Kintana: 'Zergatik ez esan euskaratik sortu dela dogon hizkuntza?'
Euskararen jatorria ikerketa-gai da oraindik. Azkeneko teoría aste honetan ezagutu dugu. Malin hitzegiten den Dogon hizkuntzatik datorrela dio Jaime Martin Martin hizkuntzalariak. Madrilgo Complutensean Filologia Erromanikoko lizentziatua da Martin. 12 urte eman ditu euskara eta Dogon hizkuntza alderatzen eta esaten du lexikoan, 2.274 hitz hartuta, %70ean antzekotasunak aurkitu dituela.
"Misterio bat argitu da: Euskararen jatorria": horrelaxe esan du Javier Martin Martin filologoak ikerketa amaituta. Malin, Aljeria eta Mauritania artean, gaur egun 300.000 lagunek hitz egiten duen Dogon hizkuntzatik dator euskara.
Aspalditik omen du Martinek euskaldunekiko sinpatia. Eta Filologoa denez euskararen jatorriak jakinmina piztu zion. Tesi batek jarri zuen Dogon hizkuntzaren arrastoaren atzetik. Eta pentsatu zuen antzekotasuna ezin zela izan kasualitatea. Irizpide zientifikoak hartuta ikerketa egitea erabaki zuen. Egitura linguistikoa eta hitzak alderatu ditu. Esate baterako esaldien egitura berdina da. Sujetua hasieran, galdegilea erdian eta aditza atzean. Sorpresa izan zen beretzat ikustea, era berean, demostratiboa edo erakuslea, "hau, hori eta hura" izenaren atzetik doazela eta ez aurretik.
Dekliniazioetan dago aldea: Dogon hizkuntza ez da deklinatzen eta ez du ergatiborik. Baina lexikoa aztertu zuen eta 2.274 hitzetatik 1.633tan antzekotasunak aurkitu zituen. Soro, beri-bero, gara/garai; bana/banandu; gogoro/gogorttu (aferrarse); pipilu/pipil (capullo), togi/toki eta kose/gose adibidez.
Horren harira, Xabier Kintana Euskaltzaindiako idazkaria elkarrizketatu dute Euskadi Irratiko Faktoria saioan. Bere ustez, teoria horrek ez du "ez hankarik ez bururik". Espekulazio merketzat hartu du teoria Kintanak eta era berean, "metodologiarik eza" kritikatu du.
"Soro" hitzaren jatorri latinoari buruz aritu da (Martinek berak adibidetzat jartzen du). Jatorri latindarra omen du eta horregatik ezinezkoa da dogonetik etortzea. "Zergatik ez esan euskaratik sortu dela dogon hizkuntza?", gaineratu du.
Zure interesekoa izan daiteke
EITBren "Super Manterola" komedia berria grabatzen ari dira
Anjel Alkain, Iker Galartza eta Aitziber Garmendia daude aktoreen artean. Karmelo eta Luixito anaiak dira, biak mutilzaharrak, eta Bakartxo ilobarekin batera, Super Manterola dendaren ardura dute. Azpeitiko Erdi kalean grabatzen ari dira eta, oraindik emisio egunik zehaztu ez bada ere, barre-algarak egin egingo ditugu.
Korrikaren lehen kilometroak Parisen, aldarrikapenez beteta
Dozenaka lagunek hartu dute parte Korrikaren lehen kilometroetan, Parisen, eta Euskal Etxearen 70. urteurrena ere ospatu dute, besteak beste, Frantziako Estatuan euskararen ofizialtasuna aldarrikatuz.
“Los domingos”ek goya jo du
Alauda Ruiz de Azuaren pelikulak film onenaren, zuzendari onenaren, gidoi onenaren, emakumezko aktore protagonista onenaren eta antzeztaldeko emakumezko aktore onenaren sariak irabazi ditu Goya sarien 40. edizioan. Jose Ramon Soroizek gizonezko aktore protagonista onenaren saria jaso du, Maspalomasen egindako lanagatik, eta euskal zinemak zortzi sari bereganatu ditu guztira.
'Yellow Letters' filmak lortu du Berlinaleko pelikula onenaren Urrezko Hartza
Turkiako agintariek artista bikote baten aurka duten zentsurari buruzkoa da Ique lker Çatak zinemagile turkiar-alemaniarraren filma.
“Carne y arena” Alejandro Gonzalez Iñarrituren instalazioa, EITBren Bilboko egoitzan bisitagai
Bisitaria migratzaile eta errefuxiatuen bidaiaren zati baten erdian kokatzen duen “murgiltze esperientzia” martxoaren 11tik ekainaren 20ra paratuko dute EITBren egoitzaren 5. platoan. Sarrerak otsailaren 17tik aurrera egongo dira salgai, 11,21 euroan.
Amikuzeko libertimenduarekin, inauteri giroan murgildu da Nafarroa Beherea
Libertimenduek Donapauleko plaza hartu dute musika, dantza, bertsoa eta antzerkien eskutik. Martxoaren 14ra bitartean, beste hainbat emanaldiz gozatzeko aukera egongo da herriko sorkuntzekin.
Jone San Martinek "sORDA" ikuskizuna sortu du, gortasunaren inguruan
Dantza garaikidearen eta soinuaren zein isiltasunaren arteko elkarrizketa eskaintzen du dantzari donostiarrak ikuskizun berrian.
Bilbao BBK Live jaialdiak zinema proposatuko du otsailean
'2030 Bai!' izeneko zikloak “Maspalomas”, “La voz de Hind Rajab”, “Yo capitán”, eta “Belen” filmen proiekzioak egingo ditu, Bilboko BBK Salan. Sarrera doakoa izango da, eta solasaldiak izango dira emanaldiak bukatutakoan.
Gure! jaialdia: ikasgelatik oholtzara
Erandioko Tartanga Lanbide Heziketako Ikastetxe Integratuko Ikus-entzunezkoen eta Ikuskizunen Ekoizpeneko zikloko ikasleek antolatu eta kudeatzen duten jaialdiaren laugarren edizioa otsailaren 6 eta 7an egingo dute Bizkaiko udalerrian.
61 kultur jarduera izan ziren iaz eguneko, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan
Kulturklik Eusko Jaurlaritzaren plataformak jasotako datuen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko kultur ekitaldien % 40 euskaraz izan ziren 2025ean, eta beste horrenbeste doakoak.