COVID-19ari buruzko WhatsAppeko buloak, ikerketa zientifiko batean aztergai
Valentziako Unibertsitateko ScienceFlows ikerketa-taldea, zientziaren ulermen publikoa, pertzepzio soziala eta dibulgazioa lantzen dituena, WhastApp bidez COVID-19 gaitzari buruz zabaltzen ari diren albiste faltsuen nondik norakoak ikertzen hasi da.
Egitasmoa "No Rumour Health" Europa mailako proiektuaren barruan bultzatu dute, eta herritarrek sare sozialen bidez jasotzen dituzten berriak egiazkoak edo faltsuak diren bereizteko ahalmena izatea da horren helburua. Proiektuan parte hartzen ari dira, besteak beste, SINC agentzia (Informazio eta Albiste Zientifikoen Zerbitzua), Maldita Ciencia, Salud Sin Bulos ekimena eta Gaixoa Terapia Sasizientifikoetatik Babesteko Elkartea (APETP).
Ikerketa hori aurrera eramateko, helbide elektroniko bat (coronavirus.scienceflows@gmail.com) eta WhatsAppeko zenbaki bat (623 037 376) jarri dituzte martxan, eta herritarrek bertara bidal ditzakete jasotzen dituzten albiste faltsuak edo buloak.
Honelako mezuak aztertuko dituzte:
1- COVID-19ari buruzko konspirazio-teoriei erreferentzia egiten dietenak
2- Ospitaleen barruan zer gertatzen ari den dakiten pertsonei buruzkoak
3- Froga zientifikoan oinarrituta ez dauden albisteak
Horiez gain, isunei, udal bandoei edo dekretu autonomiko faltsuei buruzko berriak ere aztertuko dituzte.
Material hori aztertuta, ScienceFlows taldeak jakin nahi du zer diskurtso-eredu dauden bideoetan (hitzezko eta hitzik gabeko hizkuntzaren azterketa), audioetan (igorlearen identifikazioa, mezuaren tonua eta lexikoaren erabilera) eta testu-kateetan (analisi terminologikoa eta fikziozko elementuak).
#Koronabuloak gezurtatzeko EiTBren zerbitzua
EiTBk ere martxan du koronabirusari buruzko buloak gezurtatzeko zerbitzua. Horretarako, koronabuloak@eitb.eus helbide elektronikoa eta 600 900 454 WhatsAppeko zenbakia aktibatu ditu. Nahi duenak bertara bidal ditzake susmagarri iruditzen zaizkion argazkiak, bideoak eta albisteak.
Zure interesekoa izan daiteke
Emakume bat oso larri zauritu da N-121 errepidean, Bardean, auto batek eta kamioi batek elkar jota
Talkaren ondorioz, kamioia erabat erre da, baina gidaria ibilgailutik atera ahal izan da eta onik atera da. Autoko gidaria, aldiz, 32 urteko Tuterako bizilaguna, autoan harrapatuta geratu da eta suhiltzaileek askatu behar izan dute, 112-SOS-Nafarroak jakinarazi duenez.
Leonardo borraskak gutxienez 7 zauritu, desagertutako emakume bat, Grazaleman (Cadiz) husteak eta gainezka egindako ibaiak utzi ditu
Pasa den astelehenean Leonardo borraska Andaluziara iritsi zenetik, larrialdi zerbitzuek 2.231 intzidentzia baino gehiago kudeatu dituzte, eta Malagako Sayalonga udalerrian ibaira erori zen emakumearen bila jarraitzen dute. Egoera larriena Cadizen gertatzen ari da.
EHE-ko lau ekintzaile Baionako auzitegitik bota dituzte, euskaraz deklaratzen saiatzeagatik
Eraikin ofizial batean “Euskaraz bizi nahi dugu” leloa margotzeagatik auzipetuta daude lau lagunak eta gaur, epaiketan, euskaraz deklaratzeko eskubidea ukatu zaie, epaiketa bera “euskaldunok jasan behar ditugun eskubide urraketen beste adibide argi bat” bilakatu delarik, EHEren hitzetan.
Grazalema ur-jauziz inguratuta erakusten dute airetik hartutako irudi ikusgarriek
Azken orduotako euriteen ondorioz, metro karratuko 700 litro ur pilatu da Grazaleman (Cadiz). Guardia Zibilak airetik hartutako bideo honetan, herri oso bat ur-jauziz inguratuta ikus daiteke. Agintariek herria husteko agindua eman dute —1.500 herritar inguru—, badaezpada, uholdeek eragin ditzaketen kalteak direla eta.
Dei komertzialek 9 digituko zenbakiak erabiliko dituzte 400 aurrizkiarekin
Gainera, bezeroaren arretarako deiak soilik horretarako berariaz esleitutako zenbaki laburretatik, doako tarteetatik (800 eta 900) edo zenbaki geografikoetatik egin ahal izango dira.
Grazalematik alde egiteko agindua eman dute: Ura entxufeetatik eta etxeak ibai bihurtuta Leonardo borraskaren eraginez
Leonardo borraskak Andaluzia kolpatzen jarraitzen du, eta eguraldi iragarpenaren arabera, giro ezegonkorrak segida izango du asteburuan ere. Izan ere, Grazalemako etxebizitza askotan ura entxufeetatik atera da.
Hainbat kilometroko auto-ilarak Avanzadan, Leioa parean, hainbat ibilgailuk talka egin ostean
Trafiko-istripu batek zirkulazio-arazo handiak eragin ditu BI-637 errepidean, Avanzada tartean, Leioa parean, Erandiorako bidean.
Minbizia ez da borroka bat, ez da gerra bat
Minbizia borroka gisa definitzen da askotan, hizkera belikoa erabiltzen da, eta borroka hori irabazteko ardura pazienteari ematen zaio. Gaixoaren jarreran eta borondatean egiten da azpimarra, baina, hainbat ikerketa psikologikoren arabera, pentsamendu hori ez da batere egokia eta gaixotasuna gainditzea zaildu ere egiten du.
Herritarrak etxetik ateratzen hasi dira Grazaleman, azken orduotako uholdeak direla eta
Grazalema udalerriko (Cadiz) Ribera de Gaidovar inguruko bizilagunak etxetik ateratzen ari dira. Fresnillo presatik oso gertu bizi dira, eta ur-maila oso altua da han. Azken orduotan, metro koadroko 478 litro ur pilatu dira. "Alerta gorena" ezarri dute.
Telegrameko sortzaileak Sanchezen aurka egin du, sare sozialen plana dela eta: "Kontrolerako urratsak dira"
Mezua igorri die Estatu Espainiarreko erabiltzaileei, ohartaraziz Pedro Sanchezek atzo iragarritako neurriek "zaintzapeko estatu" bihur dezaketela Espainia, "babesaren aitzakian".