Zer suposatzen du AEBko Auzitegi Gorenaren abortuari buruzko erabakiak?
Ameriketako Estatu Batuetako Auzitegi Gorenak, gehiengo kontserbadorearekin, abortatzeko eskubidea babesik gabe uzten duen epaia igorri du ostiral honetan, Konstituzioak bermatzen ez duela iritzita. Orain arte, aurreko bi epaiek bermatua zuten eskubide hori. Jarraian, erabaki horrek izan ditzakeen ondorioak aztertuko ditugu.
Abortuaren debekua, estatuka
Hala erabakitzen duten estatuek abortua debekatu ahal izango dute euren lurraldean. Ziur aski, Estatu Batuak bitan banatuko ditu horrek, haurdunaldiaren borondatezko etenaldia baimentzen duten eta erabat debekatzen duten estatuen artean.
Planned Parenthood AEBko ugal-osasun kliniken sarerik handiena kudeatzen duen erakundearen arabera, epaiak "26 estatu eraman litzake abortua debekatzeko arin mugitzera, ugaltzeko adinean dauden 36 milioi emakume eta haurdun gera daitezkeen pertsona abortatzeko aukerarik gabe utzita".
Hain zuzen ere, Kentuckyk, Luisianak eta Hego Dakotak ostiral honetan bertan debekatu dute abortua, erabakiaren berri izan orduko. Izan ere, epaia kaleratzeko unean indarrean sartzeko prest zegoen lege sorta zeukaten prest.
Idahok, Tennesseek eta Texasek ere onartu dute automatikoki debeku hori baina, horien kasuan, 30 egun barru sartuko da indarrean.
Eskubidea lurraldeka mantentzeko aukera
Bestalde, Merrick Garland Estatu Batuetako fiskal nagusiak estatuei gogorarazi die abortatzeko eskubidea mantendu dezaketela euren lurraldeetan. Era berean, debekatzeko asmoa dutenei ohartarazi die ezin dietela hala nahi duten emakumeei abortatzeko beste nonbaitera bidaiatzerik galarazi.
Abortatzeko eskubidea babesik gabe uzten duen Auzitegi Gorenaren epaia ezagutu osteko jakinarazpen batean, Garlandek hitz eman du herrialdeko Justizia sailak lanean jarraituko duela, erabaki horren ostean emakumeen ugal-eskubideak "atsedenik gabe" defendatzen jarraitzeko.
Garlandek ohartarazi duenez, "Konstituzioak oraindik ere galarazten die estatuei mugetatik harago euren aginpidea edo debekua inposatzea". Hori dela eta, abortatzeko beste estatu batera bidaiatu behar izatea erraza izango ez dela onartu arren, ohartarazi du estatuek ez dutela emakumeei eskubide hori beste lurraldeetan bilatzea debekatzerik.
Abortatzeko beste estatuetara bidaiatzeko debekua, zerumugan
Ugal-Eskubideen Zentroak, munduan zehar abortuaren alde lan egiten duten abokatu eta aktibistek osatutako GKE batek, ohartarazi du AEBko zenbait estatu saiatuko direla abortua legezko duten lurraldeetara bidaiak debekatzen.
"Ezinbestekoa da jendeak ulertzea estatuko zenbait funtzionario eta organo legislatibo abortatzeko bidaiatzea saihestuko luketen legeak eztabaidatzen ari direla jada", Julie Rikelman abokatuak kazetariekin egindako dei batean azaldu duenez.
Misisipi estatuan 15 ernaldi asteetatik aurrera abortatzea debekatzen duen lege bat baliogabetzeko defentsan aritu izandakoa da Rikelman, Gorenaren aurrean. Esan duenez, erakundeak lege horiei buru egingo die, baina horien konstituzionaltasuna auzitegietan erabakiko da, azken finean.
Taldeko abokatuak bat etorri dira: erabaki honek emakume behartsuenei eragingo die batez ere, ezin izango baitute abortatu ahal izateko milaka kilometroko bidaiarik ordaindu, eta horrek "hain seguruak ez diren alternatibak" bilatzera behartuko ditu.
Zure interesekoa izan daiteke
Pentagonoak kargutik kendu du AEBko Armadako Estatu Nagusiko burua
Erasoen gorakadaren erdian, Randy Georgek agintea utzi du eta Trumpek bere erretorika belizista areagotu du.
Artemis II misio espaziala Ilargira bidean da jada
Bidaia tripulatuak bueltan dira Ilargira, 50 urteren ostean, baina oraingoan ez da ilargiratzerik aurreikusi.
Trumpek kargutik kendu du Pam Bondi fiskal nagusia, Espstein auziaren kudeaketarekin hainbat desadostasun izan ostean
AEBko presidenteak 2024ko azaroan jarri zuen karguan, baina denbora horretan hainbat enfrentamendu izan dituzte. Todd Blanchek ordezkatuko du Bondi, Trump presidente izan aurretik jasotako lau inputazio penaletan defendatu zuen abokatuak, alegia.
Amazonek Bahrainen duen zentro baten aurkako erasoa egin duela aldarrikatu du Iranek
Irango Guardia Iraultzaileak Microsoft, Apple, Google, Meta, Boeing, Tesla eta beste 14 enpresaren aurkako erasoak egiteko mehatxua egin zuen asteartean, Iranen kontrako "operazio terroristetan parte hartzea" leporatuta.
Erreskate faltsuak gauzatzen zituen sare bat desegin dute Nepalen
Mendizaleei iruzur egiten saiatzen ziren, beharrezkoak ez ziren ebakuazio medikoen bidez. Agintariek faltsututako 171 erreskate baieztatu dituzte 2022tik 2025era. Ikerketak zabalik jarraitzen du, eta ez da baztertzen kaltetuen kopurua handitzea.
Texasko petrolioak ia % 13 egin du gora, gerra laster amaitzeko zantzurik ez dagoelako
Trumpen azken agerraldiak gerra azkar amaitzeko itxaropena zapuztu du inbertsiogileen artean. Wall Streetek % 1,28 egin du behera, Trumpek Irani "gogor" erasotzen jarraituko duela iragarri ostean.
Artemis II-ko komuna, Ilargira bueltatzeko misioa kolokan jarri duen ustekabea
Tripulazioak akats bat antzeman zuen Orion ontziko hondakinen sisteman. Hala ere, arazoa konpondu zuten, aireratu eta ordu batzuk geroago, misioa arriskuan jarri gabe.
Albiste izango da: "Artemis II" ilargi-bidaia, NAN digitala mugikorrean eta Balmasedako prozesioa
Orain-eko albisteen laburpena, minutu batean.
AEB Iranen dituen helburuak betetzetik gertu dagoela ziurtatu du Trumpek, eta eraso gehiago iragarri ditu
AEBko presidenteak aste gutxi barru aurreikusten du gerraren amaiera, eta Ormuzko itsasartea "modu naturalean" irekiko dela dio. Bien bitartean, Teheranek ukatu egin du su-etena eskatu izana.
"Artemis II" aireratu da Ilargira bidean
NASAko tripulazioa Lurreko orbitan erabat sartu da, eta 10 eguneko bidaiari ekin dio. Gorabehera txikiak izan dira jaurtiketan, baina konpondu dituzte.