko petrolio erreserbarik handienetarikoak izan.
HIPERINFLAZIOA
Arraultza dozena batek, edo arto irin kilo batek gutxiengo soldataren erdia balio dute (180 milioi bolivar gutxi gorabehera). Uda honetan gutxiengo soldata 35 aldiz biderkatu arren, ez da nahikoa prezioen etengabeko igoerari jarraitzeko, eta gosaria ordaintzeko ere ez du ematen. Venezuelarrek milioika bolivar dituzte sakelean , baina diru horrek ez du ezer balio. Bloomberg finantza agentziak prezioen igoerari buruzko tasa bat sortu du Caracasen kafesne batek duen prezioa jarraituz. Joan den apirilean kafesne batek 190.000 bolivar balio zuen. Hiru hilabeteren ondoren, uztailean, kafesne berbera 2 miloi bolivarrera iritsi zen. Adibide bat baino ez da. Egun batetik bestera oinarrizko produktuetan prezioak bikoiztu edo hirukoiztu egin daitezke. Nazioarteko Diru Funtsak (FMI) egindako kalkuluen arabera, 2018an % 1.000.000koa izan zen inflazioa. 2019an %10.000.000koa izango da. Alemaniak Lehen Mundu Gerraren ondoren izandakoari parekatu daiteke.
PETROLIOAREN MENPE
Petrolio erreserbak munduko handienetarikoak izan arren, ekoizpena azken 30 urteetako mailarik txikienera hondatu da. Azpiegituretan gutxiegi inbertitzeagatik eta eta ustelkeriaren ondorioz gertatu da hori. Gainera, Venezuela petrolioari erabat lotuta dago. Diru sarrera guztien % 90 petroliotik baino ez dator, eta nazioarteko finantza merkatuetan prezioak asko jaitsi dira 2014 eta 2016 bitartean.
Petrolio produkzioa erdira jaitsi da azken 20 urteetan. Lehenengoko astinaldia 2000 urtean jasan zuen petroliaren ekoizpenak, Hugo Chavezek indarrean jarritako neurriengatik eta horrek sortu zituen grebengatik. Bigarren astinaldia, Amerikako Estatu Batuek ezarritako zigorren ondorioz gertatu da. Gainera, gero eta enpresa atzerritar gutxiago dago.
EMIGRAZIOA
Okela, oilaskoa, arroza, azukrea eta beste oinarrizko produktuen eskasia gero eta handiagoa da. Eskasia hori osasun produktuetan ere jasaten da. 2018an botiken % 88 eta material kirurgikoen % 79 falta zen, oposizioaren kontrolpean dagoen parlamentuaren arabera. Iturri batzuen arabera, venezuelarren % 80 eskasia larrienean bizi da. Azken urteetan hiru milioi venezuelar baino gehiago irten da atzerrira. Aurten ihes egindakoen kopurua bost milioira iritsiko dela uste da. Larrialdi hau dela eta, Nazio Batuen Errefuxiatuentzat Goi Komisariatuak Amerikan lehen aldiz laguntza plan bat jarri du martxan.
Zure interesekoa izan daiteke
Bruselak ikerketa abiatu du Sheinen aurka, diseinu "adiktiboa" duelakoan eta legez kanpoko produktuen salmentagatik
Europako Batzordearen ustez, Txinako plataformak ez du Europako araudia betetzen, ez delako gardena bere gomendio-sistemekin eta legez kanpoko artikuluak merkaturatzeko aukera ematen duelako, besteak beste, haurren sexu-abusurako materiala.
Adimen artifizialaren gobernantza eztabaidagai Indian: Silicon Valleyeko handikiak eta nazioarteko agintariak New Delhin bildu dira
Sam Altman (OpenAI), Sundar Pichai (Google) eta Jensen Huang (Nvidia) lider teknologikoak batu dira goi-bileran.
Epsteinen paperetan jasotakoak gizateriaren kontrako krimentzat har daitezkeela esan du NBEk
Inpunitate osoz aritzen zen enpresa kriminal bat zela diote kasua aztertu duten errelatoreek. Sexu-esklabotza, bortxazko desagertzea, tortura eta feminizidioa, besteak beste, egin direla frogatzeko moduko dokumentuak daudela ziurtatu dute.
Nola gauzatuko du Israelek Zisjordaniako lurren erregistroa?
Jerusalem ekialdean prozesu bera hasi zenetik, eraginpeko lurren % 1 baino ez da palestinarren izenean erregistratu.
Rubioren hitzetan, AEBk ez du Europa basailu izatea nahi, "aliatu sendo bat" baizik
Bestalde, Atzerri eta Segurtasun gaietako europar idazkari nagusi Kaja Kallasek azken hilabeteotan Trumpen Gobernuak egindako kritikei erantzun die. "Batzuek aurkakoa badiote ere, Europa eroria ez da hiltzen ari den zibilizazio bat", esan du, eta gaineratu du gero eta jende gehiagok batu nahi duela "Europaren klubera".
Ultraeskuinaren gertuko gazte bat kolpeka hil izanak politika giroa nahasi du Frantzian
23 urteko matematikako ikasle katolikoa zen Quentin, eta larunbatean zendu zen, jasotako kolpeen ondorioz eta bi egun koman eman ostean. Lyongo Fiskaltza gertakari horren nondik norakoak ikertzen ari da.
Israelek Zisjordaniako eremu zabalak Estatuaren zati gisa erregistratu ditu, 1967tik lehen aldiz
Palestinako Aginte Nazionalak salatu duenez, Palestinako lurralde gehiena 'de facto' anexionatu du.
Alemaniak, Frantziak, Erresuma Batuak, Suediak eta Herbehereek Navalni oposizioko burua toxina batekin hiltzea leporatu diote Errusiari
Pozoia, jatorriz Ekuadorko igel batek ekoizten duena, ez dago "modu naturalean" Errusian. Von der Leyenek estatu errusiarraren jokabide "terrorista" salatu du.
Rubiok AEBen eta Europaren arteko harremanak hurbildu nahi ditu baina kontinente zaharrak independentzia sustatu nahi du
Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak Europarekiko harremanak goraipatu ditu larunbat honetan Municheko Segurtasun Konferentzian, eta arindu egin du herrialdeko presidenteorde J.D. Vancek duela urtebete emandako hitzaldi gogorraren tonua.
Zelenskik esan du Ukraina erdibitzeak ez duela benetako bakerik ekarriko
AEBk bultzatzen dituen bake-negoziazioek arrakasta izan dezaten ahal duen guztia egiteko prest agertu da Ukrainako presidentea, baita hauteskundeak berehala deitzeko ere, bi hilabeteko su-etena bermatzen bada.