'Juno' zunda Jupiterrera heldu da, bost urteko bidaiaren ondotik
NASAren 'Juno' espazio-zundak historia egin du gaur Jupiter planetaren orbitan sartuta. Bost urteko bidaia uztailaren 5eko goizaldean bukatu du ontziak, baina misio korapilatsuagoa egin beharko du hemendik aurrera: planeta erraldoiaren misterioak argitu eta eguzki-sistemaren sorreraren inguruan arrasto gehiago eman.
03:54 (GMT) zirenean sartu da zunda Jupiterren orbitan. Akoplamendu operazio zaila burutu behar izan du 'Juno'k, planeta arriskutsua baita Jupiter, eta arriskutsua ez ezik, handia ere bada: Lurraren bolumenaren halako mila da.
Tripulaziorik gabeko ontziak saskibaloi kantxa baten tamaina du. Urtarrilean balentria egitea lortu zuen, espazioan eguzki-energiaz bultzatuta urrunen –Eguzkitik 793 milioi kilometrora– heldutako ontzia bihurtu baitzen.
Datozen 20 hilabeteetan ere ez du lan makala izango: Jupiterren orbitaren baitan 37 buelta emango ditu irudiak hartzeko. Helburua eguzki-sistema nola sortu zen argitzeko pistak ematea eta planeta hobeto ezagutzea.
Jupiterren erradiazio gerrikoen bihotzera heltzeko diseinatutako lehen zunda da 'Juno'. Planeta erraldoiari inoiz egin zaizkion erresoluzio handiko argazkiak atera ahalko dizkio, gainetik dituen lainoak gaindituta.
Misioa 2018ko otsailean bukatuko du 'Juno'k. Planetaren atmosferaren kontra nahita joko du orduan, eta erabat suntsituko da.
'Juno'ren aurretik, 'Galileo'
Eguzki-energiaz dabilen zunda hau baino lehen 'Galileo' ontzia bidali zuen NASAk 90eko hamarkadan. 1995ean sartu zen 'Galileo' Jupiterren orbitan, eta zortzi urtez egon zen han. Horri esker dakigu orain planeta erraldoian haize-bolada gogorrak daudela eta horren eraztunak inguruan dituen ilargiek botatako hauts-partikulekin osatu zirela.
'Galileo' ez bezala, Jupiterren poloetatik orbitatuko da 'Juno', eta horri esker, planetaren nukleoa, osaera eta eremu magnetikoa hobeto ezagutuko dute zientzialariek.
Lego eta Doodle
Zundari jarritako izenari dagokionez, Jupiter jainkoaren arreba eta emaztea zen Juno jainkosarena aukeratu zuen NASAk. Izan ere, erromatar mitologiaren arabera, lainoen gainetik ikusteko ahalmena zuen jainkosak, zundak bezalatsu.
Tripulaziorik gabeko ontzia da 'Juno', baina barruan hiru Lego iruditxo sartu ditu NASAk. Batek Jupiter jainko erromatarra irudikatzen du, besteak 'Juno' emaztea, eta hirugarrena Galileo Galilei astronomoa, Jupiterren ilargiak deskubritu zituena, alegia. Keinu honekin, zientzia umeengana hurbildu nahi izan du NASAk.
Googlek ere 'Juno'ren balentria ospatu nahi izan du, eta astearte honetako doodlea zundari eskaini nahi izan dio.
Zure interesekoa izan daiteke
Adina egiaztatzea, adingabeak sare sozialetan sartzea eragozteko oztopo nagusia
Aurpegiaren azterketa biometrikoak, kreditu-txartelaren zenbakiak edo NANak ez dute konbentzitzen, datu sentikorrak babesteko arriskuagatik. Gakoa da adina egiaztatzeko sistemak aurkitzea, baina behar bezalako anonimotasunarekin.
Eskolak bertan behera, 3000 lagun ebakuatuta eta errepide anitz itxita Andaluzian, Leonardo ekaitzaren ondorioz
Cadiz alerta gorrian dago euriteengatik. Mendilerroek eta urpean gera daitezkeen guneek bereziki piztu dute kezka. Hori dela eta, UME Larrialdietarako Unitate Militarrak meatzaritzako baltsei eusteko eta hainbat tokitan uretako eta lurreko erreskateak egiteko lan egingo du.
Artxandako tunela itxi dute sei hilabeterako Ugasko eta Txorierri artean, azpiegitura berritzeko lanak egiteko
Denbora horretan, Bilbo eta Txorierri arteko lotura bermatuta egongo da lehen tunelaren bitartez, baita Enekuriko eta Egirletako ohiko sarbideen bitartez ere. lanen helburua azpiegituraren segurtasuna, efizientzia eta jasangarritasuna indartzea izango da, eta guztira ia 13 miloi euroko inbertsioa aurreikusi da.
Urtero 16.000 minbizi-kasu berri diagnostikatzen dira Euskadin, baina biziraupena % 57tik gorakoa da
Bularreko minbizia edo prostatakoa dira gehien gainditzen direnak, bost urtera % 75 eta % 85 bitarteko biziraupenarekin. Halaber, haurren minbiziaren biziraupenak ere hobera egin du: 15 urtetik beherakoek % 80 inguruko biziraupen-tasak dituzte, Osakidetzaren datuen arabera.
Hiru ibilgailuk talka egin dute eta auto-ilara luzeak sortu dira Avanzadan, Erandiorako noranzkoan
Istripuaren ondorioz, BI-637 errepideko errei bat itxi behar izan dute, Leioa parean, egunero trafiko handia duen tarte batean.
Makilak hartuta kopla kantari aterako dira gaur Euskal Herriko hainbat txokotan, Santa Ageda bezperan
Euskal jantzi tradizionalez jantzita eta makilak eskuan, kalez kale koplak kantatzera aterako dira lurra esnatzeko helburuarekin.
Albiste izango dira: Santa Ageda bezpera, sare sozialak adingabeei debekatzea eta pentsioei buruzko dekretua
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Blusa eta nesken kalejiraren ibilbidea moldatzea proposatu du Gasteizko Udalak, segurtasun arrazoiengatik
Andre Mari Zuriaren plazan hasi eta bukatuko den ibilbide zirkularra jarri du mahai gainean Udalak. Orain, kuadrillek hilabeteko epea dute proposamena aztertu eta ekarpenak egiteko.
Adituek ongi ikusten dute 16 urtetik beherakoei sare sozialak debekatzea
Psikologo eta pedagogoentzat erreferentziazko adin bat izatea onuragarria da, nahiz eta argi duten ez dela erraza izango debekua betetzea. Kalean, berriz, denetariko iritziak daude, baina askorentzat debekuak ez du arazoa konponduko.
Iraungitako txertoa jaso zuten 23 pertsonari txerto hexabalentea jarri diete berriro
Alberto Martinez Osasun sailburuak azaldu duenez, iraungitako txerto hexabalentea 29 pertsona gehiagori jarri ote zitzaien ikertzen ari dira, baina erregistroan egindako akatsak izan daitezkeela aurreratu du. Dena den, txertoen intzidentzia "bideratuta" dagoela eta orain gertaturikoa argitzea falta dela adierazi du.